Բացել գլխավոր ցանկը

Գուրգէն Մահարի (աւազանի անունով՝ Գուրգէն Աճէմեան․ Օգոստոս 1, 1903, Վան, Օսմ.Կայսրութիւն - 17 Յունիս 1969, Պալանգա Լիթվա կամ՝ Լիթուանիա, բանաստեղծ եւ արձակագիր։[1]

Գուրգէն Մահարի
Գուրգեն Մահարի.jpg
Բանաստեղծ, արձակագիր, վիպագիր
Ծնած է Օգոստոս 1, 1903
Ծննդավայր Վան, Թուրքիա
Վախճանած է Յունիս 17, 1969
Վախճանի վայրը Պալանգա (Լիթվա կամ՝ Լիթուանիա)
Ազգութիւն Հայ

Կեանք ու գործունէութիւնԽմբագրել

Ծնած է Վան։ Մանկութեան եւ պատանութեան տարիները կ՛անցընէ ծննդավայրը ուր կը ստանայ նախնական կրթութիւնը Երամեան վարժարանին մէջ եւ հազիւ աւարտած՝ կը ճաշակէ Ա․ Համաշխարհային պատերազմի դառնութիւնները։ Կանուխէն հայրը կը կորսնցնէ։ Ցեղասպանութեան ժամանակ, «կ՛ապրի» Վանի ինքնապաշտպանական կռիւները ու ռուսական բանակին նահանջով կը հետեւի գաղթին՝ դէպի Երեւան։ Գաղթի ճամբուն, մեծ մայրը կը մահանայ եւ կը կորսնցնէ մայրն ու հարազատները։ Կը պատսպարուի Թիֆլիսի, Ալեքսանդրուպոլսոյ (այժմ Կիւմրի) եւ Երեւանի որբանոցներուն մէջ։

1918-թուականէն, առաջին բանաստեղծութիւնները լոյս կը տեսնեն Երեւանի «Վան-Տոսպ»[2] [3]եւ «Աշխատանք» թերթերուն մէջ։

Կը վերագտնէ մայրն ու հարազատները։

Կ՛աւարտէ Երեւանի համալսարանի լեզուագրական բաժինը։ [4]

1922 թուականին կը հրատարակուի իր բանաստեղծութիւններուն առաջին հատորը՝ «Արտամետեան գիշերներ» խորագրով, իսկ 1932-ին, «Մրգա­հաս» խո­րագ­րով բա­նաս­տեղ­ծու­թիւններուն երկ­րորդ հա­տո­րը կը ձօնէ Եղիշէ Չարենցին։

Կ՛ անդամակցի Հայաստանի Պրոլետարական Գրողներու Ընկերակցութեան մէջ:

[1]1936թուականին Մահարին ալ կ՛ենթարկուի Խորհրդային կարգերու հա­մա­տա­րած հա­լա­ծան­քին ու բռնա­դա­տու­թեանց։ Մա­հա­պա­տիժ չի ստա­նար, բայց Սիպիր աք­սո­րի կը դա­տա­պար­տուի մին­չեւ Ս­տա­լի­նի մա­հը։ Աք­սո­րի ընթացքին կ՛ ա­մուս­նանայ լիթ­վա­ցի Ան­տո­նի­նա­յի հետ։

1953-ին աք­սո­րէն Ե­րե­ւան կը վե­րա­դառնայ․ առողջութիւնը քայքայուած է։ Մայրը արդէն մահացած է։ Սակայն կը վերսկսկի ստեղծագործել։ Կը հրատարակէ «­Ծաղ­կած փշա­լա­րեր» վի­պա­կը որ կը թարգմանուի ռու­սե­րէնի, ֆրան­սե­րէնի եւ անգ­լե­րէնի․ կը վերաբերի աքսորի տարիներուն։

Կը մահանայ 1969 թուականի Յունիս 17-ին, Լիթվա կամ Լիթուանիա ու կը թաղուի Երեւան։

ԳործերԽմբագրել

Բանաստեղծական ժողովածուներ

  • «Մրգահաս»
  • «Ծովի երգեր»
  • «Հնձաններ» [5]
  • «Ան­դունդն ի վեր»
  • «Ա­նանձ­նա­կան»
  • «­Պոեմ­ներ»

Արձակագրութիւններ (ինք­նա­կեն­սագ­րա­կան գոր­ծե­ր)

  • «Մանկութիւն»
  • «Պատանեկութիւն»
  • «Երիտասարդութեան Սեմին»
  • «Այրուող Այգեստաններ»

Վիպակ

«­Ծաղ­կած փշա­լա­րեր»

ԱղբիւրներԽմբագրել

Հայ Հանրագիտակ (Հ.Մկրտիչ Վարդ. Պոտուրեան,Պիւքրէշ,1938)

ԾանօթագրութիւններԽմբագրել

Արտաքին յղումներԽմբագրել

  • [1] «Աշխատանք» թերթ
  • [2] «Ծաղկած փշալարեր»
  • [3] «Մրգահաս»
  • [4] «Մօրս»
  • [5] Հորիզոն Գրական - Հորիզոն շաբաթաթերթի գրական յաւելուածը, ՊԱՏՄԱԿԱՆՈՒԹԻՒՆԸ ԵՒ ԳՈՒՐԳԷՆ ՄԱՀԱՐՈՒ «ԱՅՐՈՒՈՂ ԱՅԳԵՍՏԱՆՆԵՐ» ՎԷՊԸ, ՆԱՐԻՆԷ ՅՈՎՀԱՆՆԻՍԵԱՆ, 2019-6-21