Գուրգէն Մահարի

Գուրգէն Մահարի (աւազանի անունով՝ Գուրգէն Աճէմեան․ 1 Օգոստոս 1903(1903-08-01), Վան, Վանի Նահանգ (վիլայէթ), Օսմանեան Կայսրութիւն - 17 Յունիս 1969(1969-06-17), Պալանգա, Լիտվական Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետություն, Խորհրդային Ընկերվարական Հանրապետութիւններու Միութիւն), բանաստեղծ եւ արձակագիր։[1]

Գուրգէն Մահարի
Գուրգեն Մահարի.jpg
Ծննդեան անուն հայ.՝ Գուրգէն Աճէմեան
Ծնած է 1 Օգոստոս 1903(1903-08-01)
Ծննդավայր Վան, Վանի Նահանգ (վիլայէթ), Օսմանեան Կայսրութիւն
Մահացած է 17 Յունիս 1969(1969-06-17) (65 տարեկանին)
Մահուան վայր Պալանգա, Լիտվական Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետություն, Խորհրդային Ընկերվարական Հանրապետութիւններու Միութիւն
Քաղաքացիութիւն Flag of the Soviet Union.svg Խորհրդային Ընկերվարական Հանրապետութիւններու Միութիւն
Ազգութիւն Հայ
Ուսումնավայր ԵՊՀ պատմության ֆակուլտետ?
Երկեր Ծաղկած փշալարեր?
Տեսակներ Վէպ եւ պատմուածք
Մասնագիտութիւն բանաստեղծ, գրագէտ, գրականագէտ, արձակագիր, հրապարակախօս
Պարգեւներ եւ
մրցանակներ
«Պատուոյ նշան» շքանշան Հայկական ԽՍՀ մշակույթի վաստակավոր գործիչ? «Աշխատանքային գերազանցության համար» մեդալ?
Անդամութիւն Խորհրդային Հայաստանի Գրողներու Միութիւն
Ամուսին Անտոնինա Մահարի?

ԿենսագրութիւնԽմբագրել

Ծնած է Վան։ Մանկութեան եւ պատանութեան տարիները կ՛անցընէ ծննդավայրը, ուր կը ստանայ նախնական կրթութիւնը Երամեան վարժարանին մէջ եւ հազիւ աւարտած՝ կը ճաշակէ Ա․ Համաշխարհային պատերազմի դառնութիւնները։ Կանուխէն հայրը կը կորսնցնէ։ Ցեղասպանութեան ժամանակ, «կ՛ապրի» Վանի ինքնապաշտպանական կռիւները ու ռուսական բանակին նահանջով կը հետեւի գաղթին՝ դէպի Երեւան։ Գաղթի ճամբուն, մեծ մայրը կը մահանայ եւ կը կորսնցնէ մայրն ու հարազատները։ Կը պատսպարուի Թիֆլիսի, Ալեքսանդրուպոլսոյ (այժմ՝ Կիւմրի) եւ Երեւանի որբանոցներուն մէջ։

Կը վերագտնէ մայրն ու հարազատները։

1918 թուականին, առաջին բանաստեղծութիւնները լոյս կը տեսնեն Երեւանի «Վան-Տոսպ»[2][3] եւ «Աշխատանք» թերթերուն մէջ։

Կ՛աւարտէ Երեւանի համալսարանի լեզուագրական բաժինը։

1922 թուականին կը հրատարակուի իր բանաստեղծութիւններուն առաջին հատորը՝ «Արտամետեան գիշերներ» խորագրով, իսկ 1932-ին, «Մրգա­հաս» խո­րագ­րով բա­նաս­տեղ­ծու­թիւններուն երկ­րորդ հա­տո­րը կը ձօնէ Եղիշէ Չարենցին։

Կ՛անդամակցի Հայաստանի Պրոլետարական Գրողներու Ընկերակցութեան մէջ։

1936 թուականին Մահարին ալ կ՛ենթարկուի Խորհրդային կարգերու հա­մա­տա­րած հա­լա­ծան­քին ու բռնա­դա­տու­թեանց։ Մա­հա­պա­տիժ չ'ստա­նար, բայց Սիպիր աք­սո­րի կը դա­տա­պար­տուի մին­չեւ Սթա­լի­նի մա­հը։ Աք­սո­րի ընթացքին կ՛ա­մուս­նանայ լիթ­վա­ցի Ան­տո­նի­նա­յի հետ[1]։

1953-ին աք­սո­րէն Երեւան կը վե­րա­դառնայ․ առողջութիւնը քայքայուած է։ Մայրը արդէն մահացած է։ Սակայն կը վերսկսկի ստեղծագործել։ Կը հրատարակէ «­Ծաղ­կած փշա­լա­րեր» վի­պա­կը, որ կը թարգմանուի ռու­սե­րէնի, ֆրան­սե­րէնի եւ անգ­լե­րէնի․ կը վերաբերի աքսորի տարիներուն։

Կը մահանայ 1969 թուականի Յունիս 17-ին, Լիթուա կամ Լիթուանիա ու կը թաղուի Երեւան։

ԳործերԽմբագրել

Բանաստեղծական ժողովածուներ

  • «Մրգահաս»
  • «Ծովի երգեր»
  • «Հնձաններ»[4]
  • «Ան­դունդն ի վեր»
  • «Ա­նանձ­նա­կան»
  • «­Պոեմ­ներ»

Արձակագրութիւններ (ինք­նա­կեն­սագ­րա­կան գոր­ծե­ր)

  • «Մանկութիւն»
  • «Պատանեկութիւն»
  • «Երիտասարդութեան Սեմին»
  • «Այրուող Այգեստաններ»

Վիպակ

«­Ծաղ­կած փշա­լա­րեր»

ԱղբիւրներԽմբագրել

Հայ Հանրագիտակ (Հ. Մկրտիչ Վարդ. Պոտուրեան,Պիւքրէշ, 1938)

ԾանօթագրութիւններԽմբագրել

Արտաքին յղումներԽմբագրել