Էմիլ Ֆրանսուա Զոլա (ֆրանսերէն՝ Émile Zola, 2 Ապրիլ 1840, Փարիզ29 Սեպտեմբեր 1902, Փարիզ) ֆրանսացի գրող, հրապարակախօս, քաղաքական գործիչ։

Էմիլ Զոլա
ֆրանսերէն՝ Émile Zola
Emil Zola.jpg
Ծննդեան անուն ֆրանսերէն՝ Émile Édouard Charles Antoine Zola
Ծնած է 2 Ապրիլ 1840
Ծննդավայր Փարիզ, Ֆրանսա
Մահացած է 29 Սեպտեմբեր,1902 (62 տարեկան)
Մահուան վայր Փարիզ, Ֆրանսայի Երրորդ Հանրապետութիւն[1][2][3]
Քաղաքացիութիւն Ֆրանսացի
Ազգութիւն ֆրանսացի
Մայրենի լեզու Ֆրանսերէն
Կրօնք Աթէիզմ
Ուսումնավայր Սեն Լուի Լիսէ ( lycée Saint-Louis)
Ազդուած է Օնորե դը Բալզակ?
Երկեր/Գլխաւոր գործ Ռուգոն-Մակկարներ?, Թերեզ Ռաքեն?, Ես մեղադրում եմ? եւ Nana?
Տեսակ վէպ եւ պատմուածք
Մասնագիտութիւն Վիպագիր
Վարած պաշտօններ Կազմակերպութեան նախագահ[4] եւ նախագահ?[4]
Ամուսին Ալեքսանդրին Զոլա?
Ծնողներ հայր՝ Francesco Zola?, մայր՝ Émilie Aubert?
Երեխաներ Ժակ Ռոզրոտ? եւ Դենիզ Ռոզրոտ?
Ստորագրութիւն
Zola signature.svg

ԿենսագրութիւնԽմբագրել

Էմիլ Ֆրանսուա Զոլան եղած է 19-րդ դարու 2-րդ կէսի իրատեսութեան ամենավառ ներկայացուցիչներէն մէկը, եւ բնապաշտ շարժումին առաջնորդն ու տեսաբանը։

Ֆրանսական գրականութեամբ բայց իտալական ծագում ունեցող Զոլան, իր գրական ստեղծագործական գործունէութիւնը սկսած է իբրեւ լրագրող՝ համագործակցելով «L’evenement», «Le Figaro», «Le Rappel», «Tribune» թերթրուն հետ։ 1867-ին իր վէպերը՝ «Մարսելեան Գաղտնիքներ»-ը վէպ-թերթեր էին։

Զոլա յայտնի է որպէս արդիւնաբերական հասարակութեան ժամանակաշրջանին ազատամտութեան հետեւորդ։

ՍտեղծագործութիւններԽմբագրել

Էմիլ Զոլայի առաջին ստեղծագործութիւնները տպագրուած են 1800-ական թուականներուն «հեքեաթներ Նինոնին» (Conte à Ninon, 1860 ), «Կլոդի խոստովանութիւնը» (Le confession de Claude, 1865), «Մահացած Կնոջ Կտակարանը»( Le vœu d'une morte,1866) «Մարսելեան Գաղտնիքները» (Les mystères de Marseille)։ «Թերեզ Ռաքեն»[5] (Thérèse Raquin,1867) եւ «Ռուգոն-Մակկարներ» ( Les Rougon-Macauquarts) աւելի լուրջ վէպեր են։ Աւելի ուշ կը հրատարակէ «Ապրելու Բերկանքը» («La joie de vivre»,1884), «Սիրոյ Էջը» («Une page d'amour»,1878) , «Երազանք» («Լe rêve»,1888), վէպերը։

Քաղքենիութեան նիւթը շարունակուեցաւ նաեւ «Աբբա Մուրէի Յանցագործութիւնը» ( La faute de l’abbe Mouret, 1875), «Բլասանի գրաւումը» (La conquête de Plassan 1874), « Հրէշ մարդը» (La bête humaine1890), «Կանացի Երջանկութիւն» (Au bonheur des dames, 1883) «Աւար» (La curée, 1872), «Փող»[6] (L’argent 1891) , «Ծուղակ» (L’assomoir,1877), «Ժերմինալ» (Germinal, 1885

Զոլայի յաջորդ շրջանի ստեղծագործական ոճը կը դառնայ գիտական։ Զոլայի նոր մոտեցումը հիմնաւորուեցաւ «Փորձարարական Վէպ» (Le roman experimental, 1880) վէպին մէջ։ Ունեցած է անաւարտ գործեր «Պտղաբերութիւն» (Fécondité,1899), «Աշխատանք» (Travail, 1901), «Ճշմարտութիւն» (Vérité,1902))։ «Աւետարաններ» շարքին նախորդած է «Քաղաքներ» եռագրութիւնը «Լուրդ» (Lourdes,1894),«Հռոմ» (Rome,1896),«Փարիզ» (Paris,1898

 
Հրէշ մարդը

Էմիլ Զոլայի մահըԽմբագրել

Զոլան կը մահանայ 29 Սեպտեմբեր 1890-ին՝ Փարիզի մէջ։ Կ'ենթադրեն, որ ան թունաւորուած է, սակայն փաստ չկայ։

ԾանօթագրութիւններԽմբագրել

  1. Балашов В. П. Золя // Краткая литературная энциклопедияМ.: Советская энциклопедия, 1962. — Т. 2.
  2. Золя Эмиль // Большая советская энциклопедия: [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохорова — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969.
  3. (unspecified title) — 1808.
  4. 4,0 4,1 https://www.sgdl.org/17-sgdl/presentation/82-presidents-sgdl — 1837.
  5. Թերեզ Ռաքեն։ Վէպ / Է. Զոլա; Ֆրանս. թարգմ.՝ Ա. Կոթիկեան, Ա. Եղիայեան; Խմբ.՝ Դ. Եսայեան. - Երեւան։ Հայպետհրատ, 1964.- 233 էջ։
  6. Փողը։ Վէպ / Է. Զոլա; Ֆրանս. թարգմ.՝ Ս. Չաղայեան; Առաջաբ.՝ Յու. Ուվարով. - Երեւան։ Հայպետհրատ, 1963. - 524 էջ։