Էմիլ Ֆրանսուա Զոլա (ֆրանսերէն՝ Émile Zola, 2 Ապրիլ 1840(1840-04-02)[1][2][3][…], rue Saint-Joseph - 29 Սեպտեմբեր 1902(1902-09-29)[2][1][3][…], Փարիզ, Ֆրանսայի Երրորդ Հանրապետութիւն[1][4][5]) ֆրանսացի գրող, հրապարակախօս, քաղաքական գործիչ։

Էմիլ Զոլա
ֆրանսերէն՝ Émile Zola
Emile Zola 1902.jpg
Ծննդեան անուն ֆրանսերէն՝ Émile Édouard Charles Antoine Zola
Ծնած է 2 Ապրիլ 1840(1840-04-02)[1][2][3][…]
Ծննդավայր rue Saint-Joseph
Մահացած է 29 Սեպտեմբեր 1902(1902-09-29)[2][1][3][…] (62 տարեկանին)
Մահուան վայր Փարիզ, Ֆրանսայի Երրորդ Հանրապետութիւն[1][4][5]
Քաղաքացիութիւն Flag of France (1794–1815, 1830–1974, 2020–present).svg Ֆրանսա[6]
Մայրենի լեզու Ֆրանսերէն
Կրօնք Աթէիզմ
Ուսումնավայր Սեն Լուի Լիսէ ( lycée Saint-Louis)
Ազդուած է Օնորէ Տը Պալզաք
Երկեր/Գլխաւոր գործ Լէ Ռուկոն Մաքքար, Թէրէզ Ռաքան, Կը մեղադրեմ եւ Նանա
Տեսակ վէպ եւ պատմուածք
Մասնագիտութիւն քաղաքական թղթակից, Քաղաքական արուեստի քննադատ, վիպասան, ակնարկագիր, թատերագիր, վիպասան, գրաքննադատ, թատերական քննադատ, լրագրող, գրագէտ, բանաստեղծ, լուսանկարիչ, գեղանկարիչ
Վարած պաշտօններ Կազմակերպութեան նախագահ[7] եւ Նախագահ[7]
Ամուսին Ալեքսանտրին Զոլա
Ծնողներ հայր՝ Ֆրանսուա Զոլա, մայր՝ Էմիլի Օպեր
Երեխաներ Ժագ Ռոզերօ եւ Տէօնիզ Զոլա
Ստորագրութիւն
Zola signature.svg

ԿենսագրութիւնԽմբագրել

Էմիլ Ֆրանսուա Զոլա եղած է ԺԹ. դարու երկրորդ կիսուն իրապաշտութեան ամէնէն վառ ներկայացուցիչներէն մէկը եւ բնապաշտ շարժումին առաջնորդն ու տեսաբանը։

Ֆրանսական գրականութիւն մշակած, իտալական ծագումով Զոլա, իր գրական ստեղծագործական գործունէութիւնը սկսած է իբրեւ լրագրող՝ համագործակցելով «L’evenement», «Le Figaro», «Le Rappel» եւ «Tribune» թերթերուն հետ։ 1867-ին իր վէպերը՝ «Մարսէյեան Գաղտնիքներ»ը վէպ-թերթեր էին։

Զոլա ծանօթ է իբրեւ քաղքենի ժամանակաշրջանին ազատամտութեան հետեւորդ։

ՍտեղծագործութիւններԽմբագրել

Էմիլ Զոլայի առաջին ստեղծագործութիւնները տպագրուած են 1800-ական թուականներուն.

  • «Հեքիաթներ Նինոնին» (Conte à Ninon, 1860 ),
  • «Քլոտին Խոստովանութիւնը» (Le confession de Claude, 1865),
  • «Մահացած Կնոջ Կտակարանը»( Le vœu d'une morte,1866),
  • «Մարսէյեան Գաղտնիքները» (Les mystères de Marseille),
  • «Թէրէզ Ռաքեն»[8] (Thérèse Raquin,1867)
  • «Ռուկոն-Մաքար» (Les Rougon-Macauquarts) աւելի լուրջ վէպեր են։

Աւելի ուշ կը հրատարակէ.

  • «Ապրելու Բերկրանքը» («La joie de vivre»,1884),
  • «Սիրոյ Էջը» («Une page d'amour»,1878),
  • «Երազանք» («Լe rêve»,1888) վէպերը։

Քաղքենիութեան մասին ջատագովութիւնը կը շարունակուի նաեւ՝

  • «Աբբա Մուրէի Յանցագործութիւնը» ( La faute de l’abbe Mouret, 1875),
  • «Փլասանի Գրաւումը» (La conquête de Plassan 1874),
  • «Հրէշ Մարդը» (La bête humaine1890),
  • «Կանացի Երջանկութիւն» (Au bonheur des dames, 1883),
  • «Աւար» (La curée, 1872),
  • «Դրամ»[9] (L’argent 1891),
  • «Ծուղակ» (L’assomoir,1877),
  • «Ժերմինալ» (Germinal, 1885)։

Զոլայի յաջորդ շրջանի ստեղծագործական ոճը կը դառնայ գիտական։

  • Զոլայի նոր մօտեցումը կը հիմնաւորուի՝«Փորձառական Վէպ» (Le roman experimental, 1880) վէպին մէջ։
  • Ունեցած է անաւարտ գործեր՝ «Պտղաբերութիւն» (Fécondité, 1899), «Աշխատանք» (Travail, 1901), «Ճշմարտութիւն» (Vérité, 1902))։ «Աւետարաններ» շարքին նախորդած է «Քաղաքներ» եռագրութիւնը «Լուրտ» (Lourdes,1894), «Հռոմ» (Rome,1896) եւ «Փարիզ» (Paris,1898)։
 
Հրէշ մարդը

Էմիլ Զոլայի մահըԽմբագրել

Զոլա կը մահանայ 29 Սեպտեմբեր 1890-ին՝ Փարիզի մէջ։ Կ'ենթադրեն, որ ան թունաւորուած է, սակայն փաստեր չկան։

ԾանօթագրութիւններԽմբագրել

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 1,6 1,7 Балашов В. П. Золя // Краткая литературная энциклопедияМ.: Советская энциклопедия, 1962. — Т. 2.
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 Bibliothèque nationale de France data.bnf.fr: open data platform — 2011.
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 Internet Speculative Fiction Database — 1995.
  4. 4,0 4,1 4,2 Золя Эмиль // Большая советская энциклопедия: [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохорова — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969.
  5. 5,0 5,1 5,2 (unspecified title) — 1808.
  6. RKDartists
  7. 7,0 7,1 https://www.sgdl.org/17-sgdl/presentation/82-presidents-sgdl — 1837.
  8. Թերեզ Ռաքեն։ Վէպ / Է. Զոլա; Ֆրանս. թարգմ.՝ Ա. Կոթիկեան, Ա. Եղիայեան; Խմբ.՝ Դ. Եսայեան. - Երեւան։ Հայպետհրատ, 1964.- 233 էջ։
  9. Փողը։ Վէպ / Է. Զոլա; Ֆրանս. թարգմ.՝ Ս. Չաղայեան; Առաջաբ.՝ Յու. Ուվարով. - Երեւան։ Հայպետհրատ, 1963. - 524 էջ։