Նայիրի Զարեան

հայ բանաստեղծ, արձակագիր, թատերագիր, հրապարակագիր եւ թարգմանիչ

Նայիրի Զարեան (13 (26) Յունուար 1901, Քարակիւնտիւզ, Վան, Վանի Նահանգ (վիլայէթ), Օսմանեան Կայսրութիւն - 12 Յուլիս 1969(1969-07-12), Երեւան, Հայաստանի Խորհրդային Ընկերվարական Հանրապետութիւն, Խորհրդային Ընկերվարական Հանրապետութիւններու Միութիւն[1]), հայ բանաստեղծ, արձակագիր, թատերագիր, հրապարակագիր եւ թարգմանիչ։

Նայիրի Զարեան
ՆԱԻՐԻ ԶԱՐՅԱՆ3.JPG
Ծննդեան անուն Հայաստան Եղիազարեան
Ծնած է 13 (26) Յունուար 1901
Ծննդավայր Քարակիւնտիւզ, Վան, Վանի Նահանգ (վիլայէթ), Օսմանեան Կայսրութիւն
Մահացած է 12 Յուլիս 1969(1969-07-12) (68 տարեկանին)
Մահուան վայր Երեւան, Հայաստանի Խորհրդային Ընկերվարական Հանրապետութիւն, Խորհրդային Ընկերվարական Հանրապետութիւններու Միութիւն[1]
Քաղաքացիութիւն Flag of the Soviet Union.svg Խորհրդային Ընկերվարական Հանրապետութիւններու Միութիւն
Ազգութիւն Հայ
Ուսումնավայր Երևանի թեմական դպրոց?
Երեւանի Պետական Համալսարան
Ի. Ե. Ռեփինի անուան գեղանկարչութեան, քանդակագործութեան եւ ճարտարապետութեան հիմնարկի
Մասնագիտութիւն բանաստեղծ, հրապարակախօս, արձակագիր, թատերագետ, թարգմանիչ
Աշխատավայր Հայաստանի Գրողներու Միութիւն
Պարգեւներ եւ
մրցանակներ
Լենինի շքանշան? «Պատուոյ նշան» շքանշան Հայրենական Պատերազմի 2-րդ Աստիճանի Շքանշան Աշխատանքային Կարմիր դրօշի շքանշան «Կովկասի պաշտպանութեան համար» մետալ
Կուսակցութիւն Խորհրդային Միութեան համայնավարական Կուսակցութիւն
Երեխաներ Ռոմիկ Զարեան

Բուն անունով «Հայաստան Եղիազարեան»։ Ծնած է Վանի Խառակոնիս գիւղը։ 1915Մեծ Եղեռնին կը կորսնցնէ ծնողքը։ Կ'անցնի Երեւան, ուր որբանոց կը մտնէ։ 1918-ին կը մասնակցի Սարդարապատի ճակատամարտին։ Բարձրագոյն ուսումը ստացած է Երեւանի, Մոսկուայի եւ Լենիկրատի (այժմ՝ Փեթերսպուրկ) մէջ։

Գլխաւոր գործերըԽմբագրել

  • «Ջրանցքի Կապոյտ Երկրում», բանաստեղծութիւններու ժողովածու, 1926։
  • «Հրանուշը», 1925։
  • «Նոյեմբերեան Օրերին», պոէմ, 1926։
  • «Ռուշանի Քարափը», պոէմ, 1930։
  • «Սաքօ Միկինեան», պոէմ, 1935։
  • «Հացաւան», վէպ, 1937, վերամշկուած՝ 1949։
  • «Մարտակոչ», 1941։
  • «Վրէժ», 1942։
  • «Շիկացած Հոգով», 1943։
  • Լսէք, դարեր, 1943։
  • «Ձայն Հայրենական», պոէմ, 1943։
  • «Արա Գեղեցիկ», ողբերգութիւն, 1946։
  • «Պարոն Պետրոսն Ու Իր Նախարարները», վէպ, 1958։
  • «Երկրորդ Կեանք», յուշագրութեան գիրք, 1982։
  • «Տնամերձ Այգի», 1947։
  • «Աղբիւրի Մօտ», 1950։
  • Փորձադաշտ, 1953։
  • Արտաւազդ Եւ Կլեոպատրա, ողբերգութիւն-պոէմ, 1968։
  • «Սասնայ Դաւիթը», վերապատում, 1966։
  • «Սպասում Եմ Քեզ», բանաստեղծութիւններու ժողովածու, 1968։

ՊարգեւներԽմբագրել

1935 թուականի Յունուարին «Ստալին» բանաստեղծութեան համար արժանացած է պետական բարձրագոյն պարգեւին՝ Լենինի շքանշանի։

ԳրականութիւնԽմբագրել

  • Սուրէն Աղաբաբեան, Նայիրի Զարեան, Երեւան, Հայպետհրատ, 1954, 220 էջ։
  • Սուրէն Աղաբաբեան, Նայիրի Զարեան, Երեւան, ՀՍՍՀ ԳԱ, 1954, 132 էջ։
  • Սովետահայ գրականութեան պատմութիւն, երկրորդ հատոր (1941-1964, հատորին մէջ զետեղուած է «Նայիրի Զարեան» հօդուածը, որ գրած է Սուրէն Աղաբաբեանը), Երեւան, ՀՍՍՀ ԳԱ, 1967, 655 էջ։
  • Դարոնեան Ս., Նայիրի Զարեան։ Կեանքը եւ գործունէութիւնը, Ե., 1982։
  • Սաֆարեան Վ., Նայիրի Զարեան։ Կեանքը եւ գործունէութիւնը, Ե., 1985։

ԾանօթագրութիւններԽմբագրել