Բացել գլխավոր ցանկը

Շիքակօ (անգլերէն՝ Chicago) Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներու մեծ քաղաքներէն մէկը, որ կը գտնուի Իլինոյս նահանգը:

Բնակավայր
Շիքակօ
անգլերէն՝ City of Chicago
Դրօշ Զինանշան
Flag of Chicago, Illinois.svg Coat of arms of Chicago.svg

2010-02-19 3000x2000 chicago skyline.jpg
Երկիր Flag of the United States.svg Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներ
Մայրաքաղաքն է Կուկ շրջան
քաղաքապետ Lori Lightfoot[1]
Օրենսդրական մարմին Chicago City Council
Հիմնադրուած է 12 Օգոստոս 1833 թ.
Մակերես 606,423602 կմ²
ԲԾՄ 205 մետր, 176 մետր
Բնակչութիւն 2 722 389 մարդ (2014)
Գտնւում է ափին Չիկագո եւ Միչիգան լիճ
Ժամային գօտի UTC-6
Հեռախոսային կոդ 872, 312 եւ 773
Փոստային ինդեքս 60601–60827, 60601, 60827 եւ 60655
Հիմնադիր Jean Baptiste Point du Sable
Պաշտօնական կայք cityofchicago.org

Քաղաքը երկրի երկրորդ խոշոր ֆինանսական կեդրոնն է (Նիւ Եորքէն յետոյ) եւ Հիւսիւսային Ամերիկայի խոշորագոյն փոխադրամիջոցի հանգոյցը: Կը գտնուի Միշիկըն լիճին հարաւ-արեւմտեան ափին, Իլինոյս նահանգը: Վարչական կեդրոնը Քուք շրջանն է:

Շիքակոյի բնակչութիւնը (2014 թուականին դրութեամբ) կը կազմէր 2 722 389 մարդ: Շիքակոյի ակլոմերացիան (տարբեր արուարձաններու հետ միասին) կը կոչուի «Մեծ Շիքակօ» կամ «Շիքակօ Երկիր» (անգլերէն՝ Chicagoland, անունը առաջարկած է Chicago Tribune թերթը 20-րդ դարու սկզբին)։ Ակլոմերացիա կը բնակին 9 551 031 մարդ: Այն բնակչութեան թւով երկրին 37-րդ տեղը կ'զբաղեցնէ:

Շիքակօն նաեւ կը համարուի Միջին Արեւմուտքի տնտեսական, արդիւնաբերական, փոխադրամիջոցական եւ մշակութային մայրաքաղաքը: Ոչ պաշտօնապէս այն նաեւ կ'անուանուի «Երկրորդ Քաղաք» եւ «Քամիներու Քաղաք»: Առաջին անգամ Շիքակօ անուանուած է «Քամիներու Քաղաք» 1858 թուականին «Chicago Tribune» թերթի յօդուածը:

ՊատմութիւնԽմբագրել

17-19-րդ դարերԽմբագրել

 
Շիքակոյի մեծ հրդեհի պատկերը
 
Գրառում, որտեղ Շիքակոն առաջին անգամ կոչուած է «Քամիներու քաղաք»։

1674 թուականին ժամանակակից Շիքակոյի տեղը ֆրանսացի ճիզուիտ Ժակ Մարքետի կողմէն հիմնադրուած է միսիոներական կէտ:

Շիքակոն քարտէսի վրայ յայտ եկած է 1833 թուականին, որպէս 350 բնակչութիւն ունեցող գիւղ մը[2]: «Շիքակօ» անունը իրմէ կը ներկայացնէ ֆրանսացիներուն կողմէն տեղական հնդկացիներուն լեզուի shikaakwa բառի փոփոխուած բառ, որը թարգմանաբար կը նշանակէ «վայրի սոխ» կամ «սխտոր»[3][4][5][6]:

1837 թուականին Շիքակօն քաղաքի կարգավիճակ ստացած է, իսկ արդէն 1840 թուականին բնակչութիւնը կազմուած է աւելի քան 4 հազար մարդ: Գրաւելով յարմար աշխարհագրական դիրք ԱՄՆ-ու արեւմուտքի եւ արեւելքի միջեւ, Շիքակոն շատ արագ կը դառնայ երկրի փոխադրամիջոցի հանգոյցը, ինչն իր հերթին կը զարգացնէ քաղաքի արդիւնաբերութիւնը, ոնչպէս նաեւ կը գրաւէ ներգաղթեալներու աճ: 1856 թուականին քաղաքային մունիցիպալիտետը հաւանութիւն տուած է ԱՄՆ-ու առաջին կոյուղիի կառուցման նախագիծը[7]:

1871 թուականին քաղաքի մեծ մասն այրուած է Շիքակոյի մեծ հրդեհի ժամանակ: Ան հնարաւորութիւն տուած է վերակառուցել քաղաքը եւ առիթ հանդիսացած է ԱՄՆ-ու նոր շինարարական պոռթկումին համար, ինչը յանգեցրեցաւ անոր, որ քաղաքը դարձած է ԱՄՆ-ու ճարտարապետական կեդրոն[8]:

Բնութենաաշխարհագրական ԲնութագիրԽմբագրել

Աշխարհագրական ԴիրքԽմբագրել

Շիքակօ տեղակայուած է Իլինոյս նահանգի հիւսիս- արեւելքը, Միշիկըն լճի հարաւ-արեւմտեան ափին: Քաղաքը կը գտնուի Շիքակոյի գետի Կալումետ գետի ափերուն: Շիքակոյի սանիտարա-նաւային ջրանցքը կը միացնէ Շիքակոյի գետը Տես ՓլԷյնս գետի հետ, որ կը հոսի քաղաքի միջոցով: Նախկին նաւարկութեան համար կ'օգտագործուէր Շիքակօ գետը, իսկ այժմ այդ նպատակներով հիմնականը կ'օգտագործուի Միշիկըն լիճը:

ԲնակչութիւնԽմբագրել

 
Տարի Բնակչութիւն
1833 350 մարդ
2010 2 695 598 մարդ
2014 2 722 389 մարդ

ԿլիմայԽմբագրել

Շիքակօ կը գտնուի խոնաւ ցամաքային կլիմայական գոտիի վրայ (ըստ Կիոպենի կլիմաներու դասակարգման՝ Dfa)։ Ամառը երկարատեւ է եւ անձրեւոտ, խոնաւ եւ շոգ, (արեւմտահայերէն)ձմեռը համեմատաբար ցուրտ է, բայց կարճատեւ եւ փոփոխական: Յուլիսի օրական միջին ջերմաստիճանը կը կազմուի 23.3˚C, Յունուարին՝ -4.6˚C։

  • Տեղումներու տարեկան քանակը կը կազմէ 940 մմ։
  • Օդի տարեկան միջին քանակութիւնը՝ 9.9˚C
  • Քամիի միջին արագութիւնը՝ 4,3 մ/վ
  • Օդի հարաբերական խոնաւութիւնը՝ 71%

Քոյր քաղաքներԽմբագրել

Շիքակոն ունի 27 քոյր-քաղաք.[9]

Գործընկեր Քաղաքներ

Շիքակոյի ՀամայնապատկերներԽմբագրել

ԾանօթագրութիւններԽմբագրել

  1. États-Unis : Lori Lightfoot, première maire noire et homosexuelle de ChicagoLa Voix du Nord, 2019.
  2. «Timeline: Early Chicago History»։ Chicago: City of the Century։ WGBH Educational Foundation And Window to the World Communications, Inc.։ 2003։ արխիւացուած է բնօրինակէն-էն՝ 2009-05-26-ին։ արտագրուած է՝ 2009-05-26 
  3. "Origin of the word Chicago"// History of Chicago, A. T. Andreas, Chicago (1884) pp 37–38.
  4. Swenson, John F. (Winter 1991)։ «Chicagoua/Chicago: The origin, meaning, and etymology of a place name»։ Illinois Historical Journal 84 (4): 235–248։ ISSN 0748-8149։ OCLC 25174749 
  5. McCafferty, Michael (December 21, 2001)։ «"Chicago" Etymology»։ The LINGUIST List։ արտագրուած է՝ 2009-10-22 
  6. McCafferty Michael (Summer 2003)։ «A Fresh Look at the Place Name Chicago»։ Journal of the Illinois State Historical Society (Illinois State Historical Society) 96 (2)։ ISSN 1522-1067։ արտագրուած է՝ 2009-10-22 Կաղապար:Dead link
  7. «Chicago Daily Tribune, Thursday Morning, February 14»։ Jonathanriley.net։ արխիւացուած է բնօրինակէն-էն՝ 2013-07-31-ին։ արտագրուած է՝ 2009-05-04 
  8. Bruegmann, Robert (2004—2005). Built Environment of the Chicago Region. Encyclopedia of Chicago (online version).
  9. Chicago Sister Cities (անգլ.)
  10. Փարիզի քաղաք-գործընկերները (ֆր.)