«Գիւմրի»ի խմբագրումներու միջեւ տարբերութիւն

Կիւմրի → Գիւմրի
Չ (40 տարբերակ: Importing from hy.wikipedia.org)
(Կիւմրի → Գիւմրի)
{{ԱՀ}}
{{Արևելահայերեն|Գյումրի}}
[[Պատկեր:Gyumri new mix.jpg|250px|մինի|աջից|'''ԿիւմրիԳիւմրի''']]
 
'''ԿիւմրիԳիւմրի''' (մինչեւ [[1837]]-ը՝ ԿիւմրիԳիւմրի, [[1837]]-[[1924]] թուականներուն՝ [[Ալեքսանդրապոլ]], [[1924]]-[[1991]] թուականներուն՝ [[Լենինական]], բնակչութեան քանակով ու մշակութային նշանակութեամբ [[Հայաստան]]ի Հանրապետութեան երկրորդ քաղաքն է, կը գտնուի Հայաստանի [[հիւսիս]]-արեւմտեան կողմը՝ [[Շիրակի մարզ|Շիրակ]] մարզին մէջ, [[Ախուրեան]] գետի ձախ ափին, [[Երեւան]]էն 126 ք.մ. հեռաւորութեան վրայ։ Տարածքը՝ 3626 հա, [[2012]] թուականներու դրութեամբ ունեցած է 145,9 հազար բնակիչ<ref name="Հայաստան Հանրագիտարան">{{գիրք
|հեղինակ = Հայկական Հանրագիտարան հրատարակչութիւն
|վերնագիր = Հայաստան Հանրագիտարան
Յովազը Բագրատունիներու զինանշանն է։ Վերջիններուս նստավայրը եղած է [[Շիրակի մարզ|Շիրակի]] մարզէն ներս։
 
Կամարը, [[Արագած]] սարն ու եկեղեցին, կ՛արտայայտեն ԿիւմրիԳիւմրի քաղաքին բնորոշ բնութեան եւ ճարտարապետական տարրերը։
 
Լուսաւորիչի կանթեղ, ըստ առասպելի՝ Լուսաւորիչի կանթեղը կ՛այրի Արագածի գագաթներուն միջեւ։
Քաղաքի խորհրդանիշը կը համարուի նաեւ «մուշուրպան»։ [[21]]-րդ դարուն կիւմրեցիներուն քով սովորութիւն դարձած է հիւրերուն «մուշուրպա» նուիրելը (մուշուրպան [[Պղինձ (արեւմտահայերէն)|պղինձէ]] ջրաման է, որուն մէջ ջուրը կը պահէ իր սառնութիւնը)։ [[2013]] թուականին Կիււմրիի մէջ կանգնեցուցած են Մուշուրպայի արձանը։<ref name=mushurba>{{cite web|url=http://operativ.am/?p=24581/%D4%B6%D5%A1%D6%80%D5%B4%D5%A1%D5%B6%D5%A1%D5%AC%D5%AB-%D5%A7,-%D5%B8%D6%80-%D5%B4%D5%B8%D6%82%D5%B7%D5%B8%D6%82%D6%80%D5%A2%D5%A1%D5%B6-%D5%A4%D5%A1%D6%80%D5%B1%D5%A1%D5%BE-%D4%B3%D5%B5%D5%B8%D6%82%D5%B4%D6%80%D5%B8%D6%82-%D5%A1%D5%A6%D5%A3%D5%A1%D5%B5%D5%AB%D5%B6-%D5%B0%D5%A1%D5%B4%D5%A1%D6%80%D5%BE%D5%B8%D5%B2-%D5%AD%D5%B8%D6%80%D5%B0%D6%80%D5%A4%D5%A1%D5%B6%D5%AB%D5%B7%D5%A8 |title=Զարմանալի է, որ մուշուրպան դարձաւ Կիււմրիի խորհրդանիշերէն մէկը։ |date= |accessdate=2013 Հուլիսի 113}}</ref>
 
[[Պատկեր:Mushurba statue in Gyumri 2, Cropped.jpg|250px|մինի|Մուշուրպայի արձանը ԿիւմրիիԳիւմրիի մէջ]]
 
[[Ալեքսանդրապոլ]]ի զինանշանը այլ եղած է՝ վարի մասը եղած է [[Խաչ]] եւ [[Լուսին]] (մահիկ), որոնք իրարնէ կը բաժանուէին սանդուխներով։ Սանդուխները կը խորհրդանշեն այն, որ ցանկացած ալեքսանդրապոլցիի ընկերական աճի, վեր բարձրանալու հնարաւորութիւն ընձեռնուած է։ Խաչը խորհրդանշած է [[Արեւելեան Հայաստան]]ը, իսկ մահիկը՝ [[Արեւմտեան Հայաստան]]ը, ուրկէ գաղթած է ԿիւմրիիԳիւմրիի բնակչութեան զգալի մասը։ Զինանշանի պատկերը կարելի է տեսնել ԿիւմրիիԳիւմրիի Ժողովրդական ճարտարապետութեան եւ քաղաքային կենցաղի [[թանգարան]]ին մէջ։
 
=== Քաղաքի դրօշը ===
 
== Աշխարհագրութիւն ==
ԿիւմրինԳիւմրին Հայաստանի Հանրապետութեան՝ մեծութեամբ, երկրորդ քաղաքն է։ Կը գտնուի Երեւանէն 126 քիլոմեթր հեռաւորութեան վրայ՝ Շիրակի բարձրաւանդակի կեդրոնական մասը, ծովու մակարդակէն 1550 մեթր բարձրութիւն ունեցող հարթավայրին, Հայաստանի հիւսիս-արեւմուտքին, Ախուրեան գետի ձախ ափին։ Շիրակի բարձրավանդակի տափարակ մասի երկարութիւնը կը կազմէ մօտաւորապէս 35, իսկ լայնութիւնը՝ 25 քիլոմեթր, սահմանակից է Փամբակի արեւմտեան, Արագածի հրաբխային զանգուածի հիւսիսային ու արեւմտեան լեռներուն եւ նախալեռներուն։
 
Քաղաքն ունի աշխարհագրական յարմար դիրք, որ կ՛ակոսուի [[Չերքեզ (արեւմտահայերէն)|Չերքեզի]], [[Ջաջուռ (արեւմտահայերէն)|Ջաջուռի]] եւ ուրիշ ձորերով։ Ռելիեֆը հարթավայրային է, ծածկուած լճագետային եւ հրաբուխային, շուրջ 350 մ․, հզօրութեան նստուածքներով։ Ուղիղ գծով ԿիւմրիէնԳիւմրիէն Սեւ ծով 196 ք․մ․ է, իսկ երկաթուղիով մինչեւ [[Մոսկուա]]՝ 2760 քիլոմեթր։ ԿիւմրիիԳիւմրիի օդը կազդուրիչ է ու առողջարար, բուսականութիւնը տափաստանային է, գետահովիտներուն մէջ կ՛աճին ակասիա, թխկենի, հացենի եւ այլ ծառատեսակներ։
 
== Ծանօթագրութիւններ<ref>{{Cite web|url=http://www.aztagdaily.com/archives/274434|title=Սփիւռքահայ Զբօսաշրջիկը, Գիւմրին Եւ Հայաստանի Գնացքը|last=Չէքիճեան|first=Յարութ|date=Յունուար 4 2016|website=|publisher=|accessdate=}}</ref> ==
16

edits