«Մարք Շակալ»ի խմբագրումներու միջեւ տարբերութիւն

Չ
clean up, replaced: [[Փարիզ (արեւմտահայերէն) → [[Փարիզ (2) using AWB
(→‎Արտաքին Յղումներ: կատեգորիայի հեռացում)
Չ (clean up, replaced: [[Փարիզ (արեւմտահայերէն) → [[Փարիզ (2) using AWB)
 
== Կենսագրութիւն ==
1907-09 թուականներուն սորված է [[Սանթ Փիթըրսպուրկ|Փիթըրսպուրկ]]ի մէջ։ 1910-14 թուականներուն ապրած է [[Փարիզ (արեւմտահայերէն)|Փարիզ]]ի մէջ, ուր կրած է [[ֆօրմալիստական ուղղութիւն|ֆօրմալիստական ուղղութեան]] ազդեցութիւնը, մասնակցած է «Անկախներու» եւ «Աշնանային» սալոններուն, ապա [[Պերլին]]ի մէջ բացած է անհատական մեծ ցուցահանդէս։ 1914-22 թուականներուն Շակալը Ռուսաստանի մէջ էր, 1917-էն՝ [[Վիթեպսկ]]ի Արուեստի դպրոցի ղեկավար։ 1922-23 թուականներուն արտագաղթած է նախ Պերլին, ապա՝ Փարիզ։ [[Մոտեռնիզմ]]ի նշանաւոր ներկայացուցիչ Շակալի արուեստին բնորոշ է իրականութեան ստեղծած ենթակայական ընկալումը։ Անոր ստեղծագործութիւններու մեծ մասի սկզբնաղբիւրը իր մանկութիւնն է, հրէական կենցաղը, որոնցմէ քաղուած պատկերները կը մեկնաբանէ խորհրդանշական եւ խորհրդապաշտ ոգիով։ Շակալի նկարներուն առարկաները անիրական տարածութեան մէջ ոչ տրամաբանական դասաւորութիւն ունին, գծանկարը թերի է ու անորոշ, գունաշարը վառ ու ֆանտաստիկ ("Ես եւ գիւղը", 1911, [[Ժամանակակից արուեստի թանգարան (Երեւան)]], [[Նիւ Եորք]])։ Շակալը նկարազարդած է [[Նիքոլայ Կոկոլ|Կոկոլի]] "Մեռած հոգիները" (օֆորտ, 1923-27), Աստուածաշունչը (վիմագրութիւն, 1931-36)։ Հեղինակ է շարք մը զարդարուն աշխատանքներու՝ [[Իկոր Ստրաւինսկի|Ստրաւինսկիի]] "Հազարան բլբուլ" պալէթի ձեւաւորումը (1944-45), [[Մեցի տաճար (արեւմտահայերէն)|Մեցի տաճար]]ի վիտրաժներու ուրուագիծները (1958)։
 
1973-ին, իր անհատական ցուցահանդէսի առիթով այցելած է [[ԽՍՀՄ (արեւմտահայերէն)|ԽՍՀՄ]]։ Շակալի աշխատանքները կը գտնուին աշխարհի տարբեր երկիրներու թանգարաններուն մէջ, ինչպէս՝ [[Հայաստանի ազգային պատկերասրահ (արեւմտահայերէն)|Հայաստանի ազգային պատկերասրահ]]ին մէջ։
 
== Ստեղծագործութիւններ ==
1907–09 թուականներուն Շակալը Սանթ Փիթըրսպուրկի մէջ աշակերտած է յայտնի բեմանկարիչ [[Լէօն Պակստ]]ին, ստեղծած է «Ննջեցեալ» (1908), «Սեւ ձեռնոցներով հարսնացուն» (1909) նկարները։ 1910–14 թուականներուն [[Փարիզ (արեւմտահայերէն)|Փարիզ]]ի մէջ մասնակցած է «Անկախներու» եւ «Աշնանային» սալոններու ցուցահանդէսներուն, շփուած է աւանգարդիստ արուեստագէտներու հետ, կատարելագործած է իր ինքնատիպ գեղարուեստական գաղտնիքը, ստեղծած է «Ես եւ գիւղը» (1911), «Ինքնանկար», «Ջութակահար» (երկուքն ալ՝ 1912) եւ այլ գործեր։
 
1914-ին [[Պերլին]]ի մէջ բացած է իր առաջին անհատական ցուցահանդէսը, արժանացած է մեծ ճանաչման։ Նոյն թուականին Շագկլը Վիթեպսկի մէջ կազմակերպած է ցուցահանդէսներ, բացած է թանգարան, իսկ 1917-էն ղեկավարած է Վիթեպսկի արուեստի դպրոցը։ Այս շրջանի լաւագոյն գործերէն են «Րաբբին Վիթեպսկէն» (1914), «Կրկնակի դիմանկար՝ մէկ բաժակ գինիով» (1917), «Ծննդեան օրը» (1913–23) եւ այլն։