«Գալուստ Կիւլպէնկեան»ի խմբագրումներու միջեւ տարբերութիւն

Չ
→‎Կենսագրութիւն: clean up, replaced: Գերմանիա (արեւմտահայերէն) → Գերմանիա, Պարսկաստան (արեւմտահայերէն) → Պարսկաստան using AWB
Չ (clean up, replaced: Իրան (արեւմտահայերէն) → Իրան, Կոստանդնուպոլիս (արեւմտահայերէն) → Կոստանդնուպոլիս, Թուրքիա (արեւմտահայերէն) → using AWB)
Չ (→‎Կենսագրութիւն: clean up, replaced: Գերմանիա (արեւմտահայերէն) → Գերմանիա, Պարսկաստան (արեւմտահայերէն) → Պարսկաստան using AWB)
 
== Կենսագրութիւն ==
Կիւլպէնկեան՝ նաւթարդիւնաբերութեան մէջ, իր առաջին քայլերը կը կատարէ այլ հանրայայտ նաւթարդիւնաբերող ՝ [[Ալեքսանդր Մանթաշեանց]]ի, Կ. Պոլսոյ մէջ գտնուող նաւթի գրասենեակին հետ։ Սակայն շատ չանցած Կիւլպէնկեանի ընտանիքը կը մեկնի [[Անգլիա]]։ [[Լոնտոն]]ի մէջ Կիւլպէնկեան արտօնագիր կը ստանայ ու կը հիմնէ նաւթային իր գրասենեակը։ Ան Լոնտոնի մէջ [[Թուրքիա|Թուրքիոյ]] եւ [[Պարսկաստան (արեւմտահայերէն)|Պարսկաստանի]]ի դեսպանատուներու՝ նաւթի գիծով, տնտեսական խորհրդականն էր։ Գիտելիքներու մեծ պաշարը եւ փորձը Գալուստին հնարաւորութիւն կու տան շատ կարճ ժամանակի ընթացքին դառնալու մեծ ձեռնարկատէր։
 
Շուտով Կիւլպէնկեան կը նախաձեռնէ [[Turkish Petrolium Company]]-ի ստեղծման, որուն բաժնետոմսերու 25%-ը կը պատկանէր Royal Dutch Shell Group-ին, 35%-ը Թուրքիոյ Ազգային բանկին, 15%-ը Գալուստ Կիւլպէնկեանին, իսկ 25%-ը՝ գերմանացիներուն։ Յաջող առեւտուրի համար բրիտանացիները իրենց եկամուտի 2,5 տոկոսը տրամադրեցին Կիւլպէնկեանին։
Աա կը տնօրինէր արուեստի արժէքաւոր հաւաքածու մը, որուն մէջ տեղ գտած էին շուրջ 6,000 նախատիպ նմոյշ։ Անոնք ստեղծոիած էին տարիներու ընթացքին եւ մինչեւ Կիւլպէնկեանի վերջնականապէս [[Լիզապոն]] հաստատուիլը, անոնք կը տեղափոխուէին երկրէ երկիր ապահովութեան համար։
 
[[1906]] թուականին, ստեղծուած [[Հայկական Բարեգործական Ընդհանուր Միութիւն|Հայկական Բարեգործական Ընդհանուր Միութեան]] հիմնադիր [[Պօղոս Նուպար փաշա]]յի մահէն ետք, այս կազմակերպութեան ղեկավարութիւնը կը ստանձնէ Գալուստ Կիւլպէնկեան՝ [[1930]] թ.։ Սակայն, երկու տարի ետք, ճնշումներու պատճառով պաշտօնէն կը հրաժարի։ [[1942]] թ.՝ [[Երկրորդ համաշխարհային պատերազմ]]ի ամենաթէժ տարիներոին, Կիւլպէնկեան [[Եւրոպա]]յի մէջ երկիր մը կը փնտռէր, ուր ռազմական գործողութիւններ չէին ընթանար, եւ գրաւուած չէր Ֆաշիստական [[Գերմանիա (արեւմտահայերէն)|Գերմանիոյ]] կողմէ։ Լիզապոնը դարձաւ Գալուստ Կիւլպէնկեանի խաղաղութեան նաւահանգիստը։ [[Փորթուկալ]]ի մայրաքաղաքին մէջ ան տուն չունէր եւ կ՛ապրէր «Աւէս» հիւրանոցը, որ այդ ժամանակ լաւագոյններէն մէկը համարուէր։ Անտարակոյս, Անգլիական իշխանութիւնները կը ցանկային «Պարոն 5%»-ի ֆինանսական կարողութիւնները պահպանել Մեծ Բրիտանիոյ մէջ, սակայն հարկային բեռը բաւականին ծանր էր այդ ժամանակ եւ «նաւթային գեներալը» որոշեց իր ողջ կարողութիւնը տեղափոխել Փորթուկալ։
 
Կիւլպէնկեան հայապահպանման անկիւնաքար կը համարուէր, [[հայոց եկեղեցի]]ն անոր համար մեծ արժէք կը ներկայացնէր, ուստի բարեգործական ներդրումներով կապուած էր հայ եկեղեցւոյ հետ։ 20-րդ դարու 20-ական թուականներուն Լոնտոնի հայ համայնքը ցանկութիւն կը յայտնէ եկեղեցի ունենալու եւ այդ հարցով կը դիմեն Գալուստ Կիւլպէնկեանին։ Ան կ՛ընդառաջէ հայ համայնքի խնդրանքը։ 1920-1922 թթ. կը կառուցուի [[Սուրբ Սարգիս եկեղեցի (Լոնտոն)|Սուրբ Սարգիս եկեղեցին]]՝ [[Հաղբատ]]ի վանքի զանգակատան օրինակով։ Եկեղեցին մինչ օրս կը համարուի Լոնտոնի ամենագեղեցիկ յուշակոթողներէն մէկը եւ այնտեղ արարողութիւնները անվճար կը կատարվուին՝ անոր կտակած միջոցներու հաշւոյն։ Կիւլպէնկեանի խոշոր բարեգործական միջոցառումներէն է նաեւ [[1929]] թուականին կառուցուած [[Երուսաղէմի Հայոց պատրիարքութիւն|Երուսաղէմի հայոց պատրիարքարանի]] կից գտնուող «Կիւլպէնկեան» մատենդարանի շէնքը, որուն՝ ժամանակին, գրականութիւն է մատակարարած է։ Ան մեծ ուշադրութիւն դարձուցած է Կ. Պոլսոյ Սուրբ Փրկիչ ազգային հիւանդանոցին։