«Աստղիկ»ի խմբագրումներու միջեւ տարբերութիւն

Չ
→‎top: removed: (արեւմտահայերէն) (5) using AWB
Չ (→‎top: removed: {{Արևելահայերեն|Աստղիկ}} using AWB)
Չ (→‎top: removed: (արեւմտահայերէն) (5) using AWB)
'''Աստղիկ''', [[Հայկական Դիցաբանութիւն|հայկական դիցաբանութեան]] մէջ՝ ջուրի, սիրոյ ու գեղեցկութեան աստուածուհին է։
 
Ըստ աւանդութեան՝ '''Աստղիկ''' դիցուհին ամէն գիշեր կը լոգնար [[Մշոյ դաշտ]]էն հոսող [[Արածանի]] գետին մէջ։ Սիրահարուած երիտասարդները կը հաւաքուէին մօտակայ բարձունքին վրայ, որպէսզի տեսնէին աստուածուհին։ Սակայն Աստղիկն աննկատ մնալու համար դաշտը կը պատէր մշուշով, որուն պատճառով ալ երկիրը կոչուած է [[Մուշ (արեւմտահայերէն)|Մուշ]], դաշտը՝ Մշոյ դաշտ։ Աստղիկը, ըստ աւանդութեան, [[Նոյ (արեւմտահայերէն)|Նոյի]]ի դուստրն է, [[Վահագն]] աստուծոյ սիրելին։ Անոր անուանած են նաեւ Ոսկեծղի, Ոսկեբազուկ, Վարդամատն։ Աստղիկի գլխաւոր [[մեհեան]]ը [[Տարօն (գաւառ)|Տարօն]] գաւառի [[Աշտիշատ]] աւանին մէջ էր։ Այն կոչուած է նաեւ «Վահագնի սենեակ», ուր Աստղիկը հանդիպած է Վահագնին։ Հին [[Հայաստան (արեւմտահայերէն)|Հայաստանին]]ին մէջ՝ Աստղիկի եւ Վահագնի սէրը սուրբ կը նկատուէր. մարդիկ կը կարծէին, թէ՝ անոնց հանդիպման հետեւանքով է, որ անձրեւ կը տեղար երկրի վրայ, բերք ու բարիք կը ստեղծուէր։ Աւանդութեան համաձայն՝ Աստղիկը բնակած է Տարօնի [[Ասղնբերդ]]ի մէջ, որուն տանիքին բոյն դրած ծիծեռնակները, որպէս սուրհանդակներ՝ լուր կը տանէին աստւածուհիի սիրեցեալ Վահագն աստուծոյ։<ref>http://www.encyclopedia.am/pages.php?bId=2&hId=972</ref>
 
Աստղիկին նուիրուած տաճարներ կային նաեւ [[Վանա լիճ]]ի մերձակայ [[Արտամետ]] գիւղին մէջ, [[Անձեւեաց]] գաւառինմէջ եւ այլուր։ [[Երեւան]]ի օբերայի եւ պալէթի շենքի տեղը նոյնպէս եղած է Աստղիկին նուիրուած տաճար։ Տօնակատարութեան ժամանակ Աստղիկին ձօնած են վարդեր (այստեղից ալ՝ անոր Վարդամատն մականունը), թռցուցած՝ աղաւնիներ, ցօղած՝ ջուր իրար վրայ, ուրախացել։
 
Աստղիկը կը համապատասխանէ յունական [[Աֆրոտիթէ]], հռոմէական [[Վեներա]] աստուածուհիներուն։ Աստղիկի տօնը նշած են [[Յուլիս]]ի կիսուն՝ համաժողովրդական մեծ հանդիսութիւններով եւ արարողութիւններով։ Այդ տօնը կոչուած է [[Վարդավառ (արեւմտահայերէն)|Վարդավառ]] եւ ցայսօր կը պահպանուի։ Վարդավառը Հայ եկեղեցւոյ տաղաւար տօներէն է ու կը նշուի, որպէս՝ [[Յիսուս Քրիստոս|Յիսուս]] Քրիստոսի պայծառակերպութեան տօն։
 
Ըստ արիական աւանդոյթներու՝ ստորգետնեայ աստուածը արարչական ընտանիքէն կը գողնայ Աստղիկը, որուն հետեւանքով արիներու միջէն կը վերանան «Սէրն ու Գեղեցկութիւն»ը, անոնց հոգիներուն մէջ բուն կը դնէ ատելութիւնը եւ անոնք կը դառնան տգեղ ու դժնակ։ Բայց Վահագնը, յաղթելով [[Վիշապի (արեւմտահայերէն)|վիշապինվիշապի]]ն, կ՛ազատէ Աստղիկը եւ շրջելով Արարատը, արիները կ՛օծէ վարդաջուրով, վարդավառ կը սարքէ եւ անոնց վերստին կ՛օժտէ աստղիկեան սիրառատութեամբ։
 
Հայեր ժողովուրդը Վարդավառը մեծ շուքով կը տօնէ։ Այն հայերու ամենասիրուած տօներէն է։ Այդ օրը մեծ թէ փոքր խանդավառութեամբ իրար կ՛օծեն ջուրով, իրար Սէր ու Գեղեցկութիւն կու տան, կ՛երգեն, կը պարեն, կը նորոգեն աստուածային խորհուրդը, կը փառաբանեն Աստղիկը, իրար կը նուիրեն նորոգ սիրոյ խորհրդանիշ ծաղիկը՝ Վարդը։ Ըստ աւանդազրոյցի՝ ծովու ճերմակաթոյր փրփուրներէն ծնած էր Աստղիկը եւ այդտեղէն կը քալէր՝ ոտքերէն կաթկթացող արիւնէն վարդեր կը բուսնէին։ Երբ դիցուհին վարդի թերթիկներ կը թափէր Հայոց աշխարհին, անոնք աննկատելիօրէն կը քսուէին հայ աղջիկներուն եւ անոնց կ՛օժտեն աստուածային գեղեցկութեամբ։