«Հայաստանի Գիտութիւններու Ազգային Ակադեմիա» խմբագրումներու միջեւ տարբերութիւն

Չ (removed: (արեւմտահայերէն) (9) using AWB)
[[Պատկեր:Armenian Academy of Sciences.jpg|300px|մինի|աջից|Հայաստանի Գիտութիւններու Ազգային Ակադեմիա]]
'''Հայաստանի Հանրապետութեան Գիտութիւններու Ազգային Ակադեմիան''', '''ԳԱԱ''' կամ '''ՀՀ ԳԱԱ''', բարձրագոյն պետական ինքնակառավարուող ոչ առեւտրային հաստատութիւնն է, որուն նախագահութիւնը կը գտնուի [[Երեւան]]ի մէջ։ Ակադեմիան նաեւ մասնաճիւղեր ունի [[Գիւմրի]]ի, [[Սեւան]]ի, [[Կորիս]]ի, [[Վանաձոր]]ի եւ [[Կապան]]ի մէջ։
 
Ան կը կազմակերպէ եւ կ'իրականացնէ հիմնարար եւ կիրառական գիտական հետազօտութիւններ, եւ կը համակարգէ հանրապետութեան մէջ կատարուող հիմնարար հետազօտութիւնները։ ԳԱԱ-ն նաեւ կը ծառայէ որպէս ՀՀ իշխանութեան բարձրագոյն մարմիններու պաշտօնական գիտական խորհրդական։
 
== Պատմութիւն ==
[[25 Նոյեմբեր]] [[1943]]-ին հիմնադրուած է Հայաստանի գիտութիւններու ակադեմիան՝ {{1935}} թուականէն սկսեալ գործող ԽՍՀՄ գիտութիւններու ակադեմիայի հայկական մասնաճիւղի հիման վրայ։ Անոր հիմնադիրներէն են [[Յովսէփ Օրպելի]]ն, [[Ստեփան Մալխասեանց]]ը, եւ [[Վիքթոր Համբարձումեան]]ը։ Հովսէփ Օրպելին ընտրուած է ԳԱԱ-ի առաջին նախագահ եւ նախագահած է մինչեւ [[1947]] թուական, որմէ ետք ԳԱԱ նախագահ եղած է Վիքթոր Համբարձումեանը մինչեւ [[1993]] թուական։
 
1993 թուականին, Հայաստանի գիտութիւններու ակադեմիան վերանուանուած է Հայաստանի Հանրապետութեան Գիտութիւններու ազգային ակադեմիայի, եւ այդ թուականէն մինչեւ 2007 թուական անոր նախագահը եղած է [[Ֆատէյ Սարգսեան]]ը, իսկ [[19 Փետրուար]] [[2007]]–ին այդ պաշտօնին համար ընտրուած է [[Ռատիք Մարտիրոսեան]]ը։
ՀՀ Գիտութիւններու ազգային ակադեմիային շէնքը կառուցուած է [[1955]] թուականին։ Շէնքը վերանորոգուած է 2009 թուականին ՀՀ նախագահ [[Սերժ Սարգսեան]]ին նախաձեռնութեամբ եւ «[[Տաշիր (հիմնադրամ)|Տաշիր]]» բարեգործական հիմնադրամի միջոցավ։<ref>{{cite web|url=https://news.am/arm/news/7659.html|title=Գիտութիւններու ազգային ակադեմիային մէջ հիմնանորոգումէն ետք վերաբացուեցաւ նիստերու դահլիճը|accessdate=26 Դեկտեմբեր 2009–ին}}</ref>
 
== ՀՀ ԳԱԱ ԿառուցուածքըԿառուցուածք ==
ԳԱԱ-ն կը ֆինանսաւորուի պետական շահերէն։ Լրացուցիչ ֆինանսաւորման աղբիւր կը հանդիսանան հիմնադրամներէն տրամադրուած գումարները, ինչպէս նաեւ հանրապետութեան եւ այլ պատուիրատուներու հետ կնքած պայմանագրերուն արդիւնքով ստացուող գումարները։
 
== Ղեկավարութիւն ==
==== Նախագահ ====
[[Ռատիք Մարտիրոսեան|Մարտիրոսեան Ռատիք Մարտիրոսի]] (ծնած է [[1936]] թուականին, Մաղաղիս, [[Մարտակերտ|ԼՂՀ Մարտակերտի շրջան]]), ֆիզիկոս։ ՀՀ ԳԱԱ նախագահ՝ [[2006]] թուականէն սկսեալ։ Ֆիզմաթ գիտութիւններու դոկտոր ([[1980]]), փրոֆէսոր ([[1983]]), ՀՀ ԳԱԱ ակադեմիկոս ([[1990]], թղթակից անդամ՝ [[1986]] թուականէն սկսեալ)։ Աւարտած է [[Երեւանի Պետական Համալսարան]]ը ([[1958]])։ [[1980]]-[[2006]] թուականներուն՝ ՀՀ ԳԱԱ բնագիտութեան եւ ելեկտրոնաբանութեան հիմնարկի տնօրէն, [[1993]]-[[2006]] թուականներուն՝ Երեւանի Պետական Համալսարանի նախագահ։ Արժանացած է Հայաստանի, ԽՍՀՄ-ի, ՌԴ-ի, Ուքրանիայի, Ֆրանսայի, Իտալիայի մրցանակներուն, եւ պարգեւատրուած է շարք մը շքանշաններով եւ մետալներով։
 
==== Փոխնախագահ ====
[[Յուրի Շուքուրեան]] (ծնած է [[1940]] թուականին, [[Երեւան]]), ՀՀ ԳԱԱ փոխնախագահ՝ [[1995]] թուականէն ի վեր։ Հաշուող, ճարտարարուեստի եւ տեղեկագիտութեան բնագաւառի գիտնական։ Ճարտարարուեստական գիտութիւններու դոկտոր ([[1982]]), փրոֆէսոր ([[1987]]), ՀՀ ԳԱԱ ակադեմիկոս ([[1996]], թղթակից անդամ՝ [[1990]] թուականէն ի վեր)։ Արժանացած է Հայաստանի Հանրապետութեան Մեսրոպ Մաշտոցի շքանշանի ([[2000]])։ ՀՀ գիտական վաստակաւոր գործիչ ([[2011]]
 
== Միջազգային գիտական համագործակցութիւն ==
* [http://avproduction.am/?ln=am&page=culture&id=7 Հայաստանի գիտութիւններու ազգային ակադեմիա]
 
[[Ստորոգութիւն:Հայաստան]]
{{ՀՀ ԳԱԱ հիմնադիր անդամներ}}
[[Ստորոգութիւն:Գիտութիւն]]
 
[[Կատեգորիա:Հայաստանի գիտութիւններու ազգային ակադեմիա| ]]
[[Կատեգորիա:Գիտութիւններու ազգային ակադեմիաներ]]
15 615

edits