«Բագրատունեանց Հայաստանի Վերելքը» խմբագրումներու միջեւ տարբերութիւն

Չ
Բոտ: կոսմետիկ փոփոխություններ
(տեքստի հետ կապ չունի)
Չ (Բոտ: կոսմետիկ փոփոխություններ)
Այսպէս, շնորհիւ հայերու միասնականութեան կարելի եղաւ վտանգը հեռացնել Հայաստանի սահմաններէն:
Աշոտ Գ.-ի շուրջ 25 տարուան գահակալութիւնը Հայաստանի համար խաղաղութեան եւ շինարարութեան շրջան մը եղաւ:Աւելի զարգացան արհեստները եւ արուեստները: [[Անի]]ն գեղեցկացաւ բազմաթիւ նոր պալատներով եւ եկեղեցիներով:Անիկա օժտուեցաւ աշտարակաւոր պարիսպներով, պահեստներով, հիւրանոցներով, մաքսատուներով եւ կամուրջներով:
Աշոտ Գ.-ի օրով, իր բարեգործութիւններով կարեւոր դեր կատարեց [[Խոսրովանույշ թագուհի|Խոսրովանոյշ թագուհթագուհին]]ին:Ան հիմնեց [[Հաղբատ]]ի եւ [[Սանահին|Սանահի]]նիի վանքերը:Խոսրովանոյշ հիմնեց նաեւ Սեւանի միաբանութիւնը:Ան կը նկատուի միջնադարու հայ մեծագոյն բարերարներէն:
== Սմբատ Բ. (977-989) ==
[[Պատկեր:Haghpat Surb Nshan.jpg|մինի|աջից|Սմբատ Բ. Տիեզերակալի եւ Կուրիկեան Գուրգէն թագաւորի բարձրագանդակը, Հաղբատ]]
[[Աշոտ Գ]].-ի յաջորդեց իր [[Սմբատ]] որդին, որ նաեւ կոչուեցաւ Տիեզիրակալ, որովհետեւ կրցաւ ամբողջ [[Հայաստան]]ը առնել իր իշխանութեան տակ:Իր օրով շարունակուեցան շինարարական աշխատանքները, որովհետեւ արտաքին վտանգ չէր սպառնար Հայաստանի:[[Բիւզանդիոն]] կռուի մէջ էր [[պուլկարներ]]ու հետ, իսկ [[արաբներ]]ը թուլցած էին իրենց ներքին հակամարտութիւններուն պատճառով:
[[Անի|Անիի]]ի հարաւային եւ արեւելեան կողմերէն կ'անցնէր [[Ախուրեան գետ]]ը, իսկ արեւմուտքէն մայրաքաղաքը պաշտպանուած էր [[Ծաղկաձոր]]ով:Բնական պաշտպանութենէ զուրկ հիւսիսային կողմը [[Սմբատ Բ]]. ամրացուց «Սմբատեան» կամ «Սմբատաշէն» կոչուող կրկնակի պարիսպներով եւ աշտարակներով, որոնց շինութիւնը տեւեց ութ տարի:Ան շինել տուաւ նաեւ գեղեցիկ եւ ընդարձակ սրահներով արքունի պալատը:Իր օրով սկսաւ [[Անիի Մայր Տաճար]]ին շինութիւնը ([[989]]):Ան կաթողիկոսական աթոռը [[Արգինայ]]էն փոխադրեց Անի:
Համեմատաբար խաղաղ այս գահակալութեան շրջանին ներքին խնդիր մը շրջան մը խռովեց երկիրը:Սմբատ Բ. [[Կարս]]ի [[Մուշեղ թագաւոր]]էն խլած էր [[Շատիկ բերդը]]:Մուշեղ իրեն օգնութեան կանչեց [[Տայք]]ի [[Դաւիթ Կիւրողապատ|Դաւիթ Կիւրողապատը]]ը, որ [[Բագրատունի]] ծագումով, բայց բիւզանդացիներուն ենթակայ վրացի դարձած իշխան մըն էր: Վրացական բանակով, Դաւիթ օգնութեան հասաւ Մուշեղին, որ որոշած էր տապալել Սմբատը եւ տիրանալ անոր գահին:Ան նոյնիսկ դիմած էր [[արաբ]] էմիրի մը օգնութեան, որ քիչ ետք մտնելով Հայաստան ձեռնարկած էր աւերածութիւններու:Բարեբախտաբար, սակայն, Սմբատ Բ. յաջողեցաւ շուտով կարգն ու խաղաղութիւնը վերահաստատել:Ան նաեւ հաշտուեցաւ Դաւիթ Կիւրողոպատին հետ, որ հետագային հաւատարիմ դաշնակիցը դարձաւ հայերուն:
== Գագիկ Ա. (989-1020) ==
[[Պատկեր:Gagik I Bagratuni.jpg|մինի|ձախից|Գագիկ Ա.-ի արձանը Անիի մէջ]]
Սմբատ մեռաւ անժառանգ:Իրեն յաջորդեց եղբայրը՝ [[Գագիկ]], որ նոյնպէս շարունակեց շինութիւններով բարեզարդել [[Անի]]ն ու իր շրջակայքը:Ան [[Տրդատ ճարտարապետ|Տրդատ ճարտարապետին]]ին աւարտել տուաւ Մայր Տաճարին շինութիւնը:Տրդատ շինեց նաեւ կաթողիկոսարանը, ինչպէս նաեւ Կոստանդնուպոլսոյ հռչակաւոր [[Այա Սոֆիա]] մեծ տաճարին գմբէթը:
[[Գագիկ Ա]]-ի օրով, Բագրատունեանց թագաւորութիւնը հասաւ իր զօրութեան գագաթնակէտին, թէ ռազմական զօրութեամբ եւ թէ հողային ընդարձակութեամբ: Ան բանակին ընդհանուր թիւը հասցուց 100 հազարի, սպարապետութիւնը յանձնելով [[Վահրամ Պահլաւունի]]ն:
Գագիկ Ա.-ի արտաքին քաղաքականութեան հիմնական գիծը եղաւ քրիստոնեայ պետութիւններուն միջեւ սերտ գործակցութիւն ցուցաբերել՝ [[Հայաստան]]ը ձերբազատելու համար թշնամիներէն:Ան բարեկամութիւն հաստատեց [[Տայք]]ի Կիւրողապատ իշխանին հետ, որ յարձակելով [[Մանազկերտ]]ի [[Աբբաս]] էմիրին վրայ, խլեց քաղաքը:Երբ իր կարգին էմիրը քալեց Դաւիթի դէմ, Գագիկ հասաւ իր դաշնակիցին օգնութեան եւ անոնք միասնաբար կոտորեցին էմիրին զօրքերը: