«Զարգացած Միջնադարու Հայկական Դպրոց»ի խմբագրումներու միջեւ տարբերութիւն

Չ
→‎Տարրական եւ բարձր տիպի դպրոցներ: ուղղագրական եւ քերականական սրբագրում
Չ (փոխարինվեց: ` → ՝ (43) oգտվելով ԱՎԲ)
Չ (→‎Տարրական եւ բարձր տիպի դպրոցներ: ուղղագրական եւ քերականական սրբագրում)
 
== Տարրական եւ բարձր տիպի դպրոցներ ==
[[Բագրատունիներու տիրապետութիւն|Բագրատունիներու տիրապետութեան]] ժամանակաշրջանին՝ ու վերջերէն մինչեւ [[11-րդ դար (արեւմտահայերէն)|11-րդ դարու կէսկէսերէն]]երը սկսեալ, ինչպէս եւ հետագայ դարերուն կրթութիւնը աշխուժութիւնվերելք ապրեցաւ։ունեցաւ։ Հայաստանի մէջ կըգոյութիւն կազմակերպուէինունէին երկու կարգի ուսումնական կեդրոններ՝ նախկին՝ աւանդաբար եկող պարզունակաւանդական ''տարրական'' դպրոցներ եւ ''բարձր տիպի'' դպրոցներ։
 
Այդ շրջանին բարձր տիպի դպրոցները նորութիւն էին հայկական կեանքին մէջ։համար։ Տարրական դպրոցները երկու կարգի էին՝ ''հասարակական'' եւ ''մասնաւոր'': Հասարակական էին այն դպրոցները, որոնք կը պահպանուէին եկեղեցւոյ եւ պետութեան միջոցներով։ Այդպիսի դպրոցներ կային բազմաթիւ բնակավայրերունբնակավայրերու մէջ, ինչպէս՝ [[Անի (արեւմտահայերէն)|ԱնիիԱնի]], [[Կարս (արեւմտահայերէն)|ԿարսիԿարս]] եւ այլ շրջաններու մէջ։քաղաքներ։ Աշակերտները կը ստանային տարրական գիտելիքներ [[թուաբանութիւն|թուաբանութեն]]էն, կը սորուէինսորվէին գրել-կարդալ, [[երգեցողութիւն]]: Մասնաւոր դպրոցներուն մէջ կ՝ ուսուցանէինկ'ուսուցուէին եկեղեցական պարզունակտարրական գիտելիքներգիտելիքներ՝ [[պատարագ (արեւմտահայերէն)|պատարագի]], [[Ժամասացութիւն|ժամասացութեան]] մասին։ Աշակերտը, դպրոցը աւարտելով, կարող էր կարդալ [[Աստուածաշունչ]]ը, երգել [[շարական (արեւմտահայերէն)|շարականներ]]: Այս կարգի դպրոցները կը կազմակերպուէին հոգեւորականներու կողմէն։ Տարրական երկու կարգի դպրոցներուն մէջ ուսումը կը տեւէր երեք-չորս տարի, կը սորուէինկ'ուսանէին 12-13 տարեկան հասակի երեխաները<ref>{{Գիրք
|հեղինակ = Լ. Խաչերեան
|մաս =
|isbn =
|տպաքանակ =
}}</ref>։ Բարձրագոյն դպրոցները կամ ուսումնական հաստատութիւնները՝ [[վարդապետարան]]ները, [[հայ դպրութիւն|հայ դպրութեան]] նշանաւոր կեդրոններ էին։ Ուսումնասիրուող ժամանակաշրջանի [[վանք (արեւմտահայերէն)|վանքերը]] երկու բնոյթի գործառնութիւնգործունէութիւն կ՝ունէին։ իրականացնէին։Մաս Անոնցմը մէկ մասը կ՝կը ըզբաղէրզբաղէր զուտ կրօնական գործառնութեամբ՝գործունէութեամբ՝ [[քարոզ (արեւմտահայերէն)|քարոզով]], բարեգործութեամբ, հիւանդներու, ծերերու խնամքով եւ այլն, իսկ միւս մասի համար հիմնական տեղ կը գրաւէր գիտակրթական գործունէութիւնը։ Այդպիսի վանքերուն մէջ կային վարդապետարաններ, որոնք բարձրագոյն դպրոցներ էին՝ ուսուցմանուսման որոշակիորոշ չափով մշակուած ծրագրերով։ Վարդապետարանները գիտակրթական կեդրոններ էին, որզոր աւարտելով՝ սաները կ՝կը ըստանայինստանային վարդապետական աստիճան, իսկ այդոր կը համարուէր գրագիտութեան, գիտնականութեան բարձր տիտղոս։ Սովորական վարդապետներէն զատ այդ տիտղոսը կ՝կը ըստանայինստանային նաեւ եպիսկոպոսները։ Ուսումնական այդ կեդրոնները կը գլխաւորէին ժամանակի նշանաւոր գիտնականները։ ԱնոնցԱնոնք կ՝կը անուանէինկոչէին ''վարդապետներ'', ''րաբունապետեր'', ''ուսուչապետեր'', ''դպրապետեր'': Վարդապետարաններ կային Անիի, [[ԱնգլիաԱրգինա (արեւմտահայերէն)|ԱնգլիոյԱրգինայի]], Կարսի, [[Կամրջաձոր (արեւմտահայերէն)|Կամրջաձորի]], [[Սանահին (արեւմտահայերէն)|Սանահինի]], [[Հաղպատ (արեւմտահայերէն)|Հաղպատի]], [[Երզնկա (արեւմտահայերէն)|Երզնկայի]], [[Նարեկ (արեւմտահայերէն)|Նարեկի]], [[Սկեւռա]]յի, [[Սիս (արեւմտահայերէն)|Սիսի]] եւ շրջաններումէջ մէջ։եւլն.։
 
== Կրթութիւնը Անիի մէջ ==
0

edit