«Կասպիական Արշաւանք» խմբագրումներու միջեւ տարբերութիւն

Չ
clean up, փոխարինվեց: → , ր: → ր։ oգտվելով ԱՎԲ
No edit summary
Չ (clean up, փոխարինվեց: → , ր: → ր։ oգտվելով ԱՎԲ)
}}
[[Պատկեր:Peter der-Grosse 1838.jpg|170px|մինի|աջից|Պետրոս Ա.]]
'''Պետրոս Ա-ի կասպիական արշաւանք''' ({{lang-ru|Персидский поход}}, {{lang-fa|جنگ ایران و روس}}), [[Ռուսական Կայսրութիւն|Ռուսական կայսրութեան]] նախաձեռնութեամբ կազմակերպուած արշաւանք է [[Կասպից ծով (արեւմտահայերէն)|Կասպից ծովու]] առափնեայ շրջաններուն մէջ հաստատուելու համար<ref>[http://www.britannica.com/EBchecked/topic/453644/Peter-I Պետրոս I-ի մասին]</ref>։ [[1715]]-ին [[Պետրոս Ա.]]-ը Ա.Վոլինսկիի գլխաւորութեամբ դեսպաններ կ՛ուղղարկէ [[Պարսկաստան (արեւմտահայերէն)|Պարսկաստան]]։ Անոր հանձնարարուած էր հանգամանօրէն ուսումնասիրել երկրին մէջ տիրող դրութիւնը եւ տեղեկութիւններ հաւաքել Պարսկաստանի տիրապետութեան տակ գտնուող ժողովուրդներու մասին։ Հայ ժողովուրդի քաղաքական ու տնտեսական վիճակի մասին աւելի մանրամասն տեղեկութիւններ ստանալու նպատակով Հայաստան ուղարկուեցաւ [[Ռուսաստան (արեւմտահայերէն)|Ռուսաստանի]] մէջ [[Իսրայէլ Օրի|Իսրայէլ Օրիի]]ի գործի շարունակող Մինաս վարդապետ Տիգրանեանը։
 
== Պարսկաստանի Իրավիճակը ==
[[Պատկեր:Vakhtang VI (European clothes).jpg|170px|մինի|աջից|Վախթանգ Զ.]]
XVIII դարու առաջին երկու տասնամեակներուն [[Պարսկաստան (արեւմտահայերէն)|Պարսկաստանի]] մէջ դրութիւնը կը շարունակէր վատթարանալ։ Պարսկական լուծի տակ գտնուող ժողովուրդները, որոնց մէջ նաեւ հայերը, հարմար առիթ կը փնտրէին Պարսից լուծը թոթափելու համար։ Զէնքի ուժով զանոնք հնազանդ պահելու փորձերը այլեւս չէին յաջողեր:յաջողեր։ [[Պարսկաստան (արեւմտահայերէն)|Պարսկաստանի]] դէմ առաւել եռանդուն կը գործէր [[Աֆղանիստան]]ը ։ [[1722]]-ին աֆղանները գրաւեցին երկրի մայրաքաղաք Սպահանը։
 
== Արշաւանքի սկիզբը ==
[[Հիւսիսային պատերազմ]]ի աւարտէն ետք [[Պետրոս Ա. (արեւմտահայերէն)|Պետրոս Ա.]]-ը ձեռնամուխ եղաւ [[Կասպից ծով (արեւմտահայերէն)|Կասպից ծովու]] արեւմտեան երկրամասերու գրաւմանը։ Պարսից [[Շահ (արեւմտահայերէն)|շահին]] ապստամբութենէն պաշտպանելու պատրուարքով Պետրոս Ա.-ը [[1772]]-ին արշաւանք կը կազմակերպէ Անդրկովկաս։ Դերբենտը գրաւելէ ետք [[Պետրոս Ա. (արեւմտահայերէն)|Պետրոս Ա.]]-ը, սակայն, անակնկալօրէն կը վերադառնայ [[Աստրախան (արեւմտահայերէն)|Աստրախան]]` զօրքերու առաջխաղացումը դէպի [[Կասպից ծով (արեւմտահայերնէ)|Կասպից ծովու]] հարաւային ափերը յետաձգելով յաջորդ տարուան։
 
== Հայ-վրացական համագործակցութիւնը ==
[[Պատկեր:Kapan. Monument to David Bek.jpg|220px|մինի|աջից|Դաւիթ Բէկի արձանը]]
[[Պարսկաստան (արեւմտահայերէն)|Պարսկաստանի]] մէջ սկսած խառնակութիւններու ժամանակ [[Վրաստան (արեւմտահայերէն)|Վրաստանի]] ազատագրման նպատակով ապստամբութեան նախապատրաստութիւններ կը տեսնէր վրաց թագաւոր [[Վախթանգ Զ.]]-ը։ Ան բանակցութիւններ կը վարէր ցարական կառավարութեան հետ` [[Ռուսաստան (արեւմտահայերէն)|Ռուսաստանի]] օժանդակութիւն ստանալու համար։ Վրաց թագաւորը, իր հերթին, այդ ամէնուն մասին յայտնած էր [[Արցախ Հանրապետութիւն |Արցախի]] հայ ազատագրական ուժերուն ու առաջարկած էր համատեղ հանդէս գալ պարսից լուծի դէմ։
 
Հայ ազատագրական պայքարի առաջնորդները նման իրավիճակի մէջ չէին կ՛րնար անտարբեր մնալ։ Ազատագրական պայքարը կազմակերպելու համար [[Վրաստան (արեւմտահայերէն)|Վրաստանէն]] հայ կամաւորներու ջոկատով Սիւնիք մեկնեցաւ Դաւիթ-Բէկը։ Գանձասարի կաթողիկոս Եսայի Հասան-Ջալալեանի կոչով մօտ 10.000 միացեալ զօրաբանակով հայ մելիքներն ու հրամանատարները [[Գանձակ (արեւմտահայերէն)|Գանձակի]] մօտ գտնուող Չոլաք վայրը{{փաստ}}։ Անոնք [[Վախթանգ Զ.]]-ի բանակի հետ ռուսասկան զօրքերու ժամանելուն կը սպասէին։