«Հերակլիոս Ա»ի խմբագրումներու միջեւ տարբերութիւն

Չ
→‎top: կետադրություն և բացատներ, փոխարինվեց: ր ,մ → ր, մ oգտվելով ԱՎԲ
Չ (→‎top: կետադրություն և բացատներ, փոխարինվեց: ր ,մ → ր, մ oգտվելով ԱՎԲ)
{{Արևելահայերեն|Հերակլիոս Ա}}
[[Պատկեր:Heraclios.jpg|frameless|աջից|'''Հերակլիոս կայսրը''']]
'''Հերակլէս''' ([[575]] - [[11 Փետրուար]] [[641]]), ամբողջական անունը '''Ֆլավիոս Օգոստոս Հերակլէս''' (լատիներէն՝ Flavius Heraclius Augustus, յունարէն՝ Φλάβιος Ἡράκλειος), Բիւզանդիոնի կայսր։ Անոր գահակալութիւնը սկսաւ 608 թուականին։ Մեծ յաղթանակ տարաւ [[Փոկաս]] կայսեր ապստամբութեան դէմ։ Փոկաս տապալած էր Մորիսի կայսրութիւնը եւ գրաւած էր անոր գահը, կայսրութիւնը ենթարկած էր անկարգութիւններու։ Հերակլէսի հայրը՝ Մեծն Հերակլէս, յաջող առաջատար ռազմական մըն էր , մասնակցած է Մորիս կայսեր մղած պատերազմներուն, իր յաղթանակներուն համար՝ Մորիս Կայսր զինք նշանակած է փոխ-կայսր [[Հիւսիսային Ափրիկէ]]ի, եւ նստավայրը՝ Գարթաժ, ուր ան անցուց կեանքի առաջին հանգրուանը։ Ըստ պատմական կարգ մը աղբիւրներու, առկայ է այն փաստը, որ Հերակլէս հայկական ծագում ունի՝ [[Կապադովկիա]]յէն։ Հերակլէս նաեւ կը համարուի հիմնադիրը Հերակլեան գերդաստանի՝ հարստութեան, որուն կայսրութիւնը տեւեց մինչեւ [[711]] թուական։
 
Հերակլէսի գահակալութեան ժամանակաշրջանին տեղի ունեցած է բազմաթիւ ռազմական արշաւներ։ Անոր իշխանութեան առաջին տարուան ընթացքին Սասանեան կայսրութեան բանակը ներխուժեց Բիւզանդական կայսրութեան խորքը՝ [[Անատոլիա (արեւմտահայերէն)|Անատոլիա]]։ Հերակլէս, հիմնականին մէջ, պատասխանատու էր՝ պետական քաղաքականութեան բարեփոխումներու, բանակի բարեկարգման, եւ ապա դիմադրելու [[Սասանեան Պարսկաստան|Սասանեան պարսիկներ]]ու։ Պատերազմի առաջին հանգրուանը աւարտեցաւ բիւզանդացիներու պարտութեամբ, պարսկական բանակը մօտեցաւ [[Պոսֆորի նեղուց]], եւ քանի որ Կոստանդնուպոլիս լաւապէս պահպանուած ու պաշարուած էր, թշնամին չկարողացաւ ներխուժումը շարունակել, ինչ որ Հերակլէս ամբողջական պարտութենէ փրկուեցաւ։ Ան խաղաղութեան դաշնագիր կնքեց պարսիկներու հետ, ըստ որուն Հերակլէս տարեկան մեծ գումար տուրք պիտի վճարէր։ Ասկէ ետք ան սկսաւ ռազմական եւ քաղաքացիական բարեփոխումներու, որուն հետեւանքով ռազմական արշաւանքներ կատարեց [[Փոքր Ասիա (արեւմտահայերէն)|Փոքր Ասիոյ]] եւ Հայաստանի վրայ, Սասանեան պետութեան տարածքներէն անցնելով, եւ վաստակելով վերջնական յաղթանակ [[Նինուէի ճակատամարտ (627)|Նինուէի ճակատամարտ]]ով [[627]] թուականին։ Խաղաղութեան պայմանագիր կնքեց [[629]] թուականին, գահընկեց ընելէ ետք Պարսից Խոսրով Բ. թագաւորը։ Ըստ վերջին պայմանագրին կը նախատեսուէր վերականգնել նախքան պատերազմի՝ [[602]] թուականի սահմանները։ Սակայն Հերակլէսի պարսիկներու դէմ տարած փառաւոր յաղթանակը երկարատեւ չէր։ Ան պարտութեան ենթարկուեցաւ այս անգամ խալիֆայութեան կողմէ, զոր տապալեց Բիւզանդական իշխանութիւնը [[Սուրիա|Սուրիոյ]], [[Եգիպտոս (արեւմտահայերէն)|Եգիպտոս]]ի, [[Լիպիա|Լիպիոյ]] եւ այլ ոլորտներու մէջ։
0

edit