«Տրդատ Գ.»ի խմբագրումներու միջեւ տարբերութիւն

Ավելացվել է 10 բայտ ,  4 տարի առաջ
Չ
կետադրություն և բացատներ, փոխարինվեց: կ՝ա → կ՝ ա (10) oգտվելով ԱՎԲ
Չ (վերջակետների ուղղում, փոխարինվեց: ւ: → ւ։ (7))
Չ (կետադրություն և բացատներ, փոխարինվեց: կ՝ա → կ՝ ա (10) oգտվելով ԱՎԲ)
 
== Տրդատի գահակալութիւն ==
[[Հռոմէական զօրք]]երու ուղեկցութեամբ [[287 թուական]]ին Տրդատը կու գայ [[Մեծ Հայք (արեւմտահայերէն)|Մեծ Հայք]]` գահը վերադարձնելու։ Անոր կը միանայ նաեւ Անակի որդի երիտասարդ Գրիգորը՝ դառնալով արքայի հաւատարիմ զինակիցը։ Ան [[Կեսարիոյ քրիստոնէական կրթութիւն]] ստացած էր։ Պարսկաստանի դէմ տարած հաղթանակէն ետք Տրդատ արքան կ՝առաջարկէկ՝ առաջարկէ Գրիգորին ընծայ մատուցած [[Անահիտ դիցուհի (արեւմտահայերէն)|Անահիտ դիցուհուն]]։ Գրիգորը կը հրաժարի կուռքին զոհ մատուցել։ Իմանալով նաեւ, որ Գրիգորը [[Խօսրով թագաւոր]]ին սպանած Անակի որդին է, Տրդատը կը պատուիրէ անոր [[Արտաշատ (արեւմտահայերէն)|Արտաշատի]] բանտը նետել ([[Խոր Վիրապ (արեւմտահայերէն)|Խոր Վիրապ]]), ուր Գրիգորը հրաշքով կ՛ապրի 13 տարի։ Տրդատ Մեծը հրովարտակով կոչ կ՛ընէ հպատակներուն հաւատարիմ մնալ հեթանոսական կրօնին եւ մահապատիժ կը սահմանէ քրիստոնեաներու համար։
 
Աւանդութեան համաձայն, քանի մը տարի ետք Տրդատ արքան որսի ժամանակ կը հիւանդանայ խոզակերպ հիւանդութեամբ։[[Ագաթանգեղոս (արեւմտահայերէն)|Ագաթանգեղոսը]] կը գրէ.
{{քաղվածք| Տրդատը սկսած մոլեգին դառնալ ու ինքն իրեն ուտել եւ բաբելացիներու Նաբուգոդոնոսոր արքայի նման մարդկային բնութիւնէն դուրս գալով՝ վայրենի խոզերու կերպարանքով, իբրեւ անոնցմէ մէկը, գնաց անոնց մէջ բնակվելու|}}
 
Տրդատի հիւանդութեան պատճառը [[Հռոմ (արեւմտահայերէն)|Հռոմի]] [[Դիոկղետիանոս կայսր (արեւմտահայերէն)|Դիոկղետիանոս կայսրին]] ձեռքէն փախած 33 [[Հռիփսիմեանց կոյսեր]]ու սպանութիւնն էր։Անոնցմէէր։ Անոնցմէ Հռիփսիմէն քարկոծվելով սպանուած էր՝ արքայի հետ ամուսնանալու առաջարկը մերժելուն պատճառով։ Տրդատի քոյրը՝ [[Խոսրովաթուխտ]]ը, երազ կը տեսնէ, որ արքային կարող է բուժել մութի մէջ գտնուող Գրիգորը, որուն Խոր Վիրապէն հանելով կը բերեն [[Վաղարշապատ (արեւմտահայերէն)|Վաղարշապատ]]։ Ան հողին կը յանձնէ նահատակ կոյսերու աճիւնները, ապա 5-օրեայ պահք կը սահմանէ եւ աղօթքով կ՝ապագինէկ՝ ապագինէ արքային։ Գրիգորը 66 օր արքունիքին ու ժողովուրդին կը քարոզէ [[Հին կտակարան (արեւմտահայերէն)|Հին]] ու [[Նոր կտակարան (արեւմտահայերէն)|Նոր կտակարանը]]: [[Քարոզ (արեւմտահայերէն)|Քարոզի]] վերջին օրը տեսիլքով անոր ցոյց կը տրուի եկեղեցւոյ կառուցման վայրը։
 
Գրիգորը Տրդատի հետ կը շրջի Հայոց աշխարհին մէջ, կը քարոզէ Քրիստոնէութիւն, կը քանդէ հեթանոսական յուշարձանները եւ նոր քրիստոնէականն կը կառուցէ անոնց տեղերը։ Տրդատ Մեծը աւագանիի որոշմամբ Գրիգոր Լուսաւորչին կ՝ուղղարկէկ՝ ուղղարկէ [[Կեսարիա (արեւմտահայերէն)|Կեսարիա]]՝ եպիսկոպոս ձեռնադրուելու։ Կեսարիաէն վերադառնալէ ետք նորընտիր կաթողիկոսը [[Արածանի գետ (արեւմտահայերէն)|Արածանի գետին]] մէջ կը մկրտէ Տրդատ թագաւոին եւ արքունիքին, ապա Տրդատ Գ մեծի հետ ձեռնամուխ կ՝ըլլայկ՝ ըլլայ [[Էջմիածնի Մայր Տաճար (արեւմտահայերէն)|Էջմիածնի Մայր Տաճարի]] կառուցմանը։ [[301 թուական]]ին քրիստոնէութիւնը կը հռչակուի [[Մեծ Հայք (արեւմտահայերէն)|Մեծ Հայքի]] [[պետական կրօն]]։
 
== Քրիստոնէութեան ընդունում ==
 
[[Պատկեր:540 Monastère de Khor Virap vu de près.JPG|330px|thumb|ձախից|[[Խոր Վիրապ]]]]
Նորահիմն քրիստոնէութիւնը, սակայն, պէտք է իր հովիւներն ու հովապետեր ունենար։ Գրիգոր Լուսաւորիչը հանդիսաւորութեամբ կ՝ուղղարկուիկ՝ ուղղարկուի իր կրթավայրը՝ Կապադովկիա, Կեսարիա, եպիսկոպոսական ձեռնադրութիւն ստանալու։ Կեսարիոյ մէջ [[եպիսկոպոս Ղեւոնդ]]ը, Կապադովկիոյ մէջ բազմաթիւ այլ եպիսկոպոսներու հետ միասին, Գրիգոր Լուսաւորչին կը ձեռնադրէ Հայաստանի եպիսկոպոս։ Ղեւոնդ եպիսկոպոսը, ներկայ բոլոր եպիսկոպոսներու հաւանութեամբ, կը յանձնարարէ Սեբաստիոյ Պետրոս եպիսկոպոսին՝ ընկերանալ Գրիգոր Լուսաւորչին եւ վերջինիս գահակալութեան արարողութիւնը կատարել Հայաստանի մէջ։ Ագաթանգեղոսի վկայութեամբ, երբ Գրիգոր Լուսաւորիչը կը վերադառնայ Կեսարիայէն, թագաւորը անոր կը բազմեցնէ իր արքունիքի երկրորդ գահին։ ԱՆ Հայ Եկեղեցւոյ նուիրապետութիւնը կը կազմապկերպէ Հայաստանի պետական վարչական կառուցուածքի համաձայն. իւրաքանչիւր նախարարութեան համար մէկական եպիսկոպոս կը ձեռնադրուի, որոնք ենթակայ էին իրեն, իսկ ինքը շուտով կ՝ըստանայկ՝ ըստանայ Հայոց Հայրապետ անունը։ Այսպիսով, Գրիգոր Լուսաւորիչը կը հաստատէ թիւով 36 եպիսկոպոսութիւններ, որոնց գահակալներէն 18-ը կը նստէին անոնց աջ, եւ միւս 18-ը՝ անոնց ձախ կողմը։ Վաղարշապատի մէջ կը կառուցուի մայր եկեղեցի, եւ կը դառնայ հայոց կաթողիկոսանիստը։ Կաթողիկոսն ու թագաւորը կը քանդեն Հայաստանի գրեթէ բոլոր հեթանոսական տաճարները. կանգուն կը մնան [[Գառնիի Հեթանոսական Տաճար (արեւմտահայերէն)|Գառնիի հեթանոսական տաճարը]] եւ [[Նեմրութ լերան դիցապաշտարան]]ը։
 
Գրիգոր Լուսաւորչին յաջորդեցին իր որդիները, նախ կրտսերը՝ կուսակրոն [[Արիստակէս]]ը ([[325]]-[[333]]), յետոյ աւագ որդին՝[[Վրթանէս]]ը (333-[[341]])։ [[353]] թուականին հայոց մեծամեծերու միանուագ համաձայնութեամբ կաթողիկոս կ՝ընտրուիկ՝ ընտրուի [[Հուսիկ կաթողիկոս (արեւմտահայերէն)|Հուսիկ կաթողիկոսի]] թոռ Ներսէս իշխանը, որ իր կրթութիւնը ստացած էր [[Կեսարիա (արեւմտահայերէն)|Կեսարիոյ]] մէջ։ 28 եպիսկոպոսներու եւ մեծամեծ նախարարներու ուղեկցութեամբ ան կ՝ուղղարկուիկ՝ ուղղարկուի Կեսարիա, ձեռնադրութիւն ստանալու։
 
== Տրդատի գահակալութիւն ==
[[Հռոմէական զօրք]]երու ուղեկցութեամբ [[287 թուական]]ին Տրդատը կու գայ [[Մեծ Հայք (արեւմտահայերէն)|Մեծ Հայք]]` գահը վերադարձնելու։ Անոր կը միանայ նաեւ Անակի որդի երիտասարդ [[Գրիգոր (արեւմտահայերէն)|Գրիգորը]]՝ դառնալով արքայի հաւատարիմ զինակիցը։ Ան [[Կեսարիոյ քրիստոնէութիւն|Կեսարիոյ քրիստոնէական]] կրթութիւն ստացած էր։ [[Պարսկաստան (արեւմտահայերէն)|Պարսկաստանի]] դէմ տարած հաղթանակէն ետք Տրդատ արքան կ՝առաջարկէկ՝ առաջարկէ Գրիգորին ընծայ մատուցած [[Անահիտ դիցուհի (արեւմտահայերէն)|Անահիտ դիցուհուն]]։ Գրիգորը կը հրաժարի կուռքին զոհ մատուցել։ Իմանալով նաեւ, որ Գրիգորը [[Խռսրով թագաւոր]]ին սպանած Անակի որդին է, Տրդատը կը պատուիրէ անոր [[Արտաշատ (արեւմտահայերէն)|Արտաշատի]] զնդանը զարնել ([[Խոր Վիրապ (արեւմտահայերէն)|Խոր Վիրապ]]), ուր Գրիգորը հրաշքով կ՛ապրի 13 տարի։ Տրդատ Մեծը հրովարտակով կոչ կ՛ընէ հպատակներուն հաւատարիմ մնալ հեթանոսական կրօնին եւ մահապատիժ կը սահմանէ քրիստոնեաներու համար։
 
== Տրդատ Գ եւ Շապուհ Բ ==
0

edit