Բացել գլխավոր ցանկը

Սիրտ Սիրտ (լատ.` cor, յուն.` καρδιά, kardia), մկանային գործարան է, որուն հիմնական գործառութիւնը մարմինի բոլոր գործառութիւններուն եւ հիւսուածքներուն արեան մատակարարումն է։ Սիրտ-անօթային համակարգին այն կը հանդիսանայ կեդրոնական գործարան, որ ռիթմիկ կծկումները կը նպաստեն արիւնատար անօթներով արեան հոսքին։

Արեան անընդհատ շարժումը անօթներու փակ համակարգով կը կոչուի արեան շրջանառութիւն։ Արեան շրջանառութեան համակարգը կազմուած է սիրտէն եւ արիւնատար անօթներէն։ Այդ համակարգի հիմնական դերն է կազմութեան ու հիւսուածքներուն արեան մատակարարումը եւ արեան աշխատանքի իրականացումը։

Սիրտը արեան շրջանառութեան կեդրոնական գործարանն է, որ արիւնը կը մղէ անօթներուն, կ’ապահովէ անոր շարժումը եւ վերադարձը դէպի սիրտ։ Սիրտը երբ աշխատելէ կենայ, մարդը կը մահանայ, որովհետեւ կ’ընդհատուի գործարաններու ու հիւսուածքներու թթուածինի, սննդարարութեան մատակարարումը եւ նիւթականաբոխութեան արգասիքներու հեռացումը։

Սիրտին կառուցուածքըԽմբագրել

Սիրտը կը գտնուի կրծքավանդակին մէջ։ Ան կոնաձեւ, սնամէջ մկանային գործարան է, անոր մեծ մասը կը գտնուի կրծքավանդակի ձախ կողմը։ Սրտի մեծութիւնը մոտաւորապէս տուեալ անձի բռունցքի չափ է։ Չափահաս մարդու սրտի ծանրութիւնը 250-300 քիլո է։ Սիրտը կը գտնուի շարակցահիւսւածքային տաղանթի՝ սրտապարկի մէջ։ Ան կը պարունակէ քիչ քանակով հեղուկ, որ կը խոնավացնէ սրտին մակերեսը եւ կծկման ժամանակ կը փոքրացնէ շփումը։

Մարդու սիրտը քառախորշ է։ Ան միջամատով բաժնուած է իրարու հետ չհաղորդակցող աջ եւ ձախ կէսերուն։ Իւրաքանչիւր կէս իր հերթին կազմուած է իրարու հետ հաղորդակցող 2 խոռոչներով՝ նախասրտէն եւ փորոքէն։ Փորոքներու մկանային պատը նախասրտերու համեմատութեամբ զգալիօրէն հաստ է, հատկապէս ձախ փորոքի մկանապատը, քանի որ ան մեծ աշխատանք կը կատարէ։ Նախասրտերուն եւ փողոքներուն միջեւ կան անցք, որոնց եզրերուն կը գտնուին փեղկաւոր փականներ։ ատոնք ջլային թելերով ամրացուած են փորոքներու պատերուն պտկաձեւ մկաններուն։ Սրտի աջ նախասիրտը եւ աջ փորոքի սահմաններուն կը գտնուին եռափեղկ փականներ (կացմուած 3 փեղկերէ), իսկ ձախ նախասիրտը ու ձախ փորոքի բացուածքը սահմաններուն՝ երկփեղկ փականները։ Սրտէն դուրս եկող թոքային զարկերակի եւ անհոգութեան ներսը կան կիսալուսնաձեւ փականներ։ Իւրաքանչիւր կիսալուսնաձեւ փական կազմուած էերեք թերթերէ, պ որոնք գրպաններու տեսք ունին։ Գրպաններու ազատ եզրերն ուղղուած են դէպի անօթներու լուսանցքը։ Եռափեղկ եւ երկփեղկ փականները կը խոչընդոտէն արեան հետդարձ շարժումը փորոքներէն նախասիրտ։ Առոտային կիսալուսնաձեւ փականներէն վէր դուրս կու գան սիրտին սնունդ տուող պսակաձեւ 2 զարկերակներ։

Սրտի գործունէութեան ուսումնասիրական ձեւերԽմբագրել

Սրտամկանի թրթռումը ու կծկումը կ’ուղղեկցեն ձայնով, մեքենական եւ ելեկդրական երեւոյթներով, որոնց գրանձումը կ’օգտագործուի դարմանատան մէջ։ Ան ախտորոշիչ նշանակութիւն ունի եւ հնարաւորութիւն կու տայ սրտի գործունէութեան խանգարումներու առանձկահատկութիւնները։

Կծկուած սրտին դիրքը որոշակիորէն կը փախի կրծքավանդակը։ Ան կը դառնայ ամուր, կարծր եւ որոշ չափով կը թէքվի իր առանցքի շուրջը՝ ձախէն աջ եւ կը հարուածէ կրծքավանդակին։ Հինգերորդ միջկողային տարածութեան մէջ գիծէն 1 սմ ձախ ան կը շոշափոխուի եւ կը կոչուի սրտային հրոց: Անոր գրանցումը կը կոչուի գագաթասրտագրութիւն:

Սրտի կծկման իւրաքանչիւր փուլ կ’ուղղեկցուին նաեւ հնչիւններով։ Անոնց առաջացումը կամուած է փեղկաւոր փականներէ միաժամանակ բակման, անոնց ամրացուած ջլայինփելերու թրթռացումներու, կիսալուսնաձեւ փականներու փակման եւ արոտայի ու թոքային զարկերակի պատերուն տատանումներուն հետ։ Փականներու ախտահարումներու՝ սրտի արատներու դէպքին կը յարաջանան աղմուկներ, որոնք կարելի է գրանձել հատուկ ձայնասրտագրիչներու միջոցով՝ ֆոնոքարտիոկրաֆիա:

Սրտի գործունէութեան հետեւանքով կը յարաջանայ թոյլ կենսաելեքդրական ազդակներ։ Քանի որ մարմինի օժտուած է բարձր ելեքդրահաղորդելիութեամբ, եւ սիրտը կրծքաւանդակէն անհամաչափ կը բաշվուին մարմինի մակերեսին։