Ֆրիտիոֆ Նանսեն

Ֆրիտիոֆ Նանսեն (10 Հոկտեմբեր 1861(1861-10-10)[1][2][3][…], Վեստրե Աքեր, Շվեդ-նորվեգական միություն - 13 Մայիս 1930(1930-05-13)[4][2][3][…], Պուլհյոգդա, Լիսակեր, Բերում, Ակերսհուս, Նորվեկիա), նորվեկացի բեւեռախոյզ, գիտնական, դիւանագէտ եւ ականաւոր մարդասէր։ Ազգերու լիկայէն ներս իր աշխատանքին համար պարգեւատրուած է Խաղաղութեան Նոպէլեան մրցանակով։ Պաշտպանած է հայ ժողովուրդի ոտնահարուած իրաւունքները, հայ գաղթականներուն յատկացուցած է Նանսենեան անձնաթուղթեր։

Ֆրիտիոֆ Նանսեն
նորվ.՝ Fridtjof Nansen
Fridtjof Nansen LOC 03377u-3.jpg
Ծննդեան անուն Lua–ի սխալ՝ expandTemplate: template "lang-nb" does not exist։
Ծնած է 10 Հոկտեմբեր 1861(1861-10-10)[1][2][3][…]
Ծննդավայր Վեստրե Աքեր, Շվեդ-նորվեգական միություն
Մահացած է 13 Մայիս 1930(1930-05-13)[4][2][3][…] (68 տարեկանին)
Մահուան վայր Պուլհյոգդա, Լիսակեր, Բերում, Ակերսհուս, Նորվեկիա
Քաղաքացիութիւն Flag of Norway.svg Նորվեկիա
Կրօնք Աթէիզմ
Ուսումնավայր Օսլոյի համալսարան?[5]
Մասնագիտութիւն կենդանաբան, բևեռախույզ, դիւանագէտ, փրոֆէսոր, քաղաքական գործիչ, լուսանկարիչ, չմշկորդ
Աշխատավայր Բերգենի թանգարան?
Օսլոյի համալսարան?
Վարած պաշտօններ United Nations High Commissioner for Refugees?, դեսպան եւ honorary chairperson?[6]
Անդամութիւն Գերմանական գիտութեան կաճառ՝ Լէօփոլտինա, Փեթերսպուրկի Գիտութիւններու Ակադեմիա, Նորվեգիայի գիտությունների ակադեմիա?, Գիտության և գրականության նորվեգական թագավորական հասարակություն?, Պրուսիոյ գիտութիւններու արքայական կաճառ եւ Ռուսաստանի Գիտութիւններու Ակադեմիա
Ամուսին Եվա Նանսեն?[7]
Ծնողներ հայր՝ Baldur Fridtjof Nansen?[8], մայր՝ Baronesse Adelaide Johanne Thekla Isidore Wedel Jarlsberg?[8]
Երեխաներ Օդ Նանսեն? եւ Irmelin Revold?
Ստորագրութիւն
Fridtjof Nansen (signature).svg
Fridtjof Nansen - Project Gutenberg eText 13103.jpg
Ֆրիտիոֆ Նանսենի կիսանդրին՝ Երեւան, քանդակագործ՝ Գարեգին Դաւթեան

Նանսենը եղած է կենդանաբանութեան փրոֆէսոր եւ աւելի ուշ աշխատած է Ռոյալ Ֆրետերիքի համալսարանէն ներս՝ Օսլոյի մէջ։ Առաջին Համաշխարհային պատերազմէն ետք, Նանսենը ընդգրկուեցաւ Ազգերու Լիկայի մէջ, որպէս բարձրագոյն Լիազօր՝ ռուս եւ գերմանացի գերիներու փոխանակութեան։ Այնուհետեւ, 1921-ին օգնութեան կը հասնի պոլշեւիկ Ռուսիոյ սովահար ժողովուրդին՝ մասնաւորաբար ապահովելով Մ. Նահանգներու օգնութիւնը եւ միաժամանակ կ՛օգնէ արտասահման փախած ռուս գաղթականներուն եւ կը ստեղծէ Նանսենի գաղթականներու անձնաթուղթ[9]։ 1938 թուականին ստեղծուած է Նանսենի ակադեմիան Լիլլեհամըրի մէջ, Նորվեկիա։ Այն կը գործէ մինչեւ օրս։ Նանսենը մահացած է Մայիս 13, 1930 թուականին (68 տարեկան) Նորվեկիա։

Անձնական կեանքԽմբագրել

Նանսեն 1890 թուականին ամուսնացած էր Եւա Սարսի՝ յայտնի կենդանաբան Միքայէլ Սարսի աղջկան հետ։ 1893 թուականին կը ծնի անոնց աղջիկը՝ Լիւը, ով առաջին անգամ տեսաւ հօրը 3 տարեկանին։ Նանսենի բացակայութեան ժամանակ Եւան կը զբաղի երաժշտութեամբ։ Եւայի եւ Լիւի պատուին Նանսեն կ՛անուանէ կղզի, Ֆրանց Իոսիֆի հողին վրայ։ Յետագային Նանսեն կ՛ունենայ եւս 4 զաւակ։ Եւա Նանսեն կը մահանայ 1907 թուականին, երբ Նանսեն դեսպան էր Լոնտոնի մէջ։

ՔաղուածքներԽմբագրել

  Չարիքն ու բռնութիւնները չեն կարողացած ընկճել հայ ժողովուրդը. ամէն անգամ որեւէ տեղէ ծագած լոյսի նշոյլն անգամ սներ է անոր ազատութեան երազանքը։  
  Մարդ կը ձգտի դէպի գիտելիքները, եւ այն ժամանակ որ անոր մէջ կը մարի գիտելիքներու ծարաւը, ան մարդ ըլլալէ կը դադարի։  
  Ինծի համար դժուար է հաւատալ, որ որեւէ մէկը կարող է ծանօթանալ հայ ժողովուրդի պատմութեան, առանց խորապէս ցնցուելու անոր մեծ ողբերգութենէն։  
  Հայ ժողովուրդը հոգատարութեամբ պահպանելով իր հին ու ինքնատիպ մշակոյթը՝ յաջողութեամբ կը զարգացնէ այն՝ անոր տալով չտեսնուած փայլ։  
  Անհրաժեշտ է, որ դիմացինին նկատմամբ սիրոյ եւ ազնուութեան զգացումը համակէ մեր միտքերն ու արարքները, եւ մենք միշտ պէտք է յիշենք, որ սէրն ու համբերութիւնը անտառի ամենագեղեցիկ ծառերն են։  
  Մարդկութեան պատմութեան մէջ չկայ բան մը, որ իր հաւասարն ունենայ 1915 թուականին սկսած ջարդերուն հետ։ Ապտուլ Համիտի ջարդերը չնչին են այսօրուան թուրքերուն կատարածին համեմատութեամբ։  


Արտաքին ՅղումներԽմբագրել

ԾանօթագրութիւններԽմբագրել

  1. 1,0 1,1 П. Ганзен Нансен, Фритьоф // Энциклопедический словарьСПб.: Брокгауз — Ефрон, 1897. — Т. XXа. — С. 524–526.
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 Encyclopædia Britannica
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 KulturNav — 2015.
  4. 4,0 4,1 4,2 Нансен Фритьоф // Большая советская энциклопедия: [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохорова — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969.
  5. Nickelsen T. Nansen – Norway’s first brain scientist // (untranslated)Օսլոյի համալսարան, 2008.
  6. https://books.google.fr/books?id=s824RZyERtAC&pg=PA43&lpg=PA43&dq=Ligue+Internationale+Philarm%C3%A9nienne&source=bl&ots=p1gKZjSBic&sig=ACfU3U0lWsyqDNVibUr0DN56G5ETM3_q4A&hl=fr&sa=X&ved=2ahUKEwiijePrhOToAhWaBGMBHXGvCYsQ6AEwCHoECAkQNA#v=onepage&q=Ligue%20Internationale%20Philarm%C3%A9nienne&f=false
  7. Norsk biografisk leksikonKunnskapsforlaget.
  8. 8,0 8,1 8,2 8,3 8,4 Pas L. v. Genealogics — 2003. — ed. size: 683713
  9. Հայոց Ցեղասպանութեան 100-Ամեակի Առիթով Ֆրիտեոֆ Նանսեն (1861-1930)

ԱղբիւրներԽմբագրել

  • Հայկական Հանրագիտարան։