Ապրահամ Լինքոլն

Ապրահամ Լինքոլն (անգլերէն՝ Abraham Lincoln, 12 Փետրուար 1809(1809-02-12)[1][2][3][4][5][6][7][8][9][10][11][12][13], Hodgenville, Կենտուկի, Լորի շրջան[7]15 Ապրիլ 1865(1865-04-15)[1][2][14][15][16][4][8][9][10][11][12][13], Petersen House), Միացեալ Նահանգներու 16րդ նախագահն է, ամերիկեան ստրուկներու ազատարարը. կը համարուի ԱՄՆ-ի ժողովուրդի ազգային հերոս։

Ապրահամ Լինքոլն
անգլերէն՝ Abraham Lincoln
Abraham Lincoln O-77 matte collodion print.jpg
Ծնած է 12 Փետրուար 1809(1809-02-12)[1][2][3][4][5][6][7][8][9][10][11][12][13]
Ծննդավայր Hodgenville, Կենտուկի, Լորի շրջան[7]
Մահացած է 15 Ապրիլ 1865(1865-04-15)[1][2][14][15][16][4][8][9][10][11][12][13] (56 տարեկանին)
Մահուան վայր Petersen House, Ուաշինկթըն, Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներ
Քաղաքացիութիւն Flag of the United States (1863-1865).svg Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներ[17]
Մայրենի լեզու անգլերէն
Կրօնք բապտիստություն եւ Ietsism
Ազդուած է Աստուածաշունչ[18], Sufferings in Africa[18] եւ Պիլիգրամի ճանապարորդություն[18]
Մասնագիտութիւն քաղաքական գործիչ, փաստաբան, պետական գործիչ
Վարած պաշտօններ ԱՄՆ ներկայացուցիչների պալատի անդամ, ԱՄՆ նախագահ[19] եւ member of the Illinois House of Representatives
Պարգեւներ եւ
մրցանակներ
կապիտան
Կուսակցութիւն Ամերիկայի Հանրապետական Կուսակցութիւն, Վիգերի կուսակցություն եւ National Union Party
Ամուսին Մարի Թոդ Լինքոլն
Ծնողներ հայր՝ Թոմաս Լինքոլն, մայր՝ Նենսի Լինքոլն
Երեխաներ Էդվարդ Բեյքեր Լինքոլն, Թեդ Լինքոլն, Ռոբերտ Թոդ Լինքոլն եւ Ուիլյամ Ուոլաս Լինքոլն
Ստորագրութիւն
Abraham Lincoln 1862 signature.svg

ԿենսագրութիւնԽմբագրել

Ապրահամ Լինքոլն ծնած է 12 Փետրուար, 1809-ին աղքատ գիւղացիի մը զաւակն է։ Մանուկ տարիքէն ֆիզիքական ծանր աշխատանքներու ենթարկուած է, ծնողքին նիւթական ծանր վիճակին պատճառով, ընդամէնը միայն մէկ տարի դպրոց հաճախած է, սակայն ինքնաշխատութեամբ հասած է իրաւաբանութեան։

Իր նախագահական ընթացքին, շատ պայքարներու հանդիպեցաւ քաղաքացիական պատերազմի ամբողջ ընթացքին։ Ան միշտ կը փորձէր պահել խօսքի ազատութիւնը։

 
Նախագահ դարձած Էյպրըհամ Լինքոլնի փորագրանակարը

Ապրեցաւ երկկուսակցական համակարգի ճգնաժամային վիճակներ։ Բոլոր պայքարներուն ընթացքին, միակ նպատակը եղաւ միութեան պահպանումը։ Յաճախ արտայայտած էր իր անձնական ցանկութիւնը, որ բոլոր մարդիկ ամենուրէք պէտք է ազատ ապրին։

Ստրուկներու ԱզատագրումըԽմբագրել

Ապրահամ Լինքոլն, 1862, Դեկտեմբեր 30-ին, ստորագրեց «ստրուկներու» ազատգրման հռչակագիրը: ԱՄՆ-ի դէմ ապստամբած սեւամորթներուն յայտարարելով «Այժմ եւ Ըմդմիշտ Ազատ»: Եւ այսպիսով, ամերիկեան սահմանադրութեան 13-րդ փոփոխութիւնը դարձաւ, որով վերացաւ ստրուկութիւնը ԱՄՆ-ի մէջ։

Լինքոլնի ՍպաննութիւնըԽմբագրել

 
Ֆորտի թատրոնը, ուր կրակեցին Էյպրըհամ Լինքոլնի գլուխին

Քաղաքացիական պատերազմը աւարտեցաւ 1865, Ապրիլ 9-ին:

1865, Ապրիլ 14-ին, «Իմ Ամերիկացի Զարմիկը» ներկայացումին ժամանակ, Լինքոլն ներկայ էր թատրոնին։ Ներկայացումին ընթացքին, դերասան՝ Ճօն Ուիլքս Պուս անգլերէն՝ John Wilkes Booth թափանցեց նախագահական օթեակ եւ կրակեց Լինքոլնի գլուխին։ Եւ յաջորդ առաւօտեան, Ապրահամ Լինքոլն մահացաւ։

Միլիոնաւոր ամերիկացիներ՝ սեւամորթ թէ՛ սպիտակամորթ, եկան յարգանքի վերջին տուրքը տալու իրենց նախագահին, յուղարկաւորութեան գնացքի՝ Ուաշինկթընէն Սփրինկֆիլտ մեկնելու ճանապարհին։

ԾանօթագրութիւններԽմբագրել

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 Encyclopædia Britannica
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 SNAC — 2010.
  3. 3,0 3,1 http://www.history.com/this-day-in-history/abraham-lincoln-is-born
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 http://www.bbc.co.uk/history/historic_figures/lincoln_abraham.shtml
  5. 5,0 5,1 American National Biography — 1999.
  6. 6,0 6,1 https://www.smithsonianmag.com/history/how-lincoln-and-darwin-shaped-the-modern-world-45447280/
  7. 7,0 7,1 7,2 7,3 https://www.nps.gov/abli/planyourvisit/lincolnbio.htm
  8. 8,0 8,1 8,2 8,3 Lundy D. R. The Peerage
  9. 9,0 9,1 9,2 9,3 Internet Speculative Fiction Database — 1995.
  10. 10,0 10,1 10,2 10,3 Discogs — 2000.
  11. 11,0 11,1 11,2 11,3 Babelio
  12. 12,0 12,1 12,2 12,3 Բրոքհաուզի հանրագիտարան
  13. 13,0 13,1 13,2 13,3 Bibliothèque nationale de France data.bnf.fr: open data platform — 2011.
  14. 14,0 14,1 https://www.pbs.org/newshour/health/april-15-1865-tragic-last-hours-abraham-lincoln
  15. 15,0 15,1 http://www.anb.org/view/10.1093/anb/9780198606697.001.0001/anb-9780198606697-e-0400631 / S. WareOUP.
  16. 16,0 16,1 https://www.nlm.nih.gov/exhibition/visibleproofs/galleries/cases/lincoln.html
  17. LIBRIS — 2012.
  18. 18,0 18,1 18,2 https://www.wsj.com/articles/SB118073504137121925
  19. Abraham Lincoln