Բացել գլխավոր ցանկը

Էտկար Ալլան Փօ (անգլերէն՝ Edgar Allan Poe, 19 Յունուար 1809(1809-01-19)[1][2][3][4][5][6][7][8][9][10], Պոսթըն, Մասաչուսեթս[11]7 Հոկտեմբեր 1849(1849-10-07)[1][2][3][4][5][6][7][8][9][10], Բալթիմոր, Մերիլենդ, Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներ[11]), ամերիկացի գրող, բանաստեղծ, էսսէիստ, գրական քննադատ եւ խմբագիր, ամերիկեան ռոմանթիզմի ներկայացուցիչ, ժամանակակից տեթեքթիւի ձեւի[12][13] եւ հոգեբանական արձակի ժանրի ստեղծողը[14]:

Էտկար Ալլան Փօ
անգլերէն՝ Edgar Allan Poe
Edgar Allan Poe, circa 1849, restored, squared off.jpg
Ծննդեան անուն անգլերէն՝ Edgar Allan Poe
Ծնած է 19 Յունուար 1809(1809-01-19)[1][2][3][4][5][6][7][8][9][10]
Ծննդավայր Պոսթըն, Մասաչուսեթս[11]
Վախճանած է 7 Հոկտեմբեր 1849(1849-10-07)[1][2][3][4][5][6][7][8][9][10] (40 տարեկանում)
Վախճանի վայրը Բալթիմոր, Մերիլենդ, Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներ[11]
Քաղաքացիութիւն Flag of the United States (1795-1818).svg Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներ
Ազգութիւն Ամերիկացի
Ուսումնավայր Վիրջինիայի համալսարան
ԱՄՆ Ռազմական ակադեմիա
Երկեր Սև կատուն, Ջրհորը և ճոճանակը, Սպանություն Մորգ փողոցում, The Oval Portrait, The Tell-Tale Heart, The Narrative of Arthur Gordon Pym of Nantucket, Ագռավը, Գողացված նամակը, The Gold-Bug եւ The Fall of the House of Usher
Ժանրեր դետեկտիվ, Gothic literature եւ Dark romanticism
Մասնագիտութիւն բանաստեղծ, գրագէտ, ակնարկագիր, գրական քննադատ, թատերագիր, լրագրող, գիտաֆանստաստիկ գրող, detective writer, վիպասան, հեղինակ, երգերի հեղինակ
Վարած պաշտօններ գլխաւոր խմբագիր
Ամուսին Վիրչինիա Էլզա Կլեմմ Պո
Ծնողներ հայր՝ David Poe, Jr., մայր՝ Eliza Poe
Ստորագրութիւն
Edgar Allan Poe Signature.svg

ԿենսագրութիւնԽմբագրել

Ծնած է 1809 թուականի Յունուար 19-ին, Պոսթըն՝ Միացեալ Նահանգներ։ Ան գրած ու հրատարակած է կարճ պատմութիւններ։

Էտկարի «Ագռաւը» (The Raven) բանաստեղծութիւնը, զոր գրած է 1845 թուականին, եղած է համաշխարհային գրականութեան ամենանշանաւոր գիրքերէն մէկը, եւ իր գրութիւնները աշխարհի բոլոր կողմերէն ուշադրութիւն գրաւած են։

Էտկարի հայրն իր ծնունդին ընտանիքէն հեռացած է եւ Էտկար անոր երբեք չէ ծանօթացած։ Իսկ իր մայրը մահացաւ, երբ ան 3 տարեկան էր։ Էտկար ապրած է նշանաւոր վաճառական Ճոն Ալլանի հետ, բայց խումար խաղալով պարտքեր կ՛ունենայ։ Տեսնելով, որ իր սիրարահարուհին կ՛ամուսնանայ ուրիշի մը հետ, Ալլան ընտանիքէն կը հեռանայ 1830-ական թուականներուն, կը հրատարակէ «Կրոթէսքի պատուածքներ եւ Արապէսք» (Tales Of The Grotesque and Arabesque):

ՍտեղծագործութիւններԽմբագրել

1841 թուականին կը հրատարակէ «Սպաննութիւն Մորկ փողոցին մէջ» (The Murders In The Rue Morgue) ու 1943 թուականին կը շահի գրականութեան նոպելեան մրցանակը «Ոսկէ բզէզ» (The Golden Rug) գրութեան համար։

ՄահԽմբագրել

1849 թուականին կը մահանայ առողջութեան եւ նիւթական պատճառներով։ Իր վերջին խօսքերն էին. «Աստուած, օգնէ իմ յոգնած հոգիս»։

 
Էտկար Ալլան Փոյի գերեզմանը Պալթիմորի մէջ։

ԳրականութիւնԽմբագրել

Անգլերէն լեզուով

ԾանօթագրութիւններԽմբագրել

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 data.bnf.fr: open data platform — 2011.
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 Benezit Dictionary of Artists — 2006. — ISBN 978-0-19-977378-7, 978-0-19-989991-3
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 Encyclopædia Britannica
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 SNAC — 2010.
  5. 5,0 5,1 5,2 5,3 Internet Broadway Database — 2000.
  6. 6,0 6,1 6,2 6,3 Internet Speculative Fiction Database — 1995.
  7. 7,0 7,1 7,2 7,3 International Music Score Library Project — 2006.
  8. 8,0 8,1 8,2 8,3 NooSFere
  9. 9,0 9,1 9,2 9,3 filmportal.de — 2005.
  10. 10,0 10,1 10,2 10,3 BD Gest'
  11. 11,0 11,1 11,2 11,3 По Эдгар Аллан // Большая советская энциклопедия: [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохоров — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969.
  12. Silverman, 1991, էջ 171
  13. Meyers, 1992, էջ 123
  14. Howard W. Introduction // Twentieth Century Interpretations of Poe's Tales. A Collection of Critical Essays. — Englewood Cliffs, 1971. — P. 4.