Էտկար Ալլան Փօ

Էտկար Ալլան Փօ (19 Յունուար 1809(1809-01-19)[2][3][4][…], Պոսթըն, Մասսաչուսէթս[5][6] - 7 Հոկտեմբեր 1849(1849-10-07)[2][3][4][…], Պալթիմոր, Մերիլենտ, Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներ[5][6]), ամերիկացի գրող, բանաստեղծ, էսսէիստ, գրական քննադատ եւ խմբագիր, ամերիկեան ռոմանթիզմի ներկայացուցիչ, ժամանակակից տեթեքթիւի ձեւի[7][8] եւ հոգեբանական արձակի ժանրի ստեղծողը[9]:

Էտկար Ալլան Փօ
անգլերէն՝ Edgar Allan Poe
Edgar Allan Poe, circa 1849, restored, squared off.jpg
Ծննդեան անուն անգլերէն՝ Edgar Allan Poe
Նաեւ յայտնի է իբրեւ Edgar A. Perry[1]
Ծնած է 19 Յունուար 1809(1809-01-19)[2][3][4][…]
Ծննդավայր Պոսթըն, Մասսաչուսէթս[5][6]
Մահացած է 7 Հոկտեմբեր 1849(1849-10-07)[2][3][4][…] (40 տարեկանին)
Մահուան վայր Պալթիմոր, Մերիլենտ, Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներ[5][6]
Քաղաքացիութիւն Flag of the United States (1795-1818).svg Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներ
Ազգութիւն Ամերիկացիներ?
Ուսումնավայր Վիրջինիայի համալսարան?
ԱՄՆ Ռազմական ակադեմիա?
Երկեր Սև կատուն?, Ջրհորը և ճոճանակը?, Սպանություն Մորգ փողոցում?, The Oval Portrait?, The Tell-Tale Heart, The Narrative of Arthur Gordon Pym of Nantucket?, Ագռավը?, Գողացված նամակը?, The Gold-Bug?, The Fall of the House of Usher? եւ William Wilson?
Տեսակներ Ոստիկանական, գոթական գրականություն? եւ Dark romanticism?
Մասնագիտութիւն բանաստեղծ, գրագէտ, ակնարկագիր, գրաքննադատ, թատերագիր, լրագրող, գիտաֆանտաստիկ գրող, crime writer, վիպասան, հեղինակ, երգերու հեղինակ
Վարած պաշտօններ գլխաւոր խմբագիր
Ամուսին Վիրչինիա Էլզա Կլեմմ Պո?
Ծնողներ հայր՝ David Poe, Jr.?, մայր՝ Էլիզաբեթ Հոփկինս Պո?
Ստորագրութիւն
Edgar Allan Poe Signature.svg

ԿենսագրութիւնԽմբագրել

Ծնած է 1809 թուականի Յունուար 19-ին, Պոսթըն՝ Միացեալ Նահանգներ։ Ան գրած ու հրատարակած է կարճ պատմութիւններ։

Էտկարի «Ագռաւը» (The Raven) բանաստեղծութիւնը, զոր գրած է 1845 թուականին, եղած է համաշխարհային գրականութեան ամենանշանաւոր գիրքերէն մէկը, եւ իր գրութիւնները աշխարհի բոլոր կողմերէն ուշադրութիւն գրաւած են։

Էտկարի հայրն իր ծնունդին ընտանիքէն հեռացած է եւ Էտկար անոր երբեք չէ ծանօթացած։ Իսկ իր մայրը մահացաւ, երբ ան 3 տարեկան էր։ Էտկար ապրած է նշանաւոր վաճառական Ճոն Ալլանի հետ, բայց խումար խաղալով պարտքեր կ՛ունենայ։ Տեսնելով, որ իր սիրարահարուհին կ՛ամուսնանայ ուրիշի մը հետ, Ալլան ընտանիքէն կը հեռանայ 1830-ական թուականներուն, կը հրատարակէ «Կրոթէսքի պատուածքներ եւ Արապէսք» (Tales Of The Grotesque and Arabesque):

ՍտեղծագործութիւններԽմբագրել

1841 թուականին կը հրատարակէ «Սպաննութիւն Մորկ փողոցին մէջ» (The Murders In The Rue Morgue) ու 1943 թուականին կը շահի գրականութեան նոպելեան մրցանակը «Ոսկէ բզէզ» (The Golden Rug) գրութեան համար։

ՄահԽմբագրել

1849 թուականին կը մահանայ առողջութեան եւ նիւթական պատճառներով։ Իր վերջին խօսքերն էին. «Աստուած, օգնէ իմ յոգնած հոգիս»։

 
Էտկար Ալլան Փոյի գերեզմանը Պալթիմորի մէջ։

ԳրականութիւնԽմբագրել

Անգլերէն լեզուով

ԾանօթագրութիւններԽմբագրել

  1. (unspecified title)
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 Bibliothèque nationale de France data.bnf.fr: open data platform — 2011.
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 Benezit Dictionary of Artists — 2006. — ISBN 978-0-19-977378-7
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 Encyclopædia Britannica
  5. 5,0 5,1 5,2 5,3 5,4 5,5 По Эдгар Аллан // Большая советская энциклопедия: [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохорова — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969.
  6. 6,0 6,1 6,2 6,3 6,4 6,5 (unspecified title) — 1808.
  7. Silverman, 1991, էջ 171
  8. Meyers, 1992, էջ 123
  9. Howard W. Introduction // Twentieth Century Interpretations of Poe's Tales. A Collection of Critical Essays. — Englewood Cliffs, 1971. — P. 4.