Բացել գլխավոր ցանկը

Լուիս Քերըլ (անգլերէն՝ Lewis Carroll, իսկական անունը՝ Չարլզ Լութուիճ Տոճսըն, անգլերէն՝ Charles Lutwidge Dodgson, 27 Յունուար 1832, Տարսպերի - 14 Յունուար 1898, Կիլֆորտ), անգլիացի գրող, մաթեմատիկոս, փիլիսոփայ եւ լուսանկարիչ։

Լուիս Քերըլ
անգլերէն՝ Lewis Carroll
Lewis Carroll 1863.jpg
Ծննդեան անուն անգլերէն՝ Charles Lutwidge Dodgson
Նաեւ յայտնի է որպէս Lewis Carroll
Ծնած է 27 Յունուար 1832(1832-01-27)[1][2][3][4][5][6][7][8][9][10][11][12][13][14][15][13][16]
Ծննդավայր Դարսբերի, Halton, Չեշիր, Անգլիա, Մեծն Բրիտանիոյ եւ Իրլանտայի Միացեալ Թագաւորութիւն[17]
Վախճանած է 14 Յունուար 1898(1898-01-14)[1][2][3][4][5][6][7][8][9][10][12][13][14][15][13][16] (65 տարեկանում)
Մահուան վայր Գիլֆորդ, Անգլիա, Մեծն Բրիտանիոյ եւ Իրլանտայի Միացեալ Թագաւորութիւն[17]
Քաղաքացիութիւն Flag of the United Kingdom.svg Մեծն Բրիտանիոյ եւ Իրլանտայի Միացեալ Թագաւորութիւն[11]
Ազգութիւն անգլիացիներ
Կրօնք անգլիկանություն
Ուսումնավայր Քրայսթ Չյորչ
Ռագբի դպրոց
Երկեր Ալիսը Հրաշքներու Աշխարհին Մէջ, Ալիսը Հայելու աշխարհում, Սնարկի որսը եւ Jabberwocky
Ժանրեր մանկական գրականություն
Մասնագիտութիւն մաթեմատիկոս, տրամաբան, լուսանկարիչ, բանաստեղծ, սարկավագ, մանկագիր, օրագրի հեղինակ, վիպասան, գրագէտ, ինքնակենսագիր, փիլիսոփայ
Աշխատավայր Օքսֆորդի համալսարան
Ծնողներ հայր՝ Charles Dodgson
Ստորագրութիւն
LewisCarrollAutograph vector.svg

Լուիս Քերըլն իր մասին անգամ մը ըսած է. «Ես որոշած էի մաթեմատիկոս դառնալ, սակայն իմ երեւակայութունը չբաւեց եւ ես դարձայ ֆանթասթ գրող»։

ԿենսագրութիւնըԽմբագրել

Ծնած է 1832 թուականի Յունուարի 27-ին Անգլիոյ Չեշիր կոմսութեան Տարսպերի գիւղին մէջ, հոգեւորականի ընտանիքի մը մէջ։ Ունեցած է 7 քոյր եւ 3 եղբայր։ Ուսման մեջ առաջին քայլերը ըրած է դեռ տանը, դրսեւորելով իր խելացիութիւնն ու հմտութիւնը։ Ան ձախլիկ էր։ Չհաստատուած փաստեր կան, ըստ որոնց՝ անոր կ՛արգելէին ձախ ձեռքով գրել, ինչին հետեւանքով անոր հոգեբանութիւնը խախտուած է եւ անոր մոտ սկսած է նկատուիլ կակազութիւն։

12 տարեկան հասակին ընդունուած է Ռիչմոնտէն ոչ հեռու գտնուող մասնաւոր դպրոց մը։ Սակայն 1845 թուականին իր կամքին հակառակ ստիպուած կ՛ըլլայ տեղափոխուիլ ուրիշ դպրոց։ 1851 թուականին կը տեղափոխուի Օքսֆըրտ եւ կ՛ընդունուի այնտեղի ամենաարիսթոքրաթ համալսարաններէն մեկը։ Չնայած անոր, որ ընդհանուր առմամբ լաւ չէր սորվիր, բայց մաթեմատիկական բարձր ունակութիւններու շնորհիւ կը ստանայ պաքալաւրի կոչում եւ նոյնիսկ կը յաղթէ համալսարանին մէջ կազմակերպուած մաթեմաթիքի թելադրութեան (լեկցիա) մրցոյթին։ Իր կեանքի յետագայ 26 տարիներուն ան մաթեմաթիք կը դասաւանդէր, ու չնայած իր ստացած աշխատավարձին, այնուամենայնիւ ան այդ կը համարէր տխուր զբաղմունք մը։

Մահացած է 1898 թուականի յունուարի 14-ին Սուրէյ կոմսութեան Կիլֆորտ քաղաքին մէջ։

Գրական գործունէութիւնըԽմբագրել

Գրել սկսած է քոլեճին մէջ սորվելու տարիներուն։ Այդ ժամանակ հիմնականօրէն կը գրէր բանաստեղծութիւններ եւ կարճ պատմուածքներ, որ կը տպագրուէին արդէն Լուիս Քերըլ կեղծանուամբ։ 1854 թուականէն սկսեալ անոր ստեղծագործութիւնները արդեն լոյս կը տեսնէին անգլիական հեղինակաւոր «Քոմիք թայմզ» (անգլերէն The Comic Times) եւ «Թրէյն» (անգլերէն The Train) հանդէսներուն մէջ։

Առաւել յայտնի ստեղծագործութիւններէն են՝ «Ալիսը Հրաշքներու աշխարհին մէջ» (1865, անգլերէն՝ Alice's Adventures in Wonderland), «Ալիսը Հայելիի աշխարհին մէջ» (1871, անգլերէն՝ Through the Looking-Glass, and What Alice Found There) հեքիաթ-վիպակները, «Սնարկի որսը» հումորիստական փոեմը։

Քերըլի վիպակ-հեքիաթները աչքի կ'իյնային դրուագներու պատկերաւորութեամբ, արտառոց տրամաբանական-լեզուաբանական բառախաղով, ուսումնասիրողները ատոնց մէջ կը գտնեն բազմաթիւ բնագիտական եւ տրամաբանական յայտնագործութիւններու կանխագուշակումներ։ Ատոնք թարգմանուած են աշխարհի բազմաթիւ լեզուներով եւ անգլիախօս երկիրներու մէջ ամենէն շատ մեջբերուող գիրքերն են Աստուածաշունչէն եւ Շէյքսփիրէն յետոյ[18]։

Ալիսայի մասին երկու հեքիաթ-վիպակները թարգմանուած են հայերէն Սոնա Սեֆերեանի կողմէ՝ հրատարակուելով 1971 թ.։

ԾանօթագրութիւններԽմբագրել

  1. 1,0 1,1 data.bnf.fr: open data platform — 2011.
  2. 2,0 2,1 Մակտյուտոր մաթեմատիկայի պատմության արխիվ
  3. 3,0 3,1 Charles Lutwidge Dodgson — 2000.
  4. 4,0 4,1 Charles Lutwidge Dodgson
  5. 5,0 5,1 Lewis Carroll — 2006. — ISBN 978-0-19-977378-7, 978-0-19-989991-3
  6. 6,0 6,1 Encyclopædia Britannica
  7. 7,0 7,1 SNAC — 2010.
  8. 8,0 8,1 Itaú Cultural Enciclopédia Itaú CulturalSão Paulo: Itaú Cultural, 1987. — ISBN 978-85-7979-060-7
  9. 9,0 9,1 Internet Speculative Fiction Database — 1995.
  10. 10,0 10,1 International Music Score Library Project — 2006.
  11. 11,0 11,1 http://web.archive.org/web/20170324033915/http://jeugdliteratuur.org/auteurs/lewis-carroll
  12. 12,0 12,1 Luminous-Lint — 2005.
  13. 13,0 13,1 13,2 13,3 NooSFere — 1999.
  14. 14,0 14,1 Indiana Philosophy Ontology Project
  15. 15,0 15,1 BD Gest'
  16. 16,0 16,1 https://brockhaus.de/ecs/julex/article/carroll-lewis
  17. 17,0 17,1 Գերմանիոյ Ազգային Գրադարան, Բեռլինի պետական գրադարան, Բավարիական պետական գրադարան եւ ուրիշներ Record #11851928X // Gemeinsame Normdatei — 2012—2016.
  18. Ալիսը հրաշքների աշխարհում։ Ալիսը հայելու աշխարհում / Լ. Քերոլ; Անգլ. թարգմ.՝ Ս. Սեֆերյան; Չափածո թարգմ.՝ Գ. Բանդուրյան; Նկ.՝ Հ.Հ. Ղարագյոզյան, Ե. Շուկաև; Խմբ.՝ Ա. Ղուկասյան. - Երեւան։ Հայաստան, 1971. - 224 էջ։

Արտաքին յղումներԽմբագրել