Բացել գլխավոր ցանկը

Խոջիվանքի Գերեզմանատուն

Խոջիվանքի Գերեզմանատունը կը գտնուի Թիֆլիսի մէջ։ Հիմնադրուեր է 17-րդ դարուն Վրաց Ռոստոմ թագաւորի ատենադպիր, ժամանակի «ուսեալ եւ կրթեալ այրերէն», Աշքարհբէկ Պէյպութեանի թագաւորէն իբրեւ նուէր ստացած գերեզմանատեղիին մէջ։ Թագաւորը անոր շնորհեր է նաեւ «խոջա» (պարսկերէն՝ տէր) պատուանունը։ Խոջիվանքի տարածքը դարեր ի վեր պատկաներ է Աշխարհբէկ Պէյպութեանի նախնիներուն, եւ ծառայեր է որպէս տոհմական գերեզմանոց։ 1655 թուականին՝Պէյպութեան կը կառուցէ Սուրբ Աստուածածին եկեղեցին՝ Խոջայի վանքը, որ ժամանակի ընթացքին հնչիւնափոխուեր է եւ դարձեր է Խոջիվանք։ Ժամանակի ընթացքին վանքի տարածքը կը վերածուի հայկական գերեզմանատան։ Ուր թաղուած են աւելի քան 1000 հասարակաքաղաքական, գրական, մշակութային հայ գործիչներ։ 20-րդ դարի քսանական թուականներուն դադարեցուած են թաղումներու կատարումը։ 1934 թուականէն Լ.Պերյայի հրամանով կը սկսի գերեզմանոցի վերացումը։ Իսկ վերջին տարիներուն վրացական իշխանութիւնները տեղանքէն ի սպառ վերացուցին այն ամէնը ինչը կապ ունէր հայերուն հետ։ Րաֆֆիի գերեզմանը միակն է հայկական գերեզմանատան մէջ, որ կանգուն մնացեր է։ Կանգուն մնացեր է միայն այն պատճառով, որ գտնուեր է Պանթէոնի եզրին։ Րաֆֆիի գերեզմանատան շուրջը փոքրիկ տարածք մը առանձնացուած է որպէս հայկական Պանթէոն եւ յուշաքարերուն վրայ նշուած են մեր այն մեծերը որոնք թաղուած եղած են Պանթէոնին մէջ, իսկ անոնց գերեզմաններէն նոյնիսկ հետք ալ չիկա։ Կը փրկուին քիչ թիւով աճիւններ։ Րաֆֆիի եւ Թումանեանի տապանաքարերը կը փրկուին բնանկարիչ՝ Գրիգոր Շարպապչեանի ջանքերով։ Ներկայիս գերեզմանատունը ձեւաւորուեր է Րաֆֆիի շիրմաքարի շուրջ՝ Ռուբէն Աղապապեանի նախագծով։ Գերեզմանոցի տարածքը կը դառնայ «Բարեկամութեան» այգի, ուր հայերը մոմեր կը վառեն եւ կը յարգեն իրենց նախնիներու յիշատակը։ Խոջեվանքի եւ հին հայկական Պանթէոնի տեղը կառուցուած է Սուրբ Երրորդութեան մայր տաճար եկեղեցին, հին հայկական Պանթէոնի նկատմամբ «ցուցաբերուած է ոչ յարգալից վերաբերմունք»։ Հիմքերու փոսը փորելու ժամանակ հին գերեզմաններէն յայտնաբերուած մարդկային մնացորդները չեն վերաթաղուած։ Շինարարները քանդուած գերեզմաններէն հանուած ոսկորներուն, տապանաքարերուն եւ յուշարձաններուն անյարգալից վերաբերմունք ցոյց տրուած է, որ փողոքի ալիք բարձրացուցած է ինչպէս Վրաստանի մէջ ապրող հայերու, այնպէս ալ հայկական սփիւռքի եւ Հայաստանի բնակիչներերու միջեւ։ Գերեզմանատունը հիմնովին նորոգուեր է 2002 թուականին։