Պղատոն (յուն․՝ Πλάτων արտասանուած՝ Պլատոն, ՔԱ 427 – 347[5]), Դասական շրջանի Աթէնացի փիլիսոփայ։

Պղատոն
հին յուն․՝ Πλάτων
Head Platon Glyptothek Munich 548.jpg
Ծննդեան անուն հին յուն․՝ Αριστοκλής
Ծնած է 7 Մայիս ՔԱ427[1]
Ծննդավայր Հին Աթէնք, Աթէնական Ծովային Միութիւն[2]
Մահացած է ՔԱ347[2]
Մահուան վայր Հին Աթէնք, Աթէնական Ծովային Միութիւն
Քաղաքացիութիւն Հին Աթէնք[3]
Ազգութիւն Յոյն
Մայրենի լեզու Հին Յունարէն
Ազդուած է Սոկրատ, Հերակլիտ, Պարմենիդես, Հոմերոս, Հեսիոդոս, Արիստոփանես, Պրոտագորաս, Պյութագորաս եւ Օրփեոսականություն
Երկեր Կրիտոն, Euthyphro, Phaedo, Euthydemus, Protagoras, Timaeus, Gorgias, Meno, Սոկրատեսի պաշտպանականը, Charmides, Clitophon, Cratylus, Critias, Epinomis, Eryxias, First Alcibiades, Hipparchus, Hippias Major, Hippias Minor, Ion, Laches, Laws, Lysis, Menexenus, Minos, Parmenides, Phaedrus, Պետություն, Philebus, Second Alcibiades, Sisyphus, Sophist, Statesman, Խրախճանք, Theages, Rival Lovers, Theaetetus եւ Epistles
Մասնագիտութիւն փիլիսոփայ, epigrammatist, բանաստեղծ, հեղինակ
Վարած պաշտօններ Պլատոնական ակադեմիայի սկոլարխ
Ծնողներ հայր՝ Արիստոն Աթէնացի[4], մայր՝ Պերիկտիոնե[4]

Գրած է մեծ քանակութեամբ զրոյցներ զանազան նիւթերու շուրջ։ Գլխաւոր տիպարը գրեթէ միշտ Սոկրատն է, ով նաեւ եղած է իր ուսուցիչը եւ յաճախ դժուար է երկուքին գաղափարները իրարմէ առանձնացնել Պղատոնի գործերուն մէջ։

Պղատոն կը նկատուի գլխաւոր դէմքը Յունական դասական եւ Արեւմտեան փիլիսոփայութեան մէջ, իր ուսուցիչ Սոկրատի եւ ամէնէն յայտնի աշակերտը Արիստոտէլի հետ միասին։ Պղատոնի փիլիսոփայութիւնը մեծ ազդեցութիւն ունի նաեւ արեւմտհեան կրօնքի եւ հոգեւորականութեան վրայ, ազդեցութիւն ունենալով Օգոստինոս Երանելիի, հետեւաբար Քրիստոնէութեան վրայ։[5]

Պղատնոնի առաջին գլխաւոր ներդրումը քաղաքական տեսբանութեան մէջ կը նկատուի «Հանրապետութիւն» գործը։ Այստեղ Պղատոն կ՚արծարծէ արդարութիւնը, հարցականի տակ կը դնէ արդարութեան աւանդական ըմբռնումները։ Արդարութեան շուրջ զրոյցը կը բերէ քննարկելու պետութիւններու բնոյթները եւ անոնց յարաբերութեան անհատ քաղաքացիներուն հետ, դասակարգերուն, օրէնքներուն, եւայլն։

ԾանօթագրութիւններԽմբագրել

  1. http://mek.oszk.hu/03400/03410/html/6677.html
  2. 2,0 2,1 Պղատոն (unspecified title) / խմբ. L. BrissonՓարիզ: 2008. — է. IX. — ISBN 978-2-08-121810-9
  3. Biblioteca Virtual Miguel de Cervantes — 1999.
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 Պղատոն (unspecified title) / խմբ. L. BrissonՓարիզ: 2008. — է. 2060. — ISBN 978-2-08-121810-9
  5. 5,0 5,1 The concise Oxford dictionary of politics.։ McLean, Iain., McMillan, Alistair. (2nd ed., New ed. հրտրկթն․)։ Oxford: Oxford University Press։ 2003։ ISBN 0-19-280276-3։ OCLC 52324578