Մասքաթ

Օմանի մայրաքաղաք

Մասքաթ (արաբերէն՝ مسقط‎), Օմանի մայրաքաղաքն է եւ խոշորագոյն քաղաքը։ Մասքաթ նահանգապետութեան գլխաւոր քաղաքը։ Նաւահանգիստ է Օմանի ծոցի ափին։

Քաղաք
Մասքաթ
مسقط
Դրօշակ
Flag of Muscat.svg

Muscatomanpanoramacityview.JPG
Երկիր Օման
Տարածութիւն 3500 քմ²
ԲԾՄ 69 մեթր
Բնակչութիւն 1 421 409 մարդ (2019)[1]
Խտութիւն 184,57 մարդ/քմ²
Կը գտնուի ափին Օմանի ծոց?
Ժամային գօտի UTC+4?
Պաշտօնական կայքէջ omanet.om

2005 թուականի դրութեամբ բնակչութիւնը կազմեր է 650 հազար մարդ, իսկ 2015 թուականի Մայիսին տեղի ունեցած մարդահամարի տուեալներու համաձայն՝ 1.56 միլիոն մարդ[2]:


ՊատմութիւնԽմբագրել

Հին ժամանակներուն Մասքաթը եղեր է Խունկի ճանապարհի աննշան կէտը, որով խունկը կը տեղափոխուէր Հռոմէական կայսրութիւն: Ռազմավարական նշանակութիւնը ձեռք բերեր է XVI դարուն, Փորթուկալացիներու կողմէ բնակավայրը գրաւելէն յետոյ։ Համեմունքներու եւրոպական առեւտրային գործարանները եւ պահեստները Մասքաթի մէջ գոյատեւեցին մինչեւ 1649 թուականը, երբ քաղաքին տիրացեր է Օմանի արաբ շէյխը եւ այն դարձուցեր է իր մայրաքաղաքը։ Օմանի իշխանութիւններու կալուածները, տիրութիւնները կը տարածուէին դէպի հեռու հարաւ, ընդհուպ մինչեւ Մոզամպիքը: Հարստութեան աղբիւրը ստրկավաճառութիւնն էր։

1803 թուականին տեղական սուլթանը յետ կը մղէ վահապիներ ու յարձակումը։ 19 դարու կէսերուն ստրկութիւնը պաշտօնապէս վերացուեր է, քաղաքը անկում ապրեր է, իսկ սուլթանը իր մայրաքաղաքը տեղափոխեր է Զանզիպար:

 
Մասքաթ (հին քաղաքի տեսարանը)

ՏնտեսութիւնԽմբագրել

Օմանի արդիացնումը սկիզբ առնելէն յետոյ 1970 թուականին Մասքաթի մէջ տեղի կ'ունենայ ենթակառուցուածքի եւ քաղաքայնացնումի արագ զարգացում, եւ, ինչպէս այդ տեղի կ'ունենայ աշխարհի այլ քաղաքներուն մէջ, հարեւան քաղաքները միաւորուեր են՝ ստեղծելով (Megapolis) մեկափոլիս:

Հիմնական կեդրոնները կրնան բաժնուիլ երեք խումբերու՝ Արեւմտեան Մասքաթ, Կեդրոնական Մասքաթ եւ Արեւելեան Մասքաթ։

ՓոխադրամիջոցԽմբագրել

Քաղաքին մէջ կը գործէ Մասքաթ միջազգային օդանաւակայանը:

Տեսարժան վայրերԽմբագրել

Քաղաքի միակ գործող մզկիթը Սուլթան Քապուսի մզկիթն է։

ԱշխարհագրութիւնԽմբագրել

Մասքաթի տարածքը իր արուարձաններու հետ միասին կը կոչուի Մայրաքաղաքային շրջան։ Կը զբաղեցնէ մօտ 1500 քմ² տարածք[3]:

ԿլիմայԽմբագրել

Մասքաթի կլիմայական տուեալները
Ամիս յունու փետ մարտ ապր մայ յուն յուլ օգոս սեպ հոկ նոյ դեկ Տարի
ցուցանշային բարձր °C (°F) 34.2
(93.6)
37.0
(98.6)
41.4
(106.5)
44.0
(111.2)
47.0
(116.6)
48.3
(118.9)
49.2
(120.6)
46.8
(116.2)
43.6
(110.5)
42.0
(107.6)
37.8
(100)
33.0
(91.4)
49.2
(120.6)
Միջին բարձր °C (°F) 23.5
(74.3)
26.1
(79)
29.8
(85.6)
34.7
(94.5)
37.5
(99.5)
38.4
(101.1)
36.6
(97.9)
35.2
(95.4)
35.3
(95.5)
34.0
(93.2)
29.5
(85.1)
27.1
(80.8)
32.31
(90.16)
Միջին օրական °C (°F) 19.4
(66.9)
21.9
(71.4)
24.8
(76.6)
28.7
(83.7)
32.3
(90.1)
35.5
(95.9)
34.0
(93.2)
32.3
(90.1)
30.4
(86.7)
29.5
(85.1)
24.7
(76.5)
22.0
(71.6)
27.96
(82.32)
Միջին ցած °C (°F) 15.3
(59.5)
17.6
(63.7)
19.7
(67.5)
22.7
(72.9)
27.1
(80.8)
30.6
(87.1)
29.4
(84.9)
28.4
(83.1)
25.5
(77.9)
24.9
(76.8)
19.9
(67.8)
16.9
(62.4)
23.17
(73.7)
ցուցանշային ցած °C (°F) 11.5
(52.7)
12.5
(54.5)
14.4
(57.9)
17.5
(63.5)
19.6
(67.3)
24.5
(76.1)
25.0
(77)
23.3
(73.9)
23.0
(73.4)
17.5
(63.5)
14.3
(57.7)
14.4
(57.9)
11.5
(52.7)
Տեղումներ մմ (մատնաչափ) 25.8
(1.016)
24.5
(0.965)
15.9
(0.626)
17.1
(0.673)
7.0
(0.276)
0.9
(0.035)
0.2
(0.008)
0.8
(0.031)
0.0
(0)
1.0
(0.039)
6.8
(0.268)
13.3
(0.524)
113.3
(4.461)
% խոնաւութիւն 63 64 58 45 42 49 60 67 63 55 60 65 57.6
Միջին ամսական արեւային ժամ 268.6 244.8 278.3 292.5 347.4 325.7 277.7 278.6 303.9 316.9 291.9 267.0 3493,3
Աղբիւր: [4]

Քոյր-քաղաքներԽմբագրել

Քաղաք Երկիր
  Թուրքիա Աքհիսար Թուրքիա

ԾանօթագրութիւններԽմբագրել

  1. https://data.gov.om/OMPOP2016/population
  2. http://www.ncsi.gov.om/News/Pages/NewsCT_20150628133452428.aspx
  3. الدراسات الاجتماعية։ Ministry of Education, Sultanate of Oman 
  4. «Climate-data.org»։ արտագրուած է՝ նոյեմբերի 11, 2015