Մեծ Արջ (լատ.՝ Ursa Major, սեռականը՝ Ursae Majoris, հապաւումը՝ UMa)` հիւսիսային կիսակամարի համաստեղութիւն է, որ հիւսիսային կիսագնդին կ'երեւի ամբողջ տարին։ Ամէնալաւ տեսանելիութիւնն ապրիլին է։ Իր չափերով (1280 քառ.աստ.) երկինքին երրորդն է՝ Հիտրայէն եւ Կոյսէն ետք: Իր եօթ պայծառ աստղերով կը ստեղծէ շերեփին նմանող պատկեր։

Մեծ Արջ
Ursa Major IAU.svg
Լատիներէն Ursa Major
Սեռական Ursae Majoris
Հապաւում UMa
Ամէնապայծառ
աստղ
Ալիոթ (ε UMa) (մ)
Ասուպներու
հոսքեր
Ալփա Ուրսայ Մայորիտս
Հարեւան
համաստե-
ղութիւններ
Վիշապ
Ընձուղտ
Լուսան
Փոքր Առիւծ
Առիւծ
Բերէնիկէի Վարսեր
Որսկան Շուներ
Եզնարած
Տեսանելի է +90° եւ −30°. լայնութիւններու միջեւ:
Ամէնատեսանելին է Ապրիլ ամսուան ժամը 21:00-ին (երեկոյան 9-ին):

ԱստղերԽմբագրել

Մերաքը (β UMa, Մեծ Արջի պեթա) եւ Տուպհէն (α UMa, Մեծ Արջի ալֆա) Մեծ Արջի ամէնապայծառ աստղերն են, կը գտնուեն «շերեփի» առջեւի մասին եւ անոնցով կարելի է գտնել Բեւեռային աստղը։ Բեւեռային աստղը կը գտնուի այդ երկու աստղերը միացնող գիծին վրայ՝ անոնց միջեւ եղած տարածքի հնգապատիկ հեռաւորութեան վրայ։ Շերեփի բոլոր աստղերն ունեն արաբերէն անուններ՝ վերը նշուած Մերաքը կը նշանակէ «գոտկատեղ», իսկ Տուպհէն՝ ուղղակի «արջ»։

Միւս նշանաւոր աստղերէն է Մեծ Արջի 47-ը (47 UMa), որը երեք մոլորակներով արեգականման աստղ է։ Մոլորակային համակարգերէն այս աստղի համակարգն առաւել նմանութիւն ունի Արեգակնային համակարգի հետ։ Կը գտնուէ Երկրէն 46 լոյս-տարի հեռաւորութեան վրայ։ Արտերկրային քաղաքակրթութիւններ որոնող ծրագիրով 2001 եւ 2003 թուականներուն դէպի Մեծ Արջի 47 աստղ Երկիր մոլորակի վրայ ապրողներուն ռատիօուղերձները ուղարկուած են։

Ասուպներու անձրեւԽմբագրել

Kappa Ursae Majorids-ը վերջերս յայտնագործուած ասուպային անձրեւ է, գագաթային է Նոյեմբեր 1-էն մինչեւ Նոյեմբեր 10-ը:[1]

ՊատկերներԽմբագրել

Եոհանես Հեւելիւսը Մեծ Արջը պատկերած է երկնակամարին դուրսէն
Վինսէնթ վան Կոկի (նեփալ.՝ Vincent van Gogh) «Աստղալից երկինք Ռոնին վերայ» (ֆր.՝ Nuit étoilée sur le Rhône) նկարը

ԾանօթագրութիւններԽմբագրել

  1. Jenniskens Peter (September 2012)։ «Mapping Meteoroid Orbits: New Meteor Showers Discovered»։ Sky & Telescope: 23