Մոնաքոյի մրցաշարք (ինքնաշարժներու)

Մոնաքոյի մրցաշարք (անգլ․՝ The Monaco Grand Prix, ֆր․՝ Grand Prix de Monaco), «Ֆորմիւլա-1» (Formula 1 կամ  F1) մրցաշարքի ծիրէն ներս տարեկան եղելութիւն որ կը կայանայ Մոնաքոյի Շրջագիծին (Circuit de Monaco) մէջ, Մայիս ամսուան վերջաւորութեան եւ կամ Յունիսի սկիզբները։

Մոնաքոյի Շրջագիծը (մրցաշարքի ուղին)

Պատմական ակնարկԽմբագրել

 
1929-04-14․ Մոնաքօ, Սթերլիհ եւ իր Մազերաթի ինքնաշարժը

Մոնաքոյի առաջին մրցաշարքը տեղի կ'ունենայ 14 Ապրիլ 1929-ին, Իշխան Լուի Բ․ իշխանութեան ընթացքին։ Կազմակերպողն է Անթոնի Նոկես։ Մրցաշարքը կարապետն է ներկայ Համաշխարհային Ախոյանութեան եւ 1933-ին կ'ընդգրկուի Միջազգային Մրցաշարք ցուցակին մէջ «Ինքնաշարժի ճանչցուած Ակումբներու Միջքազգային Միութեան» Association Internationale des Automobile Clubs Reconnus (AIACR) կողմէ։ Նոյն տարին մրցաշարքը մաս կը կազմէ Եւրոպայի Ախոյանութեան, իսկ 1950-ին մաս կը կազմէ Վարորդներու Համաշխարհային Ախոյանութեան։

 
Լուի Շիրոն, 1930

1945 եւ 1947 թուականներուն մրցաշարքը տեղի չ'ունենար տնտեսական դժուարութիւններու պատճառով։

1946-ին մրցաշարքը կը սահմանուի Ինքնաշարժի Միջազգային Դաշնակցութեան կողմէ  Fédération Internationale de l'Automobile (FIA). «Ինքնաշարժի ճանչցուած Ակումբներու Միջքազգային Միութեան» (AIACR) յաջորդն է։ 1948-ին, այս նախագիծին մէջ կայացած մրցաշարքին ապագայ ախոյան Նինօ Ֆարինա կը յաղթէ․ կը վարէ Maserati 4CL մկնիշի ինքնաշարժ։

Նորագոյն շրջանԽմբագրել

1949-ին մրցաշարքը տեղի չ'ունենար Իշխան Լուի Բ․ի մահուան պատճառով, իսկ յաջորդ տարին մաս կը կազմէ նորաստեղծ «Ֆորմիւլա Մէկ* Վարորդներու Համաշխարհային Ախոյանութեան» Formula One World Drivers' Championship։ Այս մրցաշարքին կը յաղթէ Խուան Մանուէլ Ֆանճիօ Juan Manuel Fangio․յաջորդող տարիներուն 5 անգամ համաշխարհային ախոյան։ Իսկ 3-րդ դիրքը կ'ապահովէ 51 տարեկան Լուի Շիրոն Louis Chiron։

 
1996-ի մրցաշարք

Ֆորմիւլա Մէկ․- Ինքնաշարժներու մրցաշարք հաստատուած Ինքնաշարժի Միջազգային Դաշնակցութեան կողմէ Fédération Internationale de l'Automobile (FIA․ անգլ․՝ International Automobile Federation)  (ծանօթ նաեւ իբրեւ Formula 1 կամ  F1 -  անգլ․՝ FIA Formula One World Championship․ Formula 1 եւ  F1)։

Ժամանակակից շրջանԽմբագրել

Ժամանակակից շրջանը կը յատկանշուի տխուր եղելութիւններով։ 1994-ին, Մոնաքոյի մրցաշարքին աւստրիացի Քարլ Ուենտլինկըր արկածի զոհ կ'երթայ Շրջագիծին փապուղիին մէջ եւ մահաքունի մէջ կ'իյնայ․ կը կորսնցնէ ախոյանութեան շարունակութիւնը։ Այս մրցաշարքին Միքայէլ Շումահեր յաղթական կը հանդիսանայ։ Իսկ նոյն տարին Իմոլայի (Իտալիա) մրցաշարքին Ռոլան Րածընպերկըրի եւ Այրթոն Սենայի ինքնաշարժները իրարու կը զարնուին ու վարորդները իրենց կեանքը կը կորսնցնեն։

Թագավարակի պատճառով 2020-ի Մոնաքոյի մրցաշարքը կ'առկախուի։ 2021-ի մրցաշարքին յաղթական կը հանդիսանայ Մաքս Վերսթափեն Max Verstappen։

Մոնաքոյի Շրջագիծը (մրցաշարքին ուղին)Խմբագրել

Տե՛ս հիմնական յօդուածը՝ Մոնաքոյի Շրջագիծը

Յիշելու արժանի եղելութիւններ Մոնաքոյի մրցաշարքէնԽմբագրել

19631969 տարիներուն հինգ մրցաշարքներուն ախոյան՝ Կրահամ Հիլ Graham Hill, կ'անուանուի «Պարոն Մոնաքօ» եւ «Մոնաքոյի Թագաւոր»։

1975 եւ 1976 թուականներուն, Նիքի Լաուտա երկու յաջորդական յաղթանակներ կ'արձանագրէ։

1984-էն մինչեւ 1993 կայացած տասը մրցաշարքներուն Ալան Փրոսթ եւ Այրթոն Սենա փոխն ի փոխ ախոյան կը հռչակուին (Փրոսթ՝ 4, իսկ Սենա 6)։ Սենան կը կոչեն «Մոնաքոյի թագաւոր» իր տարած վեց յաղթանակներուն համար, որոնցմէ հիգը յաջորդական։

1994-ին Միքայէլ Շումահեր առաջին անգամ ախոյան կը հռչակուի։

2001-ին Շումահեր իր հինգերորդ եւ վերջին յաղթանակը կ'արձանագրէ։

Մրցաշարքին պատմութեան մէջ, քղանցքի դասաւորման (Q3) ամենէն արագը հանդիսացած է Լուիս Համիլթոն՝ 1:10.166 (2019)։

ՊատկերասրահԽմբագրել


[1] [2] [3] [4] [5] [6] [7] [8] [9] [10] [11] [12]

ԾանօթագրութիւններԽմբագրել

Արտաքին յղումներԽմբագրել

  1. Ֆորմիւլա 1
  2. Նելսոն Փիքէ
  3. Ալան Փրոսթ
  4. Միքայէկ Շումահեր
  5. Այրթոն Սենա
  6. Ռոլան Րածենպերկըր
  7. Կրահամ Հիլ
  8. Լուի Շիրոն
  9. Խուան Մանուէլ Ֆանճիօ