Ալեքսանտր Սոլժենիցին

Ալեքսանտր Իսաեւիչ Սոլժենիցին (11 Դեկտեմբեր 1918(1918-12-11)[1][2][3][…] կամ 1918[4][5][6][…], Քիսլովոտսք, Խորհրդային Ռուսաստան[7] - 3 Օգոստոս 2008(2008-08-03)[8][1][2][…] կամ 2008[4][5][6][…], Մոսկուա, Ռուսիա[7]), ռուս արձակագիր, հրապարակախօս, հանրային գործիչ, Նոպէլեան Մրցանակ ստացած է (1970)։

Ալեքսանտր Սոլժենիցին
ռուս.՝ Александр Исаевич Солженицын
Aleksandr Solzhenitsyn 1974crop.jpg
Ծնած է 11 Դեկտեմբեր 1918(1918-12-11)[1][2][3][…] կամ 1918[4][5][6][…]
Ծննդավայր Քիսլովոտսք, Խորհրդային Ռուսաստան[7]
Մահացած է 3 Օգոստոս 2008(2008-08-03)[8][1][2][…] կամ 2008[4][5][6][…]
Մահուան վայր Մոսկուա, Ռուսիա[7]
Քաղաքացիութիւն Flag of the Russian Soviet Federative Socialist Republic (1918–1937).svg Խորհրդային Ռուսաստան
Flag of the Soviet Union.svg Խորհրդային Ընկերվարական Հանրապետութիւններու Միութիւն
Flag of Russia.svg Ռուսիա
Ազգութիւն ռուս?
Մայրենի լեզու ռուսերէն
Կրօնք Ռուս ուղղափառ եկեղեցի?
Ուսումնավայր Հարավային դաշնային համալսարան?
Ռոստովի պետական համալսարան?
Երկեր/Գլխաւոր գործ Իվան Դենիսովիչի մեկ օրը?, Առաջին շրջանում?, Cancer Ward?, Գուլագ արշիպելագը? եւ Երկու հարյուր տարի միասին?
Տեսակ վիպակ?, պատմուածք, հրապարակախոսություն?, էսսե?, վէպ, Q32361017?, Բառարանագրություն? եւ Q14914597?
Մասնագիտութիւն գրագէտ, պատմաբան, վիպասան, Հեղինակ, թատերագիր, բանաստեղծ, հասարակական գործիչ, արձակագիր, հրապարակախօս, դպրոցի ուսուցիչ, զինուորական, militant, գրագէտ
Պարգեւներ եւ
մրցանակներ
Նոպէլեան Գրականութեան մրցանակ «1941-1945 թթ. Հայրենական մեծ պատերազմում Գերմանիայի դեմ տարած հաղթանակի համար» մեդալ? Հայրենական Պատերազմի 2-րդ Աստիճանի Շքանշան Թեմփլթոնի մրցանակ? Կարմիր Աստղի շքանշան? «Քյոնիսբերգ գրավելու համար» մեդալ? Մ. Վ. Լոմոնոսովի անվան մեծ ոսկե մեդալ? Ռումինիայի Աստշի շքանշան? Սուրբ Անդրեյի շքանշան? honorary doctor of the Syracuse University?
Անդամութիւն Խորհրդային Հայաստանի Գրողներու Միութիւն, Սերպեան գիտութիւններու եւ արուեստներու կաճառ, Ռուսաստանի գիտությունների ակադեմիա?[9], Արուեստներու եւ գիտութիւններու ամերիկեան ակադեմիա եւ Բավարիայի գեղարվեստի ակադեմիա?
Ամուսին Natalia Solzhenitsyna? եւ Natalya Reshetovskaya?
Երեխաներ Ignat Solzhenitsyn?
Կայքէջ solzhenitsyn.ru(ռուս.)
Ստորագրութիւն
Aleksandr Solzhenitsyn signature.svg

ԿենսագրութիւնԽմբագրել

Ծնած է Քիսլովոտսք։ Հայրը զոհուած է դժբախտ պատահարէն, որսին ատենը իր ծննդեան տարուան։ Մայրը՝ ծնունդով Ռայիսա Շչերպակ յեղափոխութենէն ետք զբաղած է սղագրութեամբ եւ զաւակին հետ տեղափոխուած է Տոն Ռոսթով, ուր Ալեքսանտրը աւարտել է միջնակարգը, ապա ստացած է ֆիզիքամաթեմաթիքական բարձրագոյն կրթութիւն, նաեւ սորված է փիլիսոփայութիւն։

1940-ին ամուսնացած է Նաթաշա Ռեշեթովսքայային հետ։

Պատերազմի տարիներուն անոնք զբաղած են մանկավարժութեամբ՝ Տոնի Ռոսթովի մօտի Մորոզովքա փոքր քաղաքին մէջ։ Հոս Ալեքսանտրը դասաւանդած է թուագիտութիւն եւ աստղագիտութիւն։

ԾառայութիւնԽմբագրել

Այնուհետեւ զօրակոչուած է բանակ, դարձած է հրետանաւոր։ 1942-ին եղած է ռազմաճակատին՝ Օրեոլէն մինչեւ Փրուսիա հասած է։ Արժանացած է մարտական շքանշաններու եւ մետալներու։

Ձերբակալութիւնը եւ արդարացումԽմբագրել

Հենց միայն Լենինը «Վովքա» եւ Սթալինը «Փախան» կոչելու համար Սոլժինիցինը 1945-ին ձերբակալուած է եւ աքսորուած ութ տարիով։ 1952-ին աքսորավայրին աշխոյժ մասնակցութիւն կ'ունենայ աքսորեալներու խռովութիւններուն։ Անտանելի դաժան աքսորային կեանքը շատ վատ ազդած է անոր առողջությանը, եւ ան երկու անգամ վիրահատութեան ենթարկուած է։ Ճամբարէն ազատուելով, ան ցմահ բանտարկութեան կը դատապարտուի եւ կը ղրկուէ Ճամպուլի մարզ։

1956-ին արդարացուած է, վերադարձած է Տոնի Ռոսթով, տեղի դպրոցներուն դասաւանդած է ֆիզիքա։ 1959-ին ռուս գրող Ալեքսանտ Թվարտովսքին, ստանալով Նիքիթա Խրուշչովի թոյլտվութւնը, իր խմբագրած «Նովի միր» ամսագրին մէջ տպագրած է «Իւան Տէնիսովիչի մեկ օրը» պատմուածքը, որ լայն ճանաչում կը բերէ հեղինակը։ Անոր ներկայացուցած են են Խրուշչովին, «Փրավտա»-ին մէջ կը տպագրուեն նոր պատմուածքներ։ Այդ ամենէն ոգեւորուած Սոլժինիցինը կը գրէ իր գլուխգործոցը՝ «Կուլագ արշիփելակը», որն աքսորական տարիներուն հաւաքած նիւթերու գրական հանրագիտարանն է։ Սակայն, իհարկէ, անիկա չի տպագրուեր։

ԾանօթագրութիւններԽմբագրել

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 Bibliothèque nationale de France data.bnf.fr: open data platform — 2011.
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 filmportal.de — 2005.
  3. 3,0 3,1 Munzinger-Archiv — 1913.
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 http://cultural-opposition.eu/registry/
  5. 5,0 5,1 5,2 5,3 5,4 Պորտուգալիայի ազգային գրադարան — 1796.
  6. 6,0 6,1 6,2 6,3 6,4 (unspecified title)
  7. 7,0 7,1 7,2 7,3 7,4 7,5 Գերմանիոյ Ազգային Գրադարան, Պերլինի Պետական Գրադարան, Պաւարիոյ Պետական Գրադարան եւ ուրիշներ Record #118642464 // Gemeinsame Normdatei — 2012—2016.
  8. 8,0 8,1 8,2 http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2008/08/03/AR2008080301249.html?hpid=moreheadlines
  9. http://www.ras.ru/win/db/show_per.asp?P=.id-2583.ln-ru.dl-.pr-inf.uk-12