Բացել գլխավոր ցանկը

Դսեղ

գիւղ ՀՀ Լոռու մարզ‎ին մէջ

Դսեղ, գիւղ Հայաստանի Հանրապետութեան Լոռի մարզին մէջ։ Գիւղը ըստ բազմաթիւ հաւաստի աղբիւրներու, հիմնադրուած է դեռեւս Ք.Ա., որու վերաբերեալ կան գիտական հիմնաւորումներ ունեցող տուեալներ[1]:

Գիւղ
Դսեղ
Dsegh village, Lori Province, Armenia 04.jpg
Երկիր Flag of Armenia.svg Հայաստան
Մարզ Լոռուայ Մարզ
Մակերես 39.47 կմ²
Պաշտօնական լեզու հայերէն
Բնակչութիւն 2698 մարդ (2008)
Ազգային կազմ Հայեր
Կրօնական կազմ Հայ Առաքելական Եկեղեցի
Տեղաբնականուն դսեղցի
Ժամային գօտի UTC+04:00
Պաշտօնական կայք lori.mtaes.am/about-communities/497/

Ընդհանուր տուեալներԽմբագրել

  • Բնակչութիւնը՝ 2500,0
  • Մակերեսը՝ 39.47 քմ2
  • Գիւղի մակարդակը ծովէն բարձր է՝ 1250-1350 մ

Գոյութիւն ունի Դսեղ անուան ստուգաբանութեան հետ կապուած երկու տարբերակ.

  1. Դսեղ կը նշանակէ դուրս տեղ, այսինքն` բնակավայրերէն զատուած, առանձնացուած տեղ,
  2. ըստ աւանդազրոյցներու` ձորի գիւղերէն տարբերելու համար սարահարթի գիւղը կոչած են Դրսի գեղ կամ Դսեղ:

ԲնակչութիւնԽմբագրել

Դսեղի ազգաբնակչութեան փոփոխութիւնը.[2]

Տարի 1831 1897 1926 1939 1959 1970 1979 2001 2004
Բնակչութիւն 473 1231 2655 3482 2990 3114 2554 2573 2149

ՏնտեսութիւնԽմբագրել

Բնակչութիւնը հիմնականին կը զբաղուի հացահատիկի, գետնախնձորի, բանջարաբոստանային եւ կերային մշակութեամբ։ Անասնապահութեամբ զբաղուողները կ՛արտադրեն կաթ, միս, հաւկիթ, բուրդ եւ մեղր։

Պատմամշակութային ՅուշարձաններԽմբագրել

Գիւղի տարածքին կայ չորս եկեղեցի։ Ամենամեծը Բարձրաքաշ Սուրբ Գրիգոր եկեղեցին է` կառուցուած 13-րդ դարուն Մամիկոնեանների տոհմի կողմէն գիւղի հիւսիսային նոյնանուն ձորին մէջ կը գտնուի կիսաքանդ վիճակի մէջ)։ Գիւղի հին մեծ գերեզմանատունը կը գտնուի 645-ին կառուցուած համեմատաբար փոքր միանաւ եկեղեցւոյ աւերակները։

Դեպետի ձորին մէջ՝ գիւղի արեւմտեան կողմը, կիսաքանդ վիճակի մէջ կանգնած է Քառասնից Մանկաց եկեղեցին։ Ըստ ճակատի արձանագրութեան` օծուած է 1256-ին Հաղբատի վանքի վանահայր Համազասպի կողմէ։ Գիւղի տարածքին կայ չորս մատուռ։ Կանգուն մնացած են Սուրբ Սարգիս եւ Դդի գլուխի Բալայ Գիքորի կառուցած մատուռները։

Գիւղի կեդրոնը՝ Թումանեանի տուն թանգարանի հարեւանութեամբ, կը գտնուի գործող եկեղեցին։ Սկզբնական շինութենէն մնացած մասերը կը վերագրուին 7-րդ դարուն։ Եկեղեցին քանի մը անգամ ենթարկուած է վերանորոգման, իսկ 20-րդ դարու սկիզբը` վերակառուցման:

Գիւղի շրջակայքը կան նաեւ քարանձաւներ, որոնք օգտագործուած են մարդոց կողմէ հնագոյն ժամանակներէն ի վեր իբրեւ կացարան, իսկ յետագային միայն անասուններու համար։ Անոնցմէ են «Դռնաւոր էրը», Ծակ քարը եւ գիւղէն Ձորագէս իջնելու Մուտի աջ կողմի ցած քարայրը, որ կը կրէ նաեւ մարդու կողմէ յարմարեցման հետքեր։

Բնական ՅուշարձաններԽմբագրել

Գիւղէն հարաւ արեւելեան կողմի Ծովաքար կոչուող սարի ստորոտը կը գտնուի «Ծովեր» կոչուող գեղեցիկ լիճը։ Սովետական կարգերի ժամանակ այն կը մտնէր ոռոգման համակարգի մէջ։

Գիւղի կեդրոնական հրապարակի վրայ կը գտնուի մշակոյթի տունը՝ 250 տեղ ունեցող դահլիճով եւ 11000 գիրք ունեցող գրադարանով, ինչպէս նաեւ Յովհաննէս Թումանեանի պրոնզէ արձանը։

Հասարակական ԿառոյցներԽմբագրել

2013-ի դրութեամբ գիւղին մէջ կայ միջնակարգ դպրոց, ուր կ՛աշխատին մօտ 50 ուսուցիչ։ Դսեղի նոր հիւանդանոցը կառուցուած է «Կարմիր Խաչի» միջոցներով`Սպիտակի աւերիչ երկրաշաժէն ետք իբրեւ օգնութիւն գիւղին[1]։

2014-էն համայնքին մէջ հիմնուած է Ստեղծագործարան դպրոցին մէջ՝ արուեստագիտութեամբ յագեցած դասասենեակ, Արուեստի սենեակ, վերանորոգուած է դպրոցական ճաշարանն ու ստեղծուած ատամնակայան տարրական դպրոցականներու համար։ Հայաստանի մանուկներ բարեգործական հիմնադրամի ջանքերով գիւղին մէջ կը գործէ նաեւ բուժկէտ։

Նշանաւոր ԱնձերԽմբագրել

ՊատկերադարանԽմբագրել

ԾանօթագրութիւններԽմբագրել