Լորձունքը կ'արտադրուի լորձնագեղձերու մէջ։ Բնական պայմաններու մէջ անիկա շարունակ կ'արտադրուի եւ ապա կը հոսի բերանին մէջ։ Մենք տեւաբար եւ անգիտակցաբար կը կլլենք բերանին մէջ գտնուած լորձունքը։

Լորձունք՝ մանկիկին շրթունքին վրայ։

Լորձունքը կը պարունակէ ամիլէյզ (amylase) կոչուած խմորիչը (enzyme), որ կ'օգնէ հացահատիկներու-օսլայի (starch) լուծումին բերանին մէջ, ինչպէս նաեւ կրածին եւ ֆոսֆոր, որոնք կարեւոր են ակռաներու կառոյցին եւ առողջութեան։ Լորձնագեղձերը կը գտնուին բերանին մէջ։ Այս գեղձերը երկու տեսակ են՝ հիմնական եւ երկրորդական լորձնագեղձեր։

ՅաւելեալԽմբագրել

Հիմնական լորձագեղձերըԽմբագրել

Հիմնական լորձնագեղձերը մեծ են չափով։ Այս խմբաւորումին մաս կը կազմեն ունկնալորձնագեղձերը/ունկնագեղձերը (parotid glands), ենթածնօտային լորձնագեղձերը (submaxillary glands) եւ ենթալեզուային լորձնագեղձերը (sublingual glands):

Ունկնալորձնագեղձերը երկու հատ են. իւրաքանչիւրը կը գտնուի դէմքին մէկ կողմը, ականջի յառաջամասին եւ ծնօտին վրայ։

Ենթածնօտային լորձնագեղձերը նոյնպէս երկու հատ են. իւրաքանչիւրը կը գտնուի լեզուին տակը, աջ եւ ձախ կողմերը եւ ծնօտին ետեւն ու տակը։

Ենթալեզուային լորձնագեղձերը բազմաթիւ են եւ կը գտնուին լեզուին տակ։

Երկրորդական լորձագեղձերըԽմբագրել

Երկրորդական մանր լորձնագեղձերը բազմաթիւ են եւ կը գտնուին քիմքի ամբողջ տարածքին։ Լորձունքը ունի հիմնական դերեր.

  1. Անիկա կ'օգնէ մարսողութեան։ Նախնական մարսողութիւնը կը սկսի բերանին մէջ լորձունքին մէջ գտնուող ամիլէյզ խմորիչին միջոցաւ.
  2. Անիկա կակուղ, լպրծուն եւ սահուն կը պահէ ամբողջ բերանի լորձնաթաղանթը (mucous membrane) եւ արգելք կը հանդիսանայ բերանի չորութեան։ Այս մէկը կարեւոր է, որպէսզի դիւրաւ խօսինք, ծամենք եւ կլլենք.
  3. Կը չէզոքացնէ բերանին մէջ գտնուող մանրէները, սունկերը եւ աւելորդ հիւթերը.
  4. Կը պաշտպանէ ակռաները փտումէ (decay).
  5. Կը վնասազերծէ (neutralize) բերանի թթուն.
  6. Կ'օգնէ բերանի վէրքերուն շուտափոյթ ախտահարման եւ բերանի մակերեսի վերակազմութեան (regenerate).

Լորձունքի արտադրութիւնը՝ ըստ պահանջքիԽմբագրել

  • Ուտելու կամ աճապարելու ընթացքին մեր բերանը աւելի լորձունք կ՛արտադրէ։
  • Օրական, մօտաւորապէս, մէկ լիթր լորձունք կ՛արտադրենք, գրեթէ մէկ շիշ։
  • Աւելի լորձունք կ՛արտադրենք, երբ ոտքի ըլլանք, քան՝ նստած։
  • Գիշերները աւելի քիչ լորձունք կ՛արտադրենք, քան՝ օրուան ընթացքին[1]:

ԾանօթագրութիւններԽմբագրել

  1. «Լորձունքը»։ Aztag Daily - Ազդակ Օրաթերթ (Armenian Daily Newspaper based in Lebanon) (en-US)։ արտագրուած է՝ 2016-02-01 

ԱղբիւրներԽմբագրել

  • «Asbarez» օրաթերթ, Յօդուածներ, դտկ. Կարպիս Հարպոյեան, 6 Մարտ 2015: