Բացել գլխավոր ցանկը

Մատթէոս Ծարեցի (1590 թ., Ծար - 1661 թ., Ամսդըրտամ), հայ հոգեւորական եւ հրատարակիչ։ 17-րդ դարու Ամսդըրտամի հայկական տպագրութեան հիմնադիր։

Մատթէոս Ծարեցի
Վախճանած է 1661
Քաղաքացիութիւն Նիդերլանդներ
Մասնագիտութիւն տպագրիչ, հոգևորական
1661 թ. Մատթէոս Ծարեցիին հրատարակած «Յիսուս որդի» գիրքին անուանաթերթը

ԿենսագրութիւնըԽմբագրել

Ծնած է Արցախի Ծար գաւառին մէջ։ Էջմիածինի ծառայած է որպէս կաթողիկոսի քարտուղար։ 1655 թ. Յակոբ Ջուղայեցի կաթողիկոսը անոր գործուղած է Եւրոպա՝ տպարան հիմնելու եւ Աստուածաշունչը հայերէն տպագրելու նպատակով։ Սկիզբը Ծարեցին ան փորձած է ընել Իտալիոյ մէջ, սակայն անոր խոչընդոտած է Ինքվիզիան։ Այնուհետեւ 1658 թ. մեկնած է Նիտերլանտներ։

Նոյն տարի, 27 Նոյեմբեր-ին, պայմանագիր կնքած է յայտնի տառագիր Քրիստոֆրլ վան Տայկին հետ եւ վերջինս պատրաստած է հայկական տառատեսակներ։ Ծարեցին հրատարակութեան պատրաստած է «Յիսուս որդի» գրքոյկը, որուն աւելցուցած է նաեւ փոքրիկ հիշատակարան։ Սակայն մահացած է նախքան վերջինիս լոյս տեսնելը 3 Յունուար 1661-ին։ Աճիւնը ամփոփուած է Ամսդըրտամի Աուտեքերք եկեղեցիին գերեզմանատունը։

Ծարեցիին գործը շարունակած է Ոսկան Երեւանցին, եւ 1666 թ. առաջին անգամ հայերէն լեզուով տպագրուած է Աստուածաշունչը։

Ծարեցիին հիմնադրած տպարանը գործած է մինչեւ 1718 թ.։

ԳրականութիւնԽմբագրել

  • Զարբհանալեան Գ., Պատմութիւն հայկական տպագրութեան, Վենետիկ-Սբ. Ղազար, 1895։
  • Կարապետ եպս. Ամատունի, Ոսկան վրդ. երեւանցի եւ իր ժամանակը. Լուսաւոր էջ մը ԺԷ. դարուն հայ եկեղեցական պատմութենէն, Վենետիկ-Սբ. Ղազար, 1975 (Հայագիտական մատենաշար «Բազմավէպ» թիւ 9)։
  • Հ. Սահակ Ճեմճեմեան, Հայ տպագրութիւնը եւ Հռոմ (ԺԷ դար), Վենետիկ-Սբ. Ղազար, 1989 (Հայագիտական մատենաշար «Բազմավէպ» թիւ 29)։
  • Ն. Ա. Ոսկանեան, Ք. Ա. Կորկոտյան, Ա. Մ. Սաւալեան, Հայ գիրքը 1512-1800 թուականներուն. Հայ հնատիպ գիրքի մատենագիտութիւն, Երեւան, 1988։
  • Ռաֆայէլ Իշխանեան, Հայ գիրքի պատմութիւն, հատոր 1, Հայ տպագիր գիրքը 16-17-րդ դարերուն, Երեւան, 2012։
  • John A. Lane, The Diaspora of Armenian Printing 1512-2012, University of Amsterdam in collaboration with the Ministry of Culture of the Republic of Armenia.; Bilingual edition (August 2012). ISBN 9081926403

ԱղբիւրներԽմբագրել