Ստեփանոս Ագոնց

Ագոնց Ստեփանոս Գիւէր, (20 Նոյեմբեր 1739, Թրանսիլվանիա - 29 Յուլիս 1824), արքեպիսկոպոս, Վենետիկի Մխիթարեան երրորդ Աբբան:

Ստեփանոս Ագոնց
Sdepanos Akonzs.jpg
Ծնած է 20 Նոյեմբեր 1739
Ծննդավայր Թրանսիլվանիա
Մահացած է 29 Յուլիս 1824
Մահուան վայր Վենետիկ, Աւստրիական Կայսրութիւն[1][2]
Քաղաքացիութիւն Ճուրճով-Կէօրկէնի հայաքաղաքը
Մասնագիտութիւն Աշխարհագրագէտ, հայագէտ, հոգեւորական, աստուածաբան, արուեստագէտ

Ծնած է Թրանսիլվանիոյ Ճուրճով-Կէօրկէնի հայաքաղաքը 1739 Նոյեմբեր 20-ին, Գրիգորի որդի, մկրտութեան անունն էր Ամիրա: 1757-ին Վենետիկի Ս. Ղազարու վանքը կը ղրկուի, ուր վեց տարի ուսանելէ ետք, 1763-ին քահանայ կը ձեռնադրուի։ Հազիւ երեսնամեայ, վանքին աշակերտներու վերակացու կը կարգուի (1770-1780), իսկ 1785-ին Ստեփանոս Մելքոնեան Աբբայի Աթոռակալ-փոխանորդ կ՛ընտրուի: Առաքելական պաշտօնով, 1790-ին իր ծննդավայրը կ՛երթայ, ուր կը մնայ մինչեւ Ստեփաննոս Աբբահօր մահը (Հոկտեմբեր 1799)։ 1800-ին Ս. Ղազար կը վերադառնայ, ուր միաբանական ընդհանուր ժողովը նոյն տարուան Նոյեմբեր 9-ին զինքը ընդհանուր Աբբայ կ՛ընտրէ. այդ տարի Ս. Ղազար եզակի հիւր մը կ՛ունենայ, յանձին Պիոս Է՝ Հռոմի նորընտիր Պապը։ 1804-ին, Ագոնց Հռոմի մէջ «Արքեպիսկոպոս Սիւնեաց նահանգին» պատուոյ տիտղոսով կ՛օծուի: Իր աբբայութեան օրով, երբ Մեծն Նափոլէոն Իտալիա մեկնելով բոլոր վանքերուն հետ պիտի գրաւէր նաեւ Ս. Ղազարու հայոց վանքին ստացուածքները, Ագոնց Աբբայ կրցած է վանքը փրկել իբրեւ «Հայկական Ճեմարան»: Կատարած է վանքին ու տպարանին ընդարձակումը։ Ագոնցի անունը հռչակուած էր ո՛չ միայն հայ, այլեւ օտար շրջանակներու մէջ։ Իր օրով, բազմաթիւ թագաւորներ, օտար իշխանազուններ այցելած են Ս. Ղազարու վանքը: Խոր ծերութեան մէջ, 84 տարեկանին վախճանած է 1824 Յուլիս 29-ին:

Ստեփաննոս Ագոնց Արքեպ. ո՛չ միայն իբրեւ մատենագիր, այլեւ Ս. Ղազարու մեծ դէմքերէն մէկը եղած է:

ԳործերԽմբագրել

  1. Ճարտասանութիւն, Ժ+585 էջ, տպ. Վենետիկ 1775-ին:
  2. Աշխարհագրութիւն չորից մասամց աշխարհի. 11 հատոր, տպ. ի Ս. Ղազար 1802-8, 7742 էջ:
  3. Պատմութիւն կենաց եւ վարուց Տեառն Մխիթարայ Սերաստացւոյ րաբունապետի եւ Աբբայի. ԺԵ+336 էջ, տպ. ի Ս. Ղազար` 1810-ին:
  4. Հասարակախօսութիւն աշխարհագրութեան, 399 էջ, տպ. ի Ս. Ղազար 1817-ին:
  5. Տեսութիւն Նոր Կտակարանաց Աստուածաշունչ սուրբ Գրոց, 4 հատոր 1735 էջ. տպ. 1819-ին:
  6. Տեսութիւն Նոր Կտակարանաց Աստուածաշունչ սուրբ Գրոց, 3 հատոր տպ. 1824-ին, 1154 էջ[3]:

ԱղբիւրներԽմբագրել

  1. Հայկական սովետական հանրագիտարան / խմբ. Վ. Համբարձումյան, Կ. Խուդավերդյան — 1974. — հատոր 1. — է. 53.
  2. Ով ով է. հայեր / խմբ. Հ. ԱյվազյանԵրևան: 2005. — հատոր 1.
  3. Հայ Հանրագիտութիւն Մկրտիջ Վարդ. Պոտուրեան, Պուքրէշ,1938, Էջ 32