Աշոտ Բագրատունի Մսակեր (8-րդ դար826), հայոց իշխան մօտ 790[1] թուականէն(պաշտօնապէս՝ 804 թուականէն), 774–775 թուականներու ապստամբութեան նահատակ Սմբատ Բագրատունիի որդին։ Ըստ Նիկողայոս Ադոնցի՝ «Մսակեր» մականուըն ստացած է պաս չպահելու համար։

Աշոտ Մսակեր
Ծնած է 8-րդ դար
Վախճանած է 826
Մասնագիտութիւն գերիշխան
Ծնողներ հայր՝ Սմբատ Է Բագրատունի
Երեխաներ Հռիփսիմե Բագրատունի, Սմբատ Ը Բագրատունի եւ Բագրատ Բ Բագրատունի

Օգտուելով Կամսարական եւ Մամիկոնեան տոհմերու թուլացումէն՝ ընդարձակած է Բագրատունիներու կալուածքները։ 780-ական թուականներուն Կամսարականներէն գնած է Այրարատի Շիրակ եւ Արշարունիք գաւառները, իր նստավայրը Դսւրոյնքէն տեղափոխած է Բագարան։ Ձեռք բերած է նաեւ Մամիկոնեաններու Տարօն գաւառը։ Տարողութեամբ պայքարած է Ջահհաֆեաններու դէմ, որ կը ձգտէին նուաճել Հայաստանը։ Ութմանիկներէն նեղուող Գնունի տոհմը Աշոտ Բագրատունիի հովանաւորութեամբ Աղիովիտ գաւառէն տեղափոխուած է Տայք նահանգը։ 9-րդ դարու սկզբը, երբ Աշոտ Մսակեր Բագրատունին ձեռք բերած է նաեւ Աշոցքը, Տաշիրը, Մոկքը, Սասունը, Շիմշատը։

804-ին խալիֆայութիւնը ստիպուած եղած է Աշոտ Մսակերին ճանաչած է որպէս Հայոց իշխան։ Ան մերժած է Միջագետքի Խառան քաղաքի եպիսկոպոսի՝ քաղկեդոնականութեան ընդունելու առաջարկը։

Աշոտը իր եղբօրը՝ Շապուհ Բագրատունին, նշանակած է Հայոց սպարապետ, խնամիացած Արծրունիներուն՝ իր դուստր Հռիփսիմէին կնութեան տալով Վասպուրականի գահերեց իշխան Համազասպ Արծրունիին։ Ըստ պատմիչ Միքայէլ Ասորիի՝ եղած է Բագրատունի առաջին թագաւորը, քանի որ վերջինս իշխած է ինքնուրոյն։[2]

ԾանօթագրութիւններԽմբագրել

  1. Հայկական Համառոտ Հանրագիտարան, 4-րդ հատոր, էջ 241, 2003թ
  2. «Ով ով է. Հայեր», կենսագրական հանրագիտարան, հատոր Ա., Երեւան, 2005