Բարսեղ Կեսարացի

Բարսեղ Կեսարացի կամ Բարսեղ Մեծ (Յունարէն՝ Μέγας Βασίλειος կամ Βασίλειος Καισαρείας, շուրջ 330, Կեսարիա - 379, Կեսարիա), ընդհանրական եկեղեցի նշանաւոր հայրապետ, ընդհանրական եկեղեցի տասներկու մեծ վարդապետներէն մէկը, Հայ Առաքելակն Եկեղեցի եւ համաքրիստոնէական սուրբ, աստուածաբան, Կապադովկիայի Կեսարիա քաղաքի արքեպիսկոպոս (370 թ-ից), եկեղեցական գործիչ եւ գրող։ Գրիգոր Նիւսացի աւագ եղբայրը, Գրիգոր Նիւսացու եւ Գրիգոր Նազիանզացի հետ մեկտեղ կը մտնէ «երեք մեծ կապադովկիացիներու» եռեակի մէջ։ Անոր կը վերագրէ պատկերակալի հայնագործումը եւ իր անունը կրող պատարագի կազմումը։ Հեղինակ է մեկնութիւններու, դաւանաբանական գործերու, ճառերու, ներբողներու, քարոզներու, զրոյցներու ու նամակներու (մեզ հասած է 360-էն աւել նամակ)։


Basile le grand.jpg
Ծնած է 330
Ծննդավայր Կեսարիա
Վախճանած է 379
Մահուան վայր Կեսարիա, Թուրքիա
Քաղաքացիութիւն Byzantine imperial flag, 14th century, square.svg Բիւզանդական Կայսրութիւն
Կրօնք Հռոմի Կաթոլիկ եկեղեցի
Մասնագիտութիւն Աաստուածաբան, քահանայ եւ փիլիսոփայ
Վարած պաշտօններ կաթոլիկ եպիսկոպոս
Ամուսին չկա
Ծնողներ հայր՝ Basil the Elder, մայր՝ Emmelia of Caesarea

Ազդեցութիւնը Հայ եկեղեցի վրայԽմբագրել

Բարսեղ Կեսարացի երկերը հայերէն թարգմանուած են V դարէն («Վեցօրեայք», «Պատարագամատոյցք», կանոններ, աղօթքներ)։ «Գիրք հարցողացը», «Պահոց» ճգնակեցական հրահանգներու ժողովածուն (կը պարունակէ 33 ճառ) աստուածաբանութեան սիրուած ձեռնարկներ եղած են միջնադարեան վարդապետարաններու մէջ[1]։ Հայ միջնադարեան հեղինակները Բարսեղ Կեսարացի գործերը ընթերցողին առաւել հասկանալի դարձնելու համար գրած են անոնց մեկնաբանութիւններ (յայտնի են «պատճառ» կամ «լուծմունք» անուններով)։ Կեսարացի ստեղծագործութիւններէն մեջբերումներ կատարած են իրենց մեկնողական եւ դաւանաբանական բնոյթի երկերուն մէջ Վարդան Արեւելցին («Մեկնութիւն Արարածոց», «Կնիք հաւատոյ»), Անանիա Սանահնեցին («Հակաճառութիւն»), Վարդան Այգեկցին («Արմատ հաւատոյ») եւ այլն։ Կեսարացի ճառերէն քանիս մը պահպանուած են միայն հայերէն թարգմանութեամբ։

ԾանօթագրութիւններԽմբագրել

  1. «Քրիստոնեայ Հայաստան» հանրագիտարան, Երեւան, 2002, էջ 177:

Արտաքին յղումներԽմբագրել

Այս յօդուածի նախնական տարբերակը կամ նրա մասը վերցուած է « Քրիստոնեա Հայաստան» հանրագիտարանէն, որի նիւթերը թողարկուած են` Քրիեյթիւ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թոյլատրագրի ներքոյ։