Ճորճ Ուաշինկթըն

Ճորճ Ուաշինկթըն (22 Փետրուար 1732[16], Պրիճս Քրիք, Վիրճինիա, ԱՄՆ - 12 Դեկտեմբեր 1799, Մաունթ Վերնոն, Վիրճինիա, ԱՄՆ), Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներու առաջին նախագահ (30 Ապրիլ 1789 - 4 Մարտ 1797

Ճորճ Ուաշինկթըն
անգլերէն՝ George Washington
Gilbert Stuart Williamstown Portrait of George Washington.jpg
Ծնած է 22 Փետրուար 1732(1732-02-22)[1][2][3][4][5][5][6][7][8]
Ծննդավայր Վեսթմորլենդ, Վիրջինիա գաղութ, Մեծ Բրիտանիայի թագավորություն
Մահացած է 14 Դեկտեմբեր 1799(1799-12-14)[9][3][10][4][6][7] (67 տարեկանին)
Մահուան վայր Մաունթ Վերնոն, Վերճինիա, Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներ[2][11][12]
Քաղաքացիութիւն Flag of Great Britain (1707–1800).svg Մեծ Բրիտանիայի թագավորություն
Flag of the United States (1795-1818).svg Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներ
Մայրենի լեզու անգլերէն
Կրօնք Եպիսկոպոսյան եկեղեցի
Ուսումնավայր չկա
Մասնագիտութիւն քաղաքական գործիչ, Սպայ, ագարակապան, քարտեզագիր, land surveyor, ճարտարագէտ, պետական գործիչ, slave holder
Վարած պաշտօններ ԱՄՆ նախագահ[13], Commanding General of the United States Army, Commanding General of the United States Army եւ նախագահ
Պարգեւներ եւ
մրցանակներ
Thanks of Congress ԱՄՆ Կոնգրեսի ոսկե մեդալ Ամերիկայի արուեստներու եւ գիտութիւններու ակադեմիայի անդամ
Անդամութիւն Մասոնություն, Ամերիկեան Փիլիսոփայական Ընկերութիւն, Արուեստներու եւ գիտութիւններու ամերիկեան ակադեմիա, Փարիզի գյուղատնտեսական ընկերություն[14] եւ Society of the Cincinnati
Կուսակցութիւն անկուսակցական
Ամուսին Մարթա Վաշինգտոն[15]
Ծնողներ հայր՝ Ավգուստին Վաշինգտոն[15], մայր՝ Մերի Բոլ Վաշինգտոն[15]
Ստորագրութիւն
George Washington signature.svg
Ճորճ Ուաշինկթընը 1772 թ.
Ճորճ Ուաշինկթընի հրաժեշտի ուղերձը ազգին
Ուաշինկթընի դիմաքանդակը /ձախից՝ առաջինը/ Մաունթ Ռաշմորում
Ջորջ Ուաշինկթընի դիմապատկերը 1 դոլարանոց հուշադրամի վրա
Ճորճի և Մարթայի շիրիմները Ուաշինկթըններու ընտանեկան դամբանին մէջ

ԿենսագրութիւնԽմբագրել

Ուաշինկթընը անկախութեան համար պատերազմի ժամանակ Մայրցամաքային բանակի հրամանատարն էր, ԱՄՆ հիմնադիր հայրերէն մէկը։ Նախագահած է երկու ժամկէտ եւ նախագահութիւնը փոխանցած Ճոն Ատամսին։ Երկու ժամկէտէ աւելի չառաջադրուելու աւանդոյթը պահպանուած է մինչեւ Ֆրենքլին Ռուզվելթի նախագահութիւն, որ ընտրուած է 3 անգամ։

Ծնած է ագարակատիրոջ ընտանիքի մէջ։ Կրթութիւնը ստացած է տանը մէջ, սիրած է կարդալ։ 11 տարեկանին կորսնցուցած է հայրը։ Աշխատած է որպէս հողաչափ, մասնակցած է լորտ Ֆերֆաքսի արշաւներուն։ 1752 թուականին ժառանգած է Մաունթ Վեռնոնի կալուածքը, նոյն թուականին կամաւօրագրուած է աշխարհազօրին, մասնակցած է ֆրանսացիներուն ու հնդիկներուն դէմ մարտական գործողութիւններուն, եղած է գերութեան մէջ։ 1758 թուականին պատշօնաթող եղած է գնդապետի աստիճանով։ 1759 թուականին Ուաշինկթընը կ'ամուսնանայ Մարթա Տենտրիճ Քաստիսի հետ ու կը սկսի աշխուժօրէն զբաղիլ իր կալուածի նորոգութեամբ, բարեկարգութեամբ եւ կը դառնայ Վիրճինիայի ամենահարուստ հողատէրեէն մէկը։ 1758-1774 թուականներուն Ուաշինկթընը ընտրուած է Վիրճինիայի Սահմանադիր ժողովի անդամ, ուր պայքարած է գաղութատէր երկրի հետ՝ գաղութներու իրաւունքներու համար, դատապարտելով յամենայն դէպս բռնի գործողութիւնները։ Եղած է Առաջին Սահմանադիր Քոնկրեսի պատուիրակ։ Մեծ Բրիտանիոյ հետ բախումէն ետք հրաժարսծ է յաշտեցման փորձերէն, կապած է զէնքն ու զրահը ու միաձայն ընտրուած ամերիկեան զինուած ուժերու հրամանատար։ Վերակազմելով զօրքը՝ ան ղեկաւարած է բանակի ուժերը Պոսթընի պաշարումէն սկսած (1776) մինչեւ անգլիական զօրքերու անձնատուր ըլլալը Եորք Թաունի մօտ (17811783-ի Նոյեմբերին Փարիզի պայմանագիրէն ետք դարձեալ թողած է հրամանատարի իւր լիազօրութիւնն ու հաստատուած Մաունթ Վեռնոնի մէջ։

Համադաշնութեան վերաբերեալ յօդուածներէն դժգոհ՝ Ուաշինկթըն ընտրուած է Սահմանադիր ժողովի նախագահ, որ 1787 թուականին ձեւակերպած է ԱՄՆ-ու Սահմանադրութիւնը։ 1789 թուականին Ճորճ Ուաշինկթընը միաձայն ընտրուած է ԱՄՆ-ու առաջին նախագահ։ 1792 թուականին անոր ըտրած են երկրորդ անգամ։ Ըլլալով պետութեան առաջնորդ՝ կ'աջակցէր Միութեան ամրացման, սահմանադրութեան սկզբունքներու կեանքի կոչելուն ու ԱՄՆ-ու մայրաքաղաքի կառուցման։ Կը զբաղէր իշխանութեան կեդրոնական մարմիններու ձեւաւորմամբ, կը ստեղծէր նախագահներու սահմանակարգի նախադէպերը, կ'քաջալերէր տնտեսութեան զարգացումը։ Ուաշինկթընը կը պահպանէր Քոնկրեսի հետ սերտ յարաբերութիւնները։ 1794 թուականին ճնշած է ԱՄՆ-ու պատմութեան մէջ առաջին ապստամբութիւնը ընդդէմ պետական իշխանութեան։ Արտաքին քաղաքականութեան մէջ կը խուսափէր եւրոպական երկիրներու գործերուն միջամտելէ։ Հրաժարած է նախագահական ընտրութիւններուն մասնակցիլ երրորդ անգամ։ Հեռանալէն առաջ ազգին ուղղած է իր հրաժեշտի նամակը։

Լքելով նախագահի աթոռը՝ Ուաշինկթըն հաստատուած է Մաունթ Վեռնոնի մէջ, յաճախ այցելած է կառուցուող մայրաքաղաքը։ Քոնկրեսը Ուաշինկթընին շնորհած է Հիմնադիր Հօր տիտղոսը։ Ֆրանսայի հետ յարաբերութիւններու սրման ժամանակ ՝ 1798 թուականի ամրան, խորհրդանշական կերպով նշանակուած է բանակի հրամանատար։ 14 Դեկտեմբեր 1799-ի լոյս 15-ի գիշերը Ուաշինկթընը մահացած է։ Անոր թաղած են 18 Դեկտեմբերին-ին Մաունթ Վեռոնի մէջ։

ԱշխատութիւններԽմբագրել

  • The Writings of George Washington. Hg. v. John C. Fitzpatrick, 39 Bde. Washington 1931–1944.

ՅուշարձաններԽմբագրել

ԾանօթագրութիւններԽմբագրել

  1. Գերմանիոյ Ազգային Գրադարան, Պերլինի Պետական Գրադարան, Պաւարիոյ Պետական Գրադարան եւ ուրիշներ Record #11876439X // Gemeinsame Normdatei — 2012—2016.
  2. 2,0 2,1 http://www.anb.org/articles/02/02-00332.html
  3. 3,0 3,1 George Washington — 1834.
  4. 4,0 4,1 SNAC — 2010.
  5. 5,0 5,1 Find A Grave — 1995. — ed. size: 165000000
  6. 6,0 6,1 Lundy D. R. The Peerage
  7. 7,0 7,1 Բրոքհաուզի հանրագիտարան
  8. data.bnf.fr: open data platform — 2011.
  9. data.bnf.fr: open data platform — 2011.
  10. Encyclopædia Britannica
  11. http://www.timelines.ws/subjects/Wine.HTML
  12. Вашингтон Джордж // Большая советская энциклопедия: [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохорова — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969.
  13. George Washington
  14. Record #11928912p // Ֆրանսիայի ազգային գրադարանի ընդհանուր քարտագրացուցակ
  15. 15,0 15,1 15,2 15,3 15,4 15,5 Kindred Britain
  16. «Wikiwix's cache»։ archive.wikiwix.com։ արտագրուած է՝ 2016-04-05 

Արտաքին յղումներԽմբագրել