Ճորճ Ուաշինկթըն

Ճորճ Ուաշինկթըն (22 Փետրուար 1732[12], Պրիճս Քրիք, Վիրճինիա, ԱՄՆ - 12 Դեկտեմբեր 1799, Մաունթ Վերնոն, Վիրճինիա, ԱՄՆ), Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներու առաջին նախագահ (30 Ապրիլ 1789 - 4 Մարտ 1797

Ճորճ Ուաշինկթըն
անգլերէն՝ George Washington
Gilbert Stuart Williamstown Portrait of George Washington.jpg
Ծնած է Lua error in Մոդուլ:Sources at line 232: bad argument #1 to 'format' (string expected, got nil).
Ծննդավայր Վեսթմորլենդ, Վիրջինիա գաղութ, Տասներեք գաղութներ, Մեծ Բրիտանիայի թագավորություն
Վախճանած է Lua error in Մոդուլ:Sources at line 232: bad argument #1 to 'format' (string expected, got nil).
Մահուան վայր Մաունթ Վերնոն, Վիրջինիա, Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներ[2][8][9]
Քաղաքացիութիւն Flag of Great Britain (1707–1800).svg Մեծ Բրիտանիայի թագավորություն
Flag of the United States (1795-1818).svg Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներ
Մայրենի լեզու անգլերէն
Կրօնք Եպիսկոպոսյան եկեղեցի
Ուսումնավայր Վաշինգտոնի և Լիի համալսարան
Մասնագիտութիւն քաղաքական գործիչ, Սպայ, պետական գործիչ
Վարած պաշտօններ ԱՄՆ նախագահ[10], Commanding General of the United States Army եւ Commanding General of the United States Army
Պարգեւներ եւ
մրցանակներ
Thanks of Congress ԱՄՆ Կոնգրեսի ոսկե մեդալ Ամերիկայի արուեստներու եւ գիտութիւններու ակադեմիայի անդամ
Անդամութիւն Մասոնություն, Ամերիկական փիլիսոփայական ընկերութիւն, Արուեստներու եւ գիտութիւններու ամերիկեան ակադեմիա եւ Փարիզի գյուղատնտեսական ընկերություն[11]
Կուսակցութիւն անկուսակցական
Ամուսին Մարթա Վաշինգտոն
Ծնողներ հայր՝ Ավգուստին Վաշինգտոն, մայր՝ Մերի Բոլ Վաշինգտոն
Ստորագրութիւն
George Washington signature.svg
Ճորճ Ուաշինկթընը 1772 թ.
Ճորճ Ուաշինկթընի հրաժեշտի ուղերձը ազգին
Ուաշինկթընի դիմաքանդակը /ձախից՝ առաջինը/ Մաունթ Ռաշմորում
Ջորջ Ուաշինկթընի դիմապատկերը 1 դոլարանոց հուշադրամի վրա
Ճորճի և Մարթայի շիրիմները Ուաշինկթըններու ընտանեկան դամբանին մէջ

ԿենսագրութիւնԽմբագրել

Ուաշինկթընը անկախութեան համար պատերազմի ժամանակ Մայրցամաքային բանակի հրամանատարն էր, ԱՄՆ հիմնադիր հայրերէն մէկը։ Նախագահած է երկու ժամկէտ եւ նախագահութիւնը փոխանցած Ճոն Ատամսին։ Երկու ժամկէտէ աւելի չառաջադրուելու աւանդոյթը պահպանուած է մինչեւ Ֆրենքլին Ռուզվելթի նախագահութիւն, որ ընտրուած է 3 անգամ։

Ծնած է ագարակատիրոջ ընտանիքի մէջ։ Կրթութիւնը ստացած է տանը մէջ, սիրած է կարդալ։ 11 տարեկանին կորսնցուցած է հայրը։ Աշխատած է որպէս հողաչափ, մասնակցած է լորտ Ֆերֆաքսի արշաւներուն։ 1752 թուականին ժառանգած է Մաունթ Վեռնոնի կալուածքը, նոյն թուականին կամաւօրագրուած է աշխարհազօրին, մասնակցած է ֆրանսացիներուն ու հնդիկներուն դէմ մարտական գործողութիւններուն, եղած է գերութեան մէջ։ 1758 թուականին պատշօնաթող եղած է գնդապետի աստիճանով։ 1759 թուականին Ուաշինկթընը կ'ամուսնանայ Մարթա Տենտրիճ Քաստիսի հետ ու կը սկսի աշխուժօրէն զբաղիլ իր կալուածի նորոգութեամբ, բարեկարգութեամբ եւ կը դառնայ Վիրճինիայի ամենահարուստ հողատէրեէն մէկը։ 1758-1774 թուականներուն Ուաշինկթընը ընտրուած է Վիրճինիայի Սահմանադիր ժողովի անդամ, ուր պայքարած է գաղութատէր երկրի հետ՝ գաղութներու իրաւունքներու համար, դատապարտելով յամենայն դէպս բռնի գործողութիւնները։ Եղած է Առաջին Սահմանադիր Քոնկրեսի պատուիրակ։ Մեծ Բրիտանիոյ հետ բախումէն ետք հրաժարսծ է յաշտեցման փորձերէն, կապած է զէնքն ու զրահը ու միաձայն ընտրուած ամերիկեան զինուած ուժերու հրամանատար։ Վերակազմելով զօրքը՝ ան ղեկաւարած է բանակի ուժերը Պոսթընի պաշարումէն սկսած (1776) մինչեւ անգլիական զօրքերու անձնատուր ըլլալը Եորք Թաունի մօտ (17811783-ի Նոյեմբերին Փարիզի պայմանագիրէն ետք դարձեալ թողած է հրամանատարի իւր լիազօրութիւնն ու հաստատուած Մաունթ Վեռնոնի մէջ։

Համադաշնութեան վերաբերեալ յօդուածներէն դժգոհ՝ Ուաշինկթըն ընտրուած է Սահմանադիր ժողովի նախագահ, որ 1787 թուականին ձեւակերպած է ԱՄՆ-ու Սահմանադրութիւնը։ 1789 թուականին Ճորճ Ուաշինկթընը միաձայն ընտրուած է ԱՄՆ-ու առաջին նախագահ։ 1792 թուականին անոր ըտրած են երկրորդ անգամ։ Ըլլալով պետութեան առաջնորդ՝ կ'աջակցէր Միութեան ամրացման, սահմանադրութեան սկզբունքներու կեանքի կոչելուն ու ԱՄՆ-ու մայրաքաղաքի կառուցման։ Կը զբաղէր իշխանութեան կեդրոնական մարմիններու ձեւաւորմամբ, կը ստեղծէր նախագահներու սահմանակարգի նախադէպերը, կ'քաջալերէր տնտեսութեան զարգացումը։ Ուաշինկթընը կը պահպանէր Քոնկրեսի հետ սերտ յարաբերութիւնները։ 1794 թուականին ճնշած է ԱՄՆ-ու պատմութեան մէջ առաջին ապստամբութիւնը ընդդէմ պետական իշխանութեան։ Արտաքին քաղաքականութեան մէջ կը խուսափէր եւրոպական երկիրներու գործերուն միջամտելէ։ Հրաժարած է նախագահական ընտրութիւններուն մասնակցիլ երրորդ անգամ։ Հեռանալէն առաջ ազգին ուղղած է իր հրաժեշտի նամակը։

Լքելով նախագահի աթոռը՝ Ուաշինկթըն հաստատուած է Մաունթ Վեռնոնի մէջ, յաճախ այցելած է կառուցուող մայրաքաղաքը։ Քոնկրեսը Ուաշինկթընին շնորհած է Հիմնադիր Հօր տիտղոսը։ Ֆրանսայի հետ յարաբերութիւններու սրման ժամանակ ՝ 1798 թուականի ամրան, խորհրդանշական կերպով նշանակուած է բանակի հրամանատար։ 14 Դեկտեմբեր 1799-ի լոյս 15-ի գիշերը Ուաշինկթընը մահացած է։ Անոր թաղած են 18 Դեկտեմբերին-ին Մաունթ Վեռոնի մէջ։

ԱշխատութիւններԽմբագրել

  • The Writings of George Washington. Hg. v. John C. Fitzpatrick, 39 Bde. Washington 1931–1944.

ՅուշարձաններԽմբագրել

ԾանօթագրութիւններԽմբագրել

  1. Գերմանիոյ Ազգային Գրադարան, Բեռլինի պետական գրադարան, Բավարիական պետական գրադարան եւ ուրիշներ Record #11876439X // Gemeinsame Normdatei — 2012—2016.
  2. 2,0 2,1 http://www.anb.org/articles/02/02-00332.html
  3. 3,0 3,1 George Washington — 1834.
  4. 4,0 4,1 SNAC — 2010.
  5. 5,0 5,1 Find A Grave — 1995. — ed. size: 165000000
  6. data.bnf.fr: open data platform — 2011.
  7. Encyclopædia Britannica
  8. http://www.timelines.ws/subjects/Wine.HTML
  9. Вашингтон Джордж // Большая советская энциклопедия: [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохорова — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969.
  10. George Washington
  11. Record #11928912p // Ֆրանսիայի ազգային գրադարանի ընդհանուր քարտագրացուցակ
  12. «Wikiwix's cache»։ archive.wikiwix.com։ արտագրուած է՝ 2016-04-05 

Արտաքին յղումներԽմբագրել