Վարդենիս, Վասակաշէն, Ոսկեշէն, Բասարգեչար, քաղաք Հայաստանի Գեղարքունիքի մարզին մէջ, Սեւանայ Լիճին մօտ 7 քմ. հարաւ-արեւելք, Երեւանէն՝ 170 քմ., իսկ մարզկեդրոն գաւառէն՝ 75 քմ.՝ Մեծ Հայքի Սիւնիք նահանգի Սոդք գաւառին մէջ։ Բնակչութիւնը 12,753 մարդ (2001 թ. մարդահամարի տեղեկութեամբ)։ Կը գտնուի ծովու մակարդակէն 2,003 մ. բարձրութեան վրայ։ Ըստ աւանդութեան՝ բնակավայրը հիմնած է Հայկ նահապետի թոռ Գեղամը եւ կոչած է Գեղամաբակ։ Այդ մասին անուղղակի կրնան վկայել բնակավայրի տարածքին վրայ պահպանուած մ.թ.ա III-I հազարամեակներու դամբարանները։

Բնակավայր
Վարդենիս
Vardenis 012.jpg
Երկիր Flag of Armenia.svg Հայաստան
Հիմնադրուած է՝ 1830
Տարածութիւն 8,52 քմ²
ԲԾՄ 1943±1 մեթր
Պաշտօնական լեզու հայերէն
Բնակչութիւն 12 363 մարդ
Ժամային գօտի UTC+4։00

Պատմական ակնարկԽմբագրել

Նախկին ԱնուանումներըԽմբագրել

IX դարուն Սիւնաց Գապուռն Վասակ իշխանը նորոգած է գիւղը եւ վերանուանած է Վասակաշէն։ Սիւնաց իշխանի կառուցած եկեղեցւոյ տեղ XX դարու սկզբին կառուցուած է նոր եկեղեցի՝ Սուրբ Աստուածածին։ XVI - XVIII դարերուն մէջ բնակավայրն անուանած են Ոսկեշէն։ XIX դարու սկզբին բնակչութիւնը գաղթած է Վրաստան։ 1829-1830 թուականներուն բնակավայրին մէջ բնակչութիւն հաստատած են Արեւմտեան Հայաստանի Տիատին (հին անուն՝ Տատեոն) գիւղաքաղաքէն գաղթած հայեր։ Բնակավայրը մինչեւ 1969 թ. կոչուած է Բասարգեչար, այնուհետեւ՝ Վարդենիս։

ԲնակչութիւնԽմբագրել

Տարի 1831 1897 1926 1959 1979 1989 2001 2004
Բնակիչ 178 2193 3468 6322 11549 13905 12753 12700

ՏնտեսութիւնԽմբագրել

Քաղաքի տնտեսութեան մեջ կարեւոր տեղ կը գրաւէ արդիւնաբերութիւնը։ Քաղաքի զարգացած արդիւնաբերական ձեռնարկութիւններէն մնացած է եւ կը գործեն միայն սնունդի (կաթնամթերք, հացամթերք) ձեռնարկութիւնները։ Վարդենիսի գիւղացիական տնտեսութիւնները կը զբաղին անասնապահութեամբ, ինչպէս նաեւ հացահատիկի, կերային մշակաբոյսերու եւ ծխախոտի մշակութեամբ։

ԿլիմանԽմբագրել

Յուլիս եւ Օգոստոս ամիսներուն օդի ջերմաստիճանը կը տատանուի 16 °C-20 °C, առաւելագոյն ջերմաստիճանը 31 °C է։ Ձմեռները խստաշունչ են, Յունուարի միջին ջերմաստիճանը՝ -6 °C, ձմրան տեւողութիւնը 6 ամիս է։ Չնայած խիստ ձմրան՝ քաղաքն օղակող ձիւնառատ լեռները դահուկային մարզանքով զբաղելու լաւ հնարաւորութիւն կ'ընձեռեն։[1]

Պատմամշակութային ԿառոյցԽմբագրել

Հայաստանի հնագոյն բնակավայրներէն է։ Հոս կը յայտնաբերուին պրոնզէ դարէն քանի մը տասնեակ դամբարաններ։ Ս. Աստուածածին եկեղեցին կառուցուած է 1902-1910 թ., որու բակին մէջ կան գերեզմաններ, գեղազարդ խաչքարեր ու տապանաքարեր (15-18դ.)։ Սուրբ Աստուածածին վանքին մէջ ստեղծագործած է Յովհաննէս Ծարեցին։

Յայտնի ՎարդենիսցիներԽմբագրել

ԾանօթագրութիւններԽմբագրել

  1. Գեղարքունիքի մարզի ուղեցույց, 2012 թ․

Արտաքին յղումներԽմբագրել