Թովմաս Թերզեան

հայ բանաստեղծ եւ թատերագիր

Թովմաս Թերզեան (21 Հոկտեմբեր 1840(1840-10-21)[1], Իսթանպուլ8 Փետրուար 1909(1909-02-08)[1]), հայ բանաստեղծ եւ թատերագիր[2]։

Թովմաս Թերզեան
Tovmas Terzian.jpg
Ծնած է 21 Հոկտեմբեր 1840(1840-10-21)[1]
Ծննդավայր Իսթանպուլ, Օսմանեան Կայսրութիւն
Մահացած է 8 Փետրուար 1909(1909-02-08)[1] (68 տարեկանին)
Ազգութիւն հայ
Ուսումնավայր Մուրատ-Ռափայէլեան Վարժարան
Երկեր Արշակ Բ (օպերա)
Մասնագիտութիւն բանաստեղծ, թատերագիր, թարգմանիչ, գրագէտ
Աշխատավայր Ազգային Կեդրոնական Վարժարան (Պոլիս)
Երեխաներ Էդուարդ Թերզյան

ԿենսագրութիւնԽմբագրել

Ծնած է Բերա (Պոլիս): Մայրը՝ Իտալացի, հայրը՝ յունախօս Իզմիրցի: Տասը տարու՝ կը յաճախէ Սագըզ Աղաճի (Բերա) Մխիթարեանց վարժարանը, ուր տարի մը միայն կը մնայ։ Յաջորդ տարեշրջանին Վենետիկ է, Մուրատ–Ռափայէլեան վարժարան, ուր դասակից եւ ընկեր կ՛ունենայ Մկրտիչ Աճեմեան եւ Սրապիոն Թղլեան։

Դպրոցական կեանքըԽմբագրել

Ընթացաւարտ՝ 1858-ին , եւ տան ու Մուրատ Ռափայէլեանի մէջ տիրացած իտալերէնի, յունարէնի, Ֆրանսերէնի, թուրքերէնի, հին յունարէնի, լատիներէնի եւ անգլերէնի. կը նուիրուի ուսուցչական ասպարէզի, Պոլիս, Խասգիւղի Ներսիսեան վարժարանին մէջ, ուր իրեն կ՚աշակերտին Ռեթէոս Պերպերեան եւ Մինաս Չերազ։ Միջոց մը ետք, պաշտօն կ՛ըստանձնէ նոյն գիւղի Նուպար Շահնագարեան վարժարանին մէջ, ուր իրեն կ՚աշակերտի Եղիա Տեմիրնիպաշեան։ Կը բերէ իր մասնակցութիւնը թատերական սկզբնական շարժումին՝ մասնաւորաբար խասգիւղի մէջ, Պեշիկթաշլեանի եւ Հեքիմեանի կողքին։ 1870-1906, կը շարունակէ ուսուցչական իր պաշտօնը։ Ի դէպ, իր աշակերտներու շարքին կը հանդիպինք անուններուն մեր գրականութեան փաոքերուն, ինչպէս միջակագոյններու, առաջիններէն՝ Զօհրապ, Երուխան. երկրորդներէն՝ Չիֆթէ Սարաֆ, Ալփիար։ 1907-ին, կաթուածը կը հարուածէ զինք, իսկ 1909-ին կը զգետնէ։

ԳործերըԽմբագրել

Երկու հարիւրէ աւելի քերթուած ունի Թերզեան։ Արշակ Ջոպանեանի յառաջաբանով եւ խմբագրութեամբ, երկու հատորով հրատարակուած են անոնք՝ 1929-ին, Վենետիկի մէջ։ Մշակած է նաեւ թատերական փորձեր («Աանդուխտ», «Արշակ Բ.»՝ Ջուխաճեանի երաժշտական յօրինումներով, «Յովսէփ Գեղեցիկ», եւայլն): 1885-էն մինչեւ 1908-ի սահմանադրութիւնը, թատերական գործերու բեմադրութիւնը արգիլուած էր Համիտեան իշխանութեան հրամանգով։ Թերզեան չէ գրած այս շրջանին։ Իր նշանաւոր բանաստեղծութիւներէն մէկը՝ «Իմ Կեանքը»[3]:

ԾանօթագրութիւններԽմբագրել

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 data.bnf.fr: open data platform — 2011.
  2. «Հայեացք Մը Հայ Մշակոյթի Ինքնութեան Վրայ»։ Aztag Daily - Ազդակ Օրաթերթ (Armenian Daily Newspaper based in Lebanon) (en-US)։ 2016-08-04 
  3. Մինաս Թէօլէօլեան, Դար մը գրականութիւն, հ. Ա (Բ հրատարակութիւն), Հալէպ, 2005։