Փաթրայի Ծոցը

Փաթրայի Ծոցը ((յուն.) Πατραϊκός κόλπος) Յոնիական Ծովուն արեւելեան բաժինն է։  Արեւմուտքէն «փակուած» է Ռիօ Նեղուցէն (յաճախ կ՛անուանուի Փոքրիկ Տարտանել), որ զայն Կորնթոսի Ծոցին կը կապէ։  Ռիօ Նեղուցին վրայ 2004 թուականին կը վերջանայ կառուցումը Ռիօ-Անտիռիօ կամուրջին․ կամուրջը իրարու կը կապէ Նեղուցին երկու ծայրերուն գտնուող՝ Ռիօ քաղաքը (Պեղոպոնեզ) եւ Անդիռիօ գիւղը (Էթօլոաքարնանիա)։  Կամուրջին արեւելեան կողմը կը գտնուի Կորնթոսի Ծոցը, իսկ արեւմտեան՝ Փաթրայի Ծոցը։

Փաթրային Ծոցը

Աշխարհագրական ԴիրքԽմբագրել

 
Կեդրոնական Յունաստանի դիրքը
 
Պեղոպոնեզին դիրքը

Փաթրայի Ծոցը կը գտնուի Կեդրոնական Յունաստանի եւ Պեղոպոնեզի միջեւ, Կորնթոսի Ծոցին արեւմտեան կողմը։  Անունը առած է անոր հարաւ-արեւեմտեան ափերուն վրայ գտնուող Փաթրա քաղաք-նաւահանգիստէն․ Յունաստանի 3-րդ մեծ քաղաքը։

Արեւմուտքէն, Յոնիական Ծովուն հետ սահմանը Արաքսոս Άραξος հրուանդանի (Պեղոպոնեզ) եւ Կեղրոնական Յունաստանին հարաւ արեւմտեան ծայրամասը գտնուող Օքսիա Οξεία կղզիակին միջեւ «ծիր»ն է։

Փաթրայի Ծոցին երկայնքն է 40-50 քլմ․ իսկ լայնքը՝ 10-20 քլմ․։  Խորութիւնը կը հասնի մինչեւ 130 մ․ Լաքոփեթրա Λακκόπετρα շրջանի բացերը։

Ծովային խաչմերուկԽմբագրել

 
Ռիօ-Անդիռիօ կամուրջը․ արեւմուտքին (նկարին հիւսիսը) Փաթրայի Ծոցը եւ արեւելքին (նկարին հարաւը) Կորնթոսի Ծոցը։ Նշենք թէ կամուրջին կառուցման գլխաւոր ճարտարապետը, հայազգի էր՝ Պերճ Միքայէլեան։

Փաթրա քաղաք-նաւահանգիստը, Ծոցին ամենամեծ նաւահանգիստն է եւ Յունաստանի երկրորդը, Փիրէայէն ետք ու ծոցին հարաւ արեւմուտքը կը գտնուի։  Մեծ նաւ-անցանաւերը ferry-boat Փաթրայէն ամենօրեայ հերթականութեամբ դէպի Իտալիոյ արեւելեան նաւահանգիստները՝ Անքոնա, Վենետիկ, Փրիտեզի եւ Թրիեսթէ կ՛ուղղուին․ Եւրոպայի առեւտուրի դուռն է, մանաւանդ կեդրոն-արեւմտեանՊալքանեան երկիրներու միջեւ տեղի ունեցած բախումներու ընթացքին ու ատկէ ետք( Պոզնիոյ պատերազմ 1992-1995 եւ Խրուաթիօ պատերազմ 1991-1995

Նոյնպէս ամենօրեայ յաճախականութեամբ դէպի Յոնիական կղզիներ տեղի կ՛ունենայ նաւ-անցանաւերու երթեւեկութիւնը՝ Քորֆու, Քեֆալոնիա, Զաքինթոս եւ նաեւ դէպի Մեսոլոկի (դիմացի ափ)։  Իսկ Ռիօ քաղաքի նաւահանգիստէն անցանաւերու երթեւեկութիւնը դէպի Անդիռիօ օրուան ընթացքին մօտաւորապէս ամէն 15-20 վայրկեան անգամ կ՛ըլլայ։

Ռիօ-Անդիռիօ կամուրջը Պեղոպոնեզը Πελοπόννησος եւ Ատտիկէն Αττική կը կապէ Յունաստանի մայր ցամաքամասի արեւմտեան մասին՝ Կեդրոնական Յունաստանի արեւմտեան բաժին եւ Իփիրոս։

Պատմական անդրադարձԽմբագրել

ԱնուանումըԽմբագրել

Հին տարիներուն,  Կորնթոսի Ծոցին շարունակութիւնը կը համարուի,  յատկապէս՝ անոր նախածոցը։  Փաթրայի Ծոցը անունին կը հանդիպինք Վենետիկցի նաւաստիներուն նկարագրութիւններուն եւ Փետրօ Թաֆուր Pedro Tafur  ծովագնացին արձանագրութիւններուն մէջ (1435)։

Հետագային զայն կը կոչեն Նաֆփաքթոյի Ծոց, ուր եւ տեղի կ՛ունենայ Նաֆփաքթոյի ծովամարտը, ծանօթ նաեւ իբրեւ Լեփանտոյի ծովամարտ (1571

1821 թուականէն արդէն, կարգ մը արձանագրութիւններուն մէջ Ծոցին սահմանը Կորնթոսի Ծոցին հետ Ռիօ Անդիռիօ նեղուցն է։

Ռազմական դիրքըԽմբագրել

 
Փաթրայի Ծոցը․ դիտուած Պեղոպոնեզի հիւսիս արեւմտեան ափերէն

Փաթրայի Ծոցը պատմութեան ընթացքին բազմաթիւ ծովամարտերու թատերաբեմ եղած է․ կարեւորները․-

1499-ին Լեփանտոյի 1-ին ծովամարտը, ծանօթ նաեւ իբրեւ Սափենզայի ծովամարտը, Վենետիկի համրապետութեան եւ Օսմանեան Կայսրութեան միջեւ,

1500-ին Լեփանտոյի 2-րդ ծովամարտը,

1571-ին Լեփանտոյի 3-րդ ծովամարտը, Եւրոպայի Կաթոլիկ Դաշնակից պետութիւններուն եւ Օսմանեան Կայսրութեան միջեւ,

1772-ին Փաթրային ծովամարտը, Ռուսական եւ Օսմանեան կայսրութեանց միջեւ։

Ծոցին հարստութիւնըԽմբագրել

Փաթրայի Ծոցին բնապահպանման արժէքը մեծ է, շնորհիւ Մեսոլոկի Missolonghi Lagoon, Էթօլիքօ Aitoliko Lagoon եւ Արաքսօ λιμνοθάλασσα Πάπα ծովալիճերուն։ Անոնք կը պահպանուին Ramsar Convention-ին դաշինքով։ Ծոցին շուրջը կը զարգանայ ձկնորսութիւնը։

Ծոցը անուշ ջուրով կը մատակարարեն Ախելոօս եւ էվինոս գետերը, որոնք կը թափին Ծոցին հիւսիս արեւելեան կողմը,  նաեւ՝ Փիրոս եւ Ղլաւքոս գետերը, որոնք կը թափին Ծոցին հարաւ եւ հարաւ արեւելեան կողմը։

[1][2][3][4][5]

ԾանօթագրութիւններԽմբագրել

Արտաքին յղումներԽմբագրել

  1. Ռիօ-Անտիռիօին կամուրջը(յուն.)
  2. Կորնթոսի Ջրանցքը(ֆր.)
  3. Լեփանտօին պատերազմը(անգլերէն)
  4. Ramsar Convention - դաշինքը(ֆր.)
  5. Մեսոլոկի գոց ծովը ծովալիճ(անգլերէն)
  6. Էթօլիքօ գոց ծովը(անգլերէն)