Բացել գլխավոր ցանկը

Բիւզանդ Թոփալեան

Բիւզանդ Թոփալեան (1902, Այնթապ - 2 Մայիս 1970, Փարիզ), ֆրանսահայ բանաստեղծ, նկարիչ, խմբագիր։

Բիւզանդ Թոփալեան
Puzant Topalian.jpg
Ծնած է 1902
Ծննդավայր Այնթապ
Վախճանած է 1970
Վախճանի վայրը Deuil-la-Barre[1]
Ազգութիւն Հայ
Ուսումնավայր Ժյուլիանի ակադեմիա
Գրանդ Շոմեր ակադեմիա
Central Turkey College
Մասնագիտութիւն նկարիչ, բանաստեղծ, Խմբագիր
Աշխատավայր Անդաստան
Մենք
Պարգեւներ եւ
մրցանակներ
Արժանիքի ազգային շքանշան

Մաս կը կազմէ վերաայտնութեան առաջին սերունդին, անո՛նց՝ որոնք յետեղեռնեան մեր կեանքի առաջին տասնամեակին (1920-1930) յայտնուեցան, «փիւնիկ» Հայութեան տրտմութիւնը գոյատեւման կամքի վերածելու կարգախօսով մը. մերժեցին յանձնուիլ թանձր սուգին եւ հիւսեցին հայակերտումի երգը։

ԿենսագրութիւնԽմբագրել

Ծնած է Այնթապի մէջ, ուր յաջորդաբար յաճախած է ներսէսեան, ապա ամերիկեան միջնակարգ վարժարանները։ Կիլիկեան աղէտի որերուն, նախ ապաստանած է Հալէպ ապա դէպի արեւմուտք քաղթող մեր բեկորներուն հետ անցած է Ֆրանսա, Փարիզ, ուր ձեռնարկած է տպարանյին - հրատարկչական աշխատանքնէրու, մինչեւ մահուան թուականը, առօրեային զուգահեռ աշխատակցելով թերթերու եւ պարբերականներու, նախաձեռնելով նաեւ «Անդաստան» գրական հանդէսի հրատարրակութեան՝ 1952-1969 տարիներու տեւողութեան (18 գիրք): Աւետիս ՏԷր Սահակեանին, Անդրանիկ Պիւլպիւլեանին եւ Մովսէս Մխիթարեանի (Մորիս Քաջեան) հետ միասին աշխատակց է Մեղուի խմբագրական աշխատանքներուն[2]։

Շահան Շահունի, Որբունիի, Վազգէն Շուշանեան եւ ուրիշներու հետ մասնակից դարձած է «Մենք» պարբերականի հրատարակութեան։ 1930-1959 տարիներու տեւողութեան մէջ լոյս տեսած են իր բանաստէղծութիւնները անջատ հատորներով, «Այգահանդէս» (1930), «Արեւսգալ» (1936), «Համայնական սէր» (1950), «Հրախաղութիւն» (1952) եւ «Արձանագիր» (1959): Առանձնապէս հրատարկած է, Ֆրանսերէնով, "Le jour du monde" պոէմը։

Նկարիչ եւ բանաստէղծ՝ հոգիով արեւելքցի ու արուետով արեւմուտքցի քերթող մըն է Թոփալեան, որ ձուզական տարրը կը պահէ ժուժկալութեան մէջ եւ կը հասնի մտածական սուզումներու ճամբով իր ապրումներն ու կեանքի աշխարահայացքը գիրին փոխանցելու մակարդակային։ Իր բանաստէղծութիւնները իմացական կառոյցներ են աւելի, զերծ՝ լեզուական կշռոյթի կապանքներէն եւ արտայայտութեան արտանքին նպաստներէ։ Ընթերցողն է, որ մտքի հաղորդութեան ճամբով կե ստեղծէ այդ կշռոյթը՝ քերթողին մտածումներուն ներքին մտերմութեամբ մը[3]:

ԾանօթագրութիւններԽմբագրել

  1. https://catalogue.bnf.fr/ark:/12148/cb15968870z
  2. «Հայ Մամուլի Մատենագիտական Գործեր - ՑՈՒՑԱԿ ՍՈՒՐԻԱՀԱՅ ՄԱՄՈՒԼԻ»։ www.digilib.am (հայերեն) 
  3. Մինաս Թէօլէօլեան, Դար մը գրականութիւն, հ. Բ, Հալէպ, էջ 233։