Ղեւոնդ Երէց

Ղեւոնդ Երէց կամ Ղեւոնդ Վանանդեցի, (Դ. Դար, Վանանդ, Այրարատ, Մեծ Հայք- 25 Յուլիս,454 Նիշապուր, Ապար, Սասանեան Պարսկաստան):Եղած է եկեղեցական գործիչ, իսկ Ե. դարու կէսերուն հայ ազատագրական պայքարին (Վարդանանց պատերազմին) մասնակից:

Ղեւոնդ Երէց
Ծնած է 4-րդ դար
Ծննդավայր Իջեւան, Վանանդ, Այրարատ, Մեծ Հայք
Մահացած է 25 Յուլիս 454
Մահուան վայր Նիշապուր, Ապար, Սասանեան Պարսկաստան
Քաղաքացիութիւն Standard of the Artaxiad dynasty.svg Մեծ Հայք
Հայկական մարզպանութիւն
Ղեւոնդ Երէցի արձանը՝ Գիւմրի

Մեսրոպ Մաշտոցի եւ Սահակ Պարթեւի աշակերտ եղած Ղեւոնդ Երէց, մասնակցած է 444-ին գումարուած Շահապիւանի ժողովին: 450-ի Ամրան գլխաւորած է Անգղի բնակչութեան յարձակումը պարսիկ մոգերուն վրայ, որոնք փորձած են տեղւոյն եկեղեցին ատրուշանի վերածել:

Ան մասնակցած է Աւարայրի ճակատամարտին (451), ելոյթներով կռուողները ոգեւորելով: Քրիստոնէութեան ջատագովման նուիրուած Ղեւոնդ Երէցին քարոզները, Պարսկաստանի նուաճողական քաղաքականութեան (որ զուգակցուած էր հայերը հաւատափոխ ընելու հետ) պայմաններուն մէջ, նպաստած են ազգային-ազատագրական պայքարին:

Աւարայրի ճակարամարտէն ետք Ղեւոնդ Երէց գերեվարուած է եւ աքսորուած Ապար, այժմ Խորասանի Նիւշապուհ քաղաքը, ուր սպաննուած է որոշ ժամանակ մը ետք: Ղեւոնց Երէցի անունը միշտ կը յիշուի հայ ժողովուրդին եւ Հայաստանեայց Առաքելական Եկեղեցիին մէջ:

ԳրականութիւնԽմբագրել

  • Եղիշէ,Վարդանի եւ հայոց պատերազմի մասին, Երեւան, 1994:
  • Ղազար Փարպեցի, Հայոց պատմութիւն. Թուղթ Վահան Մամիկոնեանին, Երեւան, 1982:
  • Գալուստեան Շ., Հայազգի սուրբեր, Երեւան, 1997: