Բացել գլխավոր ցանկը

Մխիթար Սեբաստացի

Մխիթար Սեբաստցի (իտալ.՝ Mechitar di Sebaste, 7 Փետրուար, 1676, Սեբաստիա - 27 Ապրիլ, 1749, Սբ. Ղազար կղզի, Վենետիկ), հայ Կաթողիկէ եկեղեցական գործիչ, հայագէտ, Մխիթարեան միաբանութեան հիմնադիր։ Մխիթար Սեբաստցիի անունով կոչուած է Երեւանի «Մխիթար Սեբաստացի» կրթահամալիրը։ Նա Մխիթար Սեբաստացուն՝ որպես այդ միաբանության հիմնադրի, առաջին անգամ համարել է երկրորդ Մեսրոպ Մաշտոց։

Մխիթար Սեբաստացի
Portrait de Pierre Mékhitar (Saint Lazare des Arméniens, Venise) (5182840694)(crop).jpg
Ծնած է 7 Փետրուար 1676(1676-02-07)
Ծննդավայր Սեբաստիա, Արեւմտեան Հայաստան, Օսմանեան Կայսրութիւն
Վախճանած է 16 Ապրիլ 1749(1749-04-16) (73 տարեկանում)
Վախճանի վայրը Սուրբ Ղազար կղզի, Վենետիկ, Վենետիկի հանրապետութիւն
Կրօնք Հռոմի Կաթոլիկ եկեղեցի
Երկեր

«Քերականութիւն գրաբար
լեզուի հայկազեան սեռի»,
«Բառգիրք հայկազեան լեզուի»,
«Տաղարան», «Աստուածաշունչ»,

«Աւետեաց երկրի աշխարհացոյցը»
Մասնագիտութիւն վանական, գրագէտ, թարգմանիչ
Աշխատավայր միաբանութիւն հիմնած 1705-ին,
հեղինակ՝ «Դուռն քերականութեան
աշխարհաբար լեզուին
հայոց» դասագիրքին
Վարած պաշտօններ աբբա

ԿենսագրութիւնԽմբագրել

Մխիթար (իսկական անունը՝ Մանուկ) Սեբաստացին սորված է Սեբաստիոյ Սուրբ Նշան, ապա՝ Էջմիածինի, Սեւանի եւ Կարինի վանքերուն մէջ։ 1663-ին մեկնած է Բերիա (այժմ՝ Հալէպ), ուրտեղ ծանօթացած է կաթողիկէ միսիոներներու հետ։ 1701-ին. Կոստանդնուպոլսոյ մէջ հիմնադրած է միաբանութիւն։ 1705-ին Հռոմի իշխանութիւններէն օգտագործելով վանք հիմնելու համաձայնութիւն՝ 1706-ին Վենետիկին ենթակայ Յունաստանի Մեթոն (յունարէն՝ Μεθώνη) բերդաքաղաքին մէջ ձեռնամուխ եղած է վանքի կառուցումը։

 
Իտալացի նկարիչ Անթոնիոյ Վիսենթինիի (իտալ.՝ Antonio Visentini, 1688-1782) պատկերած Սբ.Ղազար կղզին Vignette of the Isola di S. Lazzaro degli Armeni[1]

1712-ին Հռոմի պապ Կղէմենս XI-ը (լատ.՝ Clemes XI, 1649-1721) Սեբաստցիին շնորհած է աբբահոր կոչման։ Խուսափելով թրքական յարձակումներէն՝ 1715-ին միաբանութիւնը տեղափոխուած է Վենետիկ։ 1717 թուականին Վենետիկի Ծերակոյտը հրովարտակով Սուրբ Ղազար կղզին շնորհած է միաբանութիւնը։ Այստեղ Սեբաստացին շինած է եկեղեցի, բացած է դպրոց, եւ պատրաստած է միաբան-գործիչներ։ Սբ. Ղազարին մէջ ան զբաղուած է մատենագիտական աշխատանքով, ղեկավարած է իր սաներու բանասիրական հետազոտական աշխատանքները, կատարած թարգմանութիւններ եւ հրատարակած է գիրքեր։

Սեբաստացիի մահէն ետք միաբանութիւնը, ի պատիւ անոր, կոչուած է Մխիթարեան։ Իր ողջութեան իսկ, անոր մեծարած են Երկրորդ Լուսաւորիչ ազգիս, Երկրորդ Մեսրոպ եւ այլ պատուանուններով։

ԱշխատութիւններԽմբագրել

  • Դուռն քերականութեան աշխարհբար լեզուին հայոց (1727)՝ աշխարհաբարի քերականութեան առաջին դասագիրքը
  • Քերականութիւն գրաբար լեգուի հայկազեան սեռի (1730)՝ արժէքաւոր աշխատութիւն մը, ուրտեղ քննուած է գրաբարի ձեւաբանութիւնը, շարահիւսութիւնը, սահմանուած է կանոններ, անդրադարձած է նաեւ ուղղագրութեան եւ այլ հարցերու
  • Մեծ նուաճում մըն է Սեբաստացիի Բառգիրք հայկազեան լեզուի (2 հատոր, 1749-69) հայագիտական աշխատութիւնը, որ ներկայիս ունի բացառիկ արժէք. կ'ընդգրկէ ժամանակի հայերէն ձեռագիր ու տպագիր բառագանձը՝ աւելի քան 100 հազար բառայօդուած
  • Ուշագրավ է նաեւ անոր Տաղարան (1727)՝ ժողովածուն, որուն բանաստեղծութիւններէն մաս մը, շարականի պէս, Սեբաստացիին երաժշտութեամբ, կ'երգեն այսօր։
  • Լաւագոյն ձեռագրերու համեմատութեամբ, հրատարակուած է Աստուածաշունչ (1733-35), կազմելով նաեւ
    • Աւետեաց երկրի աշխարհացոյցը (1746)

ԳրականութիւնԽմբագրել

Արտաքին ՅղումներԽմբագրել

Տե՛ս նաեւԽմբագրել