Պօղոս Բէկ Փիրումեան

Պօղոս Բէկ Փիրումեան (8 Յունիս 1856(1856-06-08), Նախիջեւանիկ, Ռուսական Կայսրութիւն - 19 Յունուար 1921(1921-01-19), Վանաձոր, Ալեքսանդրապոլի գավառ, Հայաստանի Խորհրդային Ընկերվարական Հանրապետութիւն), ռազմական գործիչ, ռուսական բանակի գնդապետ:

Պօղոս Բէկ Փիրումեան
Պողոս Բեկ-Փիրումյան.jpg
8 Յունիս 1856(1856-06-08) - 19 Յունուար 1921(1921-01-19) (64 տարեկանին)
Ծննդավայր Նախիջեւանիկ, Ռուսական Կայսրութիւն
Մահուան վայր Վանաձոր, Ալեքսանդրապոլի գավառ, Հայաստանի Խորհրդային Ընկերվարական Հանրապետութիւն
Մարտեր/
պատերազմներ
Ռուս-թուրքական պատերազմ?

ԿենսագրութիւնԽմբագրել

Ծնած է 1862-ին, Արցախի Խաչէնի Նախիջեւանիկ գիւղը[1]: Դանիէլ Ա. Փիրումեանի հօրեղբօրորդին: 1874-ին աւարտած է Շուշիի զինուորական ուսումնարանը եւ 1878-ին` Թիֆլիսի ռազմական ուսումնարանը: 1878-ին ծառայած է ռուսական բանակին մէջ:

Ռազմական գործունէութիւնԽմբագրել

Մինչեւ Ա. Համաշխարհային պատերազմը, ծառայելով ռուսական բանակին մէջ, հասած է գունդի հրամանատարի աստիճանի` գնդապետի զինուորական կոչումով:

Ան ծառայած է Ալեքսանդրապոլի (այժմ` Գիւմրի) մէջ, ապա` Արտահանի մէջ տեղակայուած զօրամասերու մէջ, ի վերջոյ տեղափոխուած է Ծայրագոյն Արեւելք:

Պօղոս Բէկ Փիրումեանը պատերազմի առաջին տարիներուն` մինչեւ 1916, կռուած է Արեւմտեան ռազմաճակատին վրայ: 1916-ին տեղափոխուած է Կովկասեան ճակատ եւ նշանակուած` հայկական հինգերորդ հրաձգային գունդի հրամանատար[2], որուն անձնակազմը հիմնականին մէջ համալրուած էր արցախցիներով: Գունդը ծանր մարտերով 1917-ին նահանջած է Մշոյ դաշտէն եւ հաստատուած՝ Նոր Պայազետի շրջանը: Իր հինգերորդ հրաձգային գունդը, ստացած է Մահապարտներու գունդ անուանումը:

Պօղոս Բէկ Փիրումեան` իբրեւ Ղարաբաղի մահապարտներու 5-րդ գունդի հրամանատար,  մասնակցած է 1918 մայիսեան հերոսամարտին: Անոր հարուածային գունդը վճռած է մարտի ելքը եւ, այդ առումով, կարեւոր դեր խաղալով թրքական զօրքի ջախջախումի գործին մէջ:

5-րդ գունդը Սարդարապատի ճակատամարտին մարտական իսկական սխրանքներ գործած է[3]:

Հայաստանի Ա. Հանրապետութեան հռչակումէն ետք Պօղոս Բէկ Փիրումեանը զօրավար-հազարապետի զինուորական կոչումով ծառայութեան անցած է հայկական բանակին մէջ:

Պօղոս Բէկ Փիրումեան 1921-ին, չդիմանալով պոլշեւիկեան իշխանութիւններու բռնութիւններուն եւ արհաւիրքներուն, Երեւանի մէջ ինքնասպան եղած է՝ 19 Յունուար 1921-ին[1]:

ԾանօթագրութիւններԽմբագրել

  1. 1,0 1,1 «Poghos Bek-Pirumyan»։ prabook.com (en-EN)։ արտագրուած է՝ 2020-10-09 
  2. «Հայաստանի Ա. Հանրապետութիւնը Եւ Արցախահայութեան Ազգային-Ազատագրական Պայքարը»։ Aztag Daily - Ազդակ Օրաթերթ (Armenian Daily Newspaper based in Lebanon) (en-US)։ 2020-05-28։ արտագրուած է՝ 2020-10-09 
  3. «Սարդարապատի ճակատամարտ 1918թ. | historyofarmenia.am.am»։ www.armin.am։ արտագրուած է՝ 2020-10-09 
Այս յօդուածի նախնական տարբերակը կամ անկէ մաս մըը վերցուած է Հայկական Սովետական Հանրագիտարանէն, որուն նիւթերը հրատարակուած են` Քրիէյթիվ Քամմընզ Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թոյլատրագրի ներքոյ։