Անդրէաս Արծրունի

Անդրէաս Արծրունի (27 Նոյեմբեր (9 Դեկտեմբեր) 1847[1], Թիֆլիս, Կովկասի Փոխարքայութիւն կամ Մոսկուա[1]10 (22) Սեպտեմբեր 1898, Բա Հոննեֆ, Հռենոսի պրովինցիա), հայ երկրաբան։ Փեթերսպուրկի գիտութիւններու ակադեմիայի թղթակից անդամ (1895 թուականէն)։

Անդրէաս Արծրունի
Arzruni Andreas.jpg
Ծնած է 27 Նոյեմբեր (9 Դեկտեմբեր) 1847[1]
Ծննդավայր Թիֆլիս, Կովկասի Փոխարքայութիւն, Ռուսական Կայսրութիւն
Մոսկուա, Ռուսական Կայսրութիւն[1]
Մահացած է 10 (22) Սեպտեմբեր 1898 (50 տարեկանին)
Մահուան վայր Բա Հոննեֆ, Rhein-Sieg District, Քյոլնի վարչական շրջան, Հռենոսի պրովինցիա, Պրուսիայի թագավորություն
Ուսումնավայր Հայտելպըրկի Համալսարան
Մասնագիտութիւն հանքաբան, համալսարանի փրոֆեսոր, երկրաբան
Աշխատավայր Ախենի Ռեյնիշ-Վեստֆելիշեի տեխնիկական համալսարան
Վարած պաշտօններ փրոֆէսօր
Անդամութիւն Փեթերսպուրկի Գիտութիւններու Ակադեմիա
Ծնողներ հայր՝ Երեմիա Արծրունի, մայր՝ Ագրիպինա Նազարյանց-Արծրունի

Եղբայրն է Գրիգոր Արծրունիի։ Մանուկ հասակին (հօր հետ) կը տեղափոխուի Տփխիս, ուր առաջին անգամ կը սորվի հայերէն։ 1864–ին կ'աւարտէ ուսումնարանը։ Ապա կը յաճախէ Փեթերսպուրկի, Տորփաթի ու Հայտելպերկի համալսարանները (վերջինս կ'աւարտէ 1871 թուականին)՝ քիմիագէտի բարձրագոյն կոչումով։

1871-1875 թուականներուն, պարբերաբար, կեցութիւն կը հաստատէ Թիֆլիսի մէջ, ուր կը զբաղի՝ Կովկասի երկրաբանութեան հետազօտութեամբ, Լոռիի եւ Գանձակի գաւառներուն մէջ, եւ մանկավարժութեամբ։ 1875-ին կը վերադառնայ Գերմանիա եւ Սթրասպուրկի համալսարանի օգնական կը նշանակուի, 1877-1883 թուականներուն՝ Պերլինի համալսարանի դասախօս, իսկ 1884-1898 թուականներուն Ախէնի փոլիթեքնիքայի (ճարտարապետութեան) գիտնական, հանքաբանութեան ամպիոնի վարիչ եւ տեքան (ընդմիջումներով)։

Մեծանուն հայ գիտնականը հեղինակ է երկու հիմնական աշխատասիրութիւններու, որոնք բազմաթիւ հրատարակութեանց արժանացած են եւ իրենց բնագաւառին մէջ կը նկատուին դասական արժէքով գործեր։ Առաջինը 1883-ին լոյս տեսած՝ «Բիւրեղներու Քիմիական Բաղադրութեան Եւ Անոնց Քիմիական Ու Ֆիզիքական Յատկութիւններու Կապը» անունով աշխատասիրութիւնն է։ Երկրորդը՝ «Բիւրեղներու Ֆիզիքական Քիմիան», որ լոյս տեսած է 1893-ին։

Աշխատակցած է «Մշակ»-ին եւ բազմաթիւ եւրոպական գիտական ընկերութիւններու։

ԱղբիւրԽմբագրել

  • Բառարան Հայ Կենսագրութեանց, Ա. հատոր, Թիֆլիս 1904, էջ 149:

ԾանօթագրութիւններԽմբագրել