Եղիշէ Չարենց

Եղիշէ Չարենց (Սողոմոնեան, 13 (25) Մարտ 1897, Կարս - 27 Նոյեմբեր 1937, Երեւան), 20-րդ դարու հանճարեղ բանաստեղծ։

Եղիշէ Չարենց
Yeghishe Charents Armenian poet.jpg
Ծնած է 1 (13) Մարտ 1897
Ծննդավայր Կարս (Արեւելեան Հայաստան)
Մահացած է 27 Նոյեմբեր 1937(1937-11-27)[1][2] (40 տարեկանին)
Մահուան վայր Երեւան, Հայաստանի Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետութիւն, Խորհրդային Ընկերվարական Հանրապետութիւններու Միութիւն
Քաղաքացիութիւն Flag of Russia.svg Ռուսական Կայսրութիւն
Flag of the Soviet Union (1924–1955).svg Խորհրդային Ընկերվարական Հանրապետութիւններու Միութիւն
Ազգութիւն հայ
Տեսակներ բանաստեղծություն եւ պոեմ
Մասնագիտութիւն թարգմանիչ, բանաստեղծ, արձակագիր, գրագէտ
Կուսակցութիւն Խորհրդային Միութեան Կոմունիստական Կուսակցութիւն
Երեխաներ Արփենիկ Չարենց

ԿենսագրութիւնԽմբագրել

Ծնած է Մակու ( Պարսկաստան)։ Շատ փոքր տարիքին՝ ընտանիքը կը գաղթէ Կովկաս։ Մանկութիւնն ու պատանեկութիւնը կ'անցնէ Կարսի մէջ, ուր կը ստանայ ուսումը։

1914–ին, կը մտնէ կռուելու կամաւորական գունդերուն մէջ։ Տարի մը ետք, երթալով Մոսկուա՝ բարձրագոյն կրթութեան համար, կը դառնայ համայնավար ու կը մտնէ Կարմիր Բանակ։

Կը հրատարակէ քնարական քերթուածներ, ապա՝ «Տանթէական Առասպել»ը՝ պատերազմի փորձառութենէն։ 1918–էն կը սկսի հրատարակել գործերը՝ «Ամբոխները խելագարուած», զոր կը ցոլացնէ միջազգայնական նոր հաւատքը, յետագային, զինք դարձնելով համայնավար յեղափոխութեան գլխաւոր երգիչներէն մին։

Բայց 1919–ին, նորանկախ Հայաստան դարձին՝ Չարենց դեռ անծանօթ, գիւտարար-քննադատ Ն․ Աղբալեան՝ կրթութեան նախարար, զինք «կը գտնէ» ու կը քաջալերէ։

Հայաստանի խորհրդայնացումէն ետք, Չարենց ուսանողութեան երկրորդ շրջան մը կ'անցնէ Մոսկուա (1922-1923), ապա՝ Երեւան դարձած, կը լծուի գրական գործունէութեան։

Աւելի քան տասնամեակ մը, կ'ունենայ բեղուն գործունէութիւն։ Բայց միջազգայնական խանդավառութիւնը քիչ-քիչ կը մարի, տեղի տալով ազգայինին։ «Գիրք Ճանապարհի» երկը 1933–ին, յայտնի ու ծածուկ պատգանմերով, հայութեան «հաւաքկան ուժի» հրամայականը կը շեշտէ։ Արդէն խորհրդային միութիւնը նահանջած է սկիզբի իր միջազգայնական դիրքերէն։

Ստալինի մենատիրական ու հակահայ ելոյթներուն զոհ կը դառնայ Հայաստանի խորհրդային ղեկավարութեան եւ մտաւորականութեան մէկ կարեւոր մասը։ «Մաքրագործման» յաջորդական ալիքներուն մէջ, Չարենց եւս կ'ենթարկուի հալածանքի՝ որոշ գրչեղբայրներու մատնութեան հետեւանքով։ Ի վերջոյ բանտարկուած՝ կը մեռնի բանտին մէջ։

ԳործերէնԽմբագրել

  • «Երեք Երգ Տխլադալուկ Աղջկան»
  • «Տանթէական Առասպել»
  • «Երկիր Նայիրի»
  • «Ամբոխները Խելագարուած»
  • «Էպիքական Լուսաբաց»
  • «Գիրք ճանապարհի»

Տե՛ս նաեւԽմբագրել

ԱղբիւրԽմբագրել

  • Հայ Կեանք եւ Գրականութիւն, Յարութիւն Քիւրքճեան, երկրորդական բաժին Ա. տարի, էջ 140:

Արտաքին յղումներԽմբագրել

  1. https://avproduction.am/?ln=am&page=person&id=108
  2. SNAC — 2010.