Երանուհի Գարագաշեան

ԵրաՆուհի Գարագաշեան (1848, Սկիւտար, Թուրքիա - 16 Ապրիլ 1924(1924-04-16), Թիֆլիս, Խորհրդային Ընկերվարական Հանրապետութիւններու Միութիւն[1]) հայ դերասանուհի:

Երանուհի Գարագաշեան
Yeranuhi Karakashian.jpg
Ծնած է 1848
Ծննդավայր Սկիւտար, Թուրքիա
Մահացած է 16 Ապրիլ 1924(1924-04-16)
Մահուան վայր Թիֆլիս, Խորհրդային Ընկերվարական Հանրապետութիւններու Միութիւն
Քաղաքացիութիւն Flag of the Ottoman Empire (1844–1922).svg Օսմանեան Կայսրութիւն
Flag of Russia.svg Ռուսական Կայսրութիւն
Flag of Georgia (1918–1921).svg Վրաստանի Դեմոկրատական Հանրապետութիւն
Flag of the Soviet Union (1924–1955).svg Խորհրդային Ընկերվարական Հանրապետութիւններու Միութիւն
Ազգութիւն Հայ
Մասնագիտութիւն թատրոնի դերասանուհի

ԿենսագրութիւնԽմբագրել

Ծնած է Կոստանդնուպոլիս, Ուսկուդար թաղամասոը, որտեղ ստացած է իր նախնական կրթութիւնը եւ աւարտած 1861 թուականին[2]։ Բեմական ասպարէզ մտած է 1865 թուականին՝ Ս.Թղլեանի «Մեծն Տրդատ»-ի դերակատարութեան մէջ կատարելով Աշխենի դերը։ Առաջին մէկ-երկու թատրոններուն ժամանակ գերազանցապէս խաղցած է արական դերեր, Ինչպէս Պողի դերը Բ. դը Սէն-Պյերի «Պող եւ Վերգինէ» թատրոնին մէջ եւ այլն։ Անոր բեմական գործունէութեան ամենափայլուն շրջանը սկսած է 1867 թուականէն, երբ դարձած է Հ.Վարդովեանի թատրոնի խումբին դերասանուհիներէն մէկը եւ բոլոր ներկայացումներուն արժանացած է առաջնակարգ դերերով, ինչպէս Սանդուխտ (Թ. Թերզեանի «Սանդուխտ կոյս»), Անժելիք («Նեղսիրտ բարեգործը»), Հայկանուշ («Կործանումն Ռուբինեան թագաւորութեան»), Թեոդորա («Վենետիկուհին») եւ այլն։ 1878 թուականին միացած է Ս.Պենկլեանի օփերային խումբին, շրջած է շարք մը քաղաքներ, եղած է Ադրիանապոլս, Ատանայ, Սելանիկ եւ Կաւալա, արժանացած է նաեւ Տիգրան Չուխաճեանի եւ թարգմանական քանի մը տեղերուն մէջ։ 1880 թուականին իր քրոջ՝ Վերգինէ Գարագաշեանի հետ ճամբորդած է Թիֆլիս, մէկ թատրոն մը կատարած է Թիֆլիսի հայկական խումբերուն, Պետրոս Ադամեանի, Սիրանոյշի եւ այլ պոլսահայ դերասաններու հետ։ Յաջորդ թատրոններուն ընթացքին նորէն վերադարձած է Պոլիս, Ս.Պենկլեանի խումբի հետ մեկնած է Եգիպտոս, այնտեղէն անցած է Պալկանեան երկրներ։ 1887 թուականին վերադարձած է Պոլիս, եւ այն ժամանակ թողած է բեմը, ապա մասնակցած է Գահիրէի մէջ կազմակերպուած շարք մը ներկայացումներուն, մեծ յաջողութեամբ կատարելով Մարգարիտ Գոթիէի (Ա.Դիւմա (որդու) «Կամելիազարդ տիկինը»), Մեդեայի (Եւրիպիդեսի «Մեդեա») եւ Կատարին Հովարդի դերերը, արժանանալով եգիպտական մամուլի բարձր գնահատմանը։ 1900-ականներու սկզբներուն եկած է Թիֆլիս, ամուսնացած է եւ մինչեւ կեանքի վերջը ապրած այնտեղ[3]: Անոր դերերէն են՝

  • Աշխէն (Ս.Հեքիմեանի «Յարմակ եւ Աշխէն»)
  • Քեթեւան (Գ.Սունդուկեանի «Խաթաբալայ»)
  • Հեղինէ (Ժ.Օֆենպախի «Գեղեցկուհի Հեղինէ»)
  • Թերեզա (Մ.Կամոլետտիի «Քոյր Թերեզա»)[4]:

ԾանօթագրութիւններԽմբագրել

  1. Երանուհի Գարագաշյանը «Անուններ» կայքում
  2. Պարոնեան Յ., Ազգային ջոչեր, Բեյրութ, 1993
  3. Ստեփանյան Գ., Կենսագրական բառարան, հատոր Ա, Երեւան, 1973, էջ 234-235
  4. Ով ով է.Հայեր, հատոր Ա., Երեւան, 2005