Երանուհի Գարագաշեան

ԵրաՆուհի Գարագաշեան (1848, Իսթանպուլ16 Ապրիլ 1924(1924-04-16), Թիֆլիս[1]) հայ դերասանուհի:

Երանուհի Գարագաշեան
Yeranuhi Karakashian.jpg
Ծնած է 1848
Ծննդավայր Իսթանպուլ, Օսմանեան Կայսրութիւն
Վախճանած է 16 Ապրիլ 1924(1924-04-16)
Մահուան վայր Թիֆլիս, Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետութիւններու Միութիւն
Քաղաքացիութիւն Flag of the Ottoman Empire.svg Օսմանեան Կայսրութիւն
Ազգութիւն հայ
Մասնագիտութիւն թատրոնի դերասանուհի

ԿենսագրութիւնԽմբագրել

Ծնած է Կոստանդնուպոլիս, Ուսկուդար թաղամասոը, որտեղ ստացած է իր նախնական կրթութիւնը եւ աւարտած 1861 թուականին[2]։ Բեմական ասպարէզ մտած է 1865 թուականին՝ Ս.Թղլեանի «Մեծն Տրդատ»-ի դերակատարութեան մէջ կատարելով Աշխենի դերը։ Առաջին մէկ-երկու թատրոններուն ժամանակ գերազանցապէս խաղցած է արական դերեր, Ինչպէս Պողի դերը Բ. դը Սէն-Պյերի «Պող եւ Վերգինէ» թատրոնին մէջ եւ այլն։ Անոր բեմական գործունէութեան ամենափայլուն շրջանը սկսած է 1867 թուականէն, երբ դարձած է Հ.Վարդովեանի թատրոնի խումբին դերասանուհիներէն մէկը եւ բոլոր ներկայացումներուն արժանացած է առաջնակարգ դերերով, ինչպէս Սանդուխտ (Թ. Թերզեանի «Սանդուխտ կոյս»), Անժելիք («Նեղսիրտ բարեգործը»), Հայկանուշ («Կործանումն Ռուբինեան թագաւորութեան»), Թեոդորա («Վենետիկուհին») եւ այլն։ 1878 թուականին միացած է Ս.Պենկլեանի օփերային խումբին, շրջած է շարք մը քաղաքներ, եղած է Ադրիանապոլս, Ատանայ, Սելանիկ եւ Կաւալա, արժանացած է նաեւ Տիգրան Չուխաճեանի եւ թարգմանական քանի մը տեղերուն մէջ։ 1880 թուականին իր քրոջ՝ Վերգինէ Գարագաշեանի հետ ճամբորդած է Թիֆլիս, մէկ թատրոն մը կատարած է Թիֆլիսի հայկական խումբերուն, Պետրոս Ադամեանի, Սիրանոյշի եւ այլ պոլսահայ դերասաններու հետ։ Յաջորդ թատրոններուն ընթացքին նորէն վերադարձած է Պոլիս, Ս.Պենկլեանի խումբի հետ մեկնած է Եգիպտոս, այնտեղէն անցած է Պալկանեան երկրներ։ 1887 թուականին վերադարձած է Պոլիս, եւ այն ժամանակ թողած է բեմը, ապա մասնակցած է Գահիրէի մէջ կազմակերպուած շարք մը ներկայացումներուն, մեծ յաջողութեամբ կատարելով Մարգարիտ Գոթիէի (Ա.Դիւմա (որդու) «Կամելիազարդ տիկինը»), Մեդեայի (Եւրիպիդեսի «Մեդեա») եւ Կատարին Հովարդի դերերը, արժանանալով եգիպտական մամուլի բարձր գնահատմանը։ 1900-ականներու սկզբներուն եկած է Թիֆլիս, ամուսնացած է եւ մինչեւ կեանքի վերջը ապրած այնտեղ[3]: Անոր դերերէն են՝

  • Աշխէն (Ս.Հեքիմեանի «Յարմակ եւ Աշխէն»)
  • Քեթեւան (Գ.Սունդուկեանի «Խաթաբալայ»)
  • Հեղինէ (Ժ.Օֆենպախի «Գեղեցկուհի Հեղինէ»)
  • Թերեզա (Մ.Կամոլետտիի «Քոյր Թերեզա»)[4]:

ԾանօթագրութիւններԽմբագրել

  1. Երանուհի Գարագաշյանը «Անուններ» կայքում
  2. Պարոնեան Յ., Ազգային ջոչեր, Բեյրութ, 1993
  3. Ստեփանյան Գ., Կենսագրական բառարան, հատոր Ա, Երեւան, 1973, էջ 234-235
  4. Ով ով է.Հայեր, հատոր Ա., Երեւան, 2005