Լողազգեստ (maillot de bain, swimsuit), զգեստ մըն է, որ կը գործածուի մարմնոյ մասերը պահելու՝ լողալու, լոգնալու, արեւու լոգանքի եւ ընդհանրապէս բացօթեայ գործունէութեան ժամանակ։

3-րդ դար․ Վիլա Ռոմանայի խճանկարները կը ներկայացնեն երիտասարդ   մարզկուհիներ, որոնց հագուացքը կը յիշեցնէ մեր օրերու լողազգեստները։

Լողազգեստը ծանօթ իբրեւ՝ maillot, նորաձեւոթեան հնարիչին անունն է, տրուած կիներու մէկ կտոր լողազգեստին։  Մայօ maillot եզր առաջին անգամ կը գործածուի նկարագրելու համար ձիգ-պատշաճեցող մէկ կտոր լողազգեստը (1920 թուականներուն)․  ձեռակերտուած համանման jersey հիւսուածքով։  Նոյնպէս, «մայօ» անունը կը գործածուի սահմանելու համար պարի կամ մարզանքի սեղմնահագուստները։

ՍտուգաբանութիւնԽմբագրել

Մայօ maillot սահմանումը 1928 թուականին, տեղ կը գտնէ Անգլիական բառարանին մէջ։  Կը բփի ֆրանսական ասացուածքէ խանձարրեցուած զգեստներու համար։ Ֆրանսերէն լեզուին մէջ, մայօ maillot բառը «շապիկ» կը նշանակէ եւ կը գործածուի Tour de France հեծելարշաւի ընթացքին առաջնորդները զանազանելու համար։  Ֆրանսերէն լեզուի նոր սահմանումը լողազգեստի համար, այս բառը կը գործածէ։  Պարսկերէն եւ արաբերէն խօսակցական լեզուներուն մէջ, յատկապէս  Լեվանթի շրջանը (արեւելեան Միջերկրական Ծով եւ արեւմտեան Ասիա – Սուրիա, Լիբանան, Հորդանան, Իսրայէլ եւ Պաղեստին), «մայօ» եզրը հասարակ գործածութիւն ունի նկարագրելու, սահմանելու համար տղամարդու եւ կիներու լողազգեստը։

Ներկայիս, խօսակցական լեզուի «մայօ» եզրը կը փոխարինէ մէկ կտոր լողազգեստ ասացուածքը:

ՊատմականԽմբագրել

 
Լողազգեստի մասին ծաղրանկար Punch թերթ․ Սեպտեմբերն1, 1877

Միջնադարին, ջերմուկային ջուրերը եւ ծովու լոգանքները վատառողջ կը նկատուին։ 

 
«Պրայթընի ծովանուշները» Mermaids at Brighton․ Պատկերացում՝ William Heath 1829

Միայն 18-րդ դարուն է որ լոգանքի բարիքները կը գնահատուին եւ մարդիկ շապիկով կը լոգնան։

 
Լիբազամայի եւ Քոքինիոյ հայ երիտասարդներ լողազգեստներով Փարասքէվա ծովափը, 4 Յուլիս 1943, Փիրէա, Յունաստան

Հռոմէական հնադարեան ժամանակաշրջանին, հանրային լոգանքները գնահատուած են եւ մերկ կը լոգնան։  Մասնաւոր տնակներ կը շինուին եւ ծովափներուն կը զետեղուին, դիւրացնելու համար ծովու լոգանք առնողներուն փոխուիլը՝  ծով չմտած կամ ծովէն ելլելուն։

 
1916 - լոգանքի զգեստի ծանուցում․  New York Times, Յունիս 11, 1916, էջ՝ 11

19-րդ դարու վերջաւորութեան, կիները սեղմիրանով corset եւ ուռած տաբատով կը լոգնան։  Իսկ, տղամարդիկը՝ մինչեւ բումբը (սրունքին մսոտ մասը) հասնող եւ երկայն թեւերով զգեստով:

1900 թուականին կիներուն լոգանքի հագուածքը մինչեւ ծունկերը հասնող թեթեւ հագուստ մըն է նոյն կտաւէն պատրաստուած ուռած վարտիքով մը։

Լողի ախոյեան, աւստրալիացի Անեթ Քելըրման  Annette Kellermann իր մէկ կտոր լողազգեստը կը ստեղծէ․ գործնական եւ լողի յարմարցուած։

1920 թուականին Քոքօ Շանել Coco Chanel կը ներկայացնէ արեւայրուքի (արեւին տակ կենալով պղինձի գոյն առնել) նորաձեւութիւնը, ինչ որ կը պահանջէ մերկացնել թեւերը, ուսերը եւ սրունքները։

1932 թուականին «Թարզան» վարտիք-լողազգեստը  յեղաշրջում կ՛ առաջացնէ եւ տղամարդոց կ՛արտօնէ իրենց մարմինը ցուցնել։

1946 թուականին «պիքինի» bikini  (երկու կտոր) լողազգեստը կը յայտնուի, սակայն ինքզինքը կը պարտադրէ միայն 1960-ական թուականներուն։  Իսկ 1970 թուականին` «մոնօքինին» (մէկ կտոր) եւ կը հետեւին անոր եւ «պիքինի»ին զանազան տարբերակները։  

1980-ական թուականներուն, ջրասահիկի surf ազդեցութիւնը տղամարդոց մօտ կը նպաստէ երկար եւ սեղմ գուլպայ յիշեցնող լողազգեստ հագուիլը եւ շուրջ 20 տարիներու համար կը փոխարինեն լոգանքի դասական վարտիքը։   Նաեւ կը սկսի գերակշռել սեղմ ու կարճ boxer եւ կամ սեղմ ու մինչեւ ծունկը jammer (շորտաձեւ) լողազգեստը –մանաւանդ լողաւազաններուն մէջ, առողջապահական պատճառներով- եւ մինչեւ ծունկը հասնող ժողովրդական լայն շորտաձեւ լողազգեստը short de bain – Boardshorts եւ կամ՝ անոր կարճ տարբերակը՝ caleçon de bain։

2010 թուականներուն, իգական սեռի մօտ կը նկատուի մէկ կտոր լողազգեստի վերադարձը․ պատճառները՝ մորթի քաղցկեղի աճումը, սեռային ժխտում, մարմնի տեսքէն նեղութիւն զգալ եւ շատ ուրիշ․․։

Աւստրալիոյ Սիտնի քաղաքի «Լողազգեստի Ցոյցը»Խմբագրել

 
Բացաստանը The Esplanade, Coogee, 20-10-1907

Կիրակի 20 Հոկտեմբեր 1907, հազարաւոր ցուցարարներ բողոքի ցոյց կը կազմակերպեն։  Անոնք կը բողոքեն քաղաքապետութեան կողմէ առաջարկուած օրէնքին դէմ, որով՝ տղամարդիկը պարտաւոր էին շապիկաձեւ թիկնոց մը հագուիլ լողալու համար։

Ցուցարարները կը հաւաքուին Սիտնիի Bondi, Manly եւ Coogee ծովափները, հագուած կնոջական զանազան լողազգեստներ, տալով սրամիտ ծաղրանք առաջարկուած օրէնքին։

Ցուցարարներուն պահանջներուն դրական մօտեցում կ՛ունենան հանրութիւնն եւ լրատուողական միջոցները։  Այսպէս, քաղաքապետութիւնը ետ կ՛առնէ առաջարկը։

Լողազգեստի զարգացումըԽմբագրել

Մինչեւ 20-րդ դարԽմբագրել

20-րդ դարասկիզբէն մինչեւ 21-րդ դարասկիզբԽմբագրել

ԱռողջապահութիւնԽմբագրել

Ջուրը, քրտինքն ու օդի ջերմութիւնը ծիլերուն թրմումին կը նպաստեն։ Արոնք թաց կամ խոնաւ լողազգեստին կտաւին վրայ գրգռումներ, ցպիկներ եւ բորբոսներ կ՛ առաջացնեն։  Այս պատճառով կը յանձնարարուի ծովէն ելլելուն պէս լողազգեստը փոխել։  21-րդ դարուն, լողազգեստի ճարտարարուեստը կը փորձէ ստեղծել առողջապահական առումով կատարեալ լողազգեստը։

Ֆրասայի հանրային լողաւազաններուն մէջ, առողջապահութեան համար, կ՛արտօնուի հագուիլ միմիայն սեղմ լողազգեստներ։

Ծովու լոգանքի յարմարութիւններԽմբագրել

Ծովու լոգանքի մեքենայԽմբագրել

Ծովու լոգանքի մեքենան, 18-րդ մինչեւ 20-րդ դարասկիզբին ժողովրդային համբաւ վայելով գործիք մըն էր։ Մարդոց կը դիւրացնէր փոխուին եւ ուղղակի ջուրը անցին։  Այս փայտաշէն տուփ-մեքենաները մինչեւ ծով կը գլորուէին։

Ծովու լոգանքի տնակԽմբագրել

Ծովու լոգանքի տնակը, շատ փոքր փայտաշէն վառ գոյներով ծովափի մեծ «տուփ» մըն է։  Կը հանդիպինք ժողովրդային ծովու լոգանքի յարմարցուած ծովեզերքներուն։ Կը պատսպարեն արեւէն, հովէն եւ կիզիչ տաքէն։  Նաեւ փոխուելու՝ ծով մտնելու կամ ծովէն ելլելու ատեն։

ՊատկերասրահԽմբագրել


[1][2][3][4][5][6][7][8][9][10][11][12][13]

ԾանօթագրութիւններԽմբագրել

Արտաքին յղումներԽմբագրել

  1. Ֆրանսայի հեծելարշաւ(ֆր.)
  2. Քոքօ Շանել(ֆր.)
  3. Անեթ Քելըրման (ֆր.)
  4. Պիքինի(ֆր.)
  5. Կիներու եւ տղամարդոց string լողազգեստը(ֆր.)
  6. Ուիլիըմ Հելթ(անգլերէն)
  7. Ծովու լեգանքի մեքենայ(անգլերէն)
  8. Ծովու լոգանքի տնակ(անգլերէն)
  9. Աւստրալիոյ Սիտնի քաղաքի «Լողազգեստի Ցոյցը»(անգլերէն)