Լուսինէ Զաքարեան

Լուսինէ Զաքարեան 2012 թուականի նամականիշի վրայ

Լուսինէ Զաքարեան (1 Յունիս 1937, Ախալցխա, Ջաւախք, Վրաստան ֊ 30 Դեկտեմբեր 1992, Երեւան), հայ երգչուհի, Կոմիտասի, հայ հոգեւոր երգերու ու տաղերու մեկնաբան։ Ժողովուրդի կողմէ շատ սիրուած երգչուհիի աճիւնը կը գտնուի Էջմիածին քաղաքի Սուրբ Գայանէ եկեղեցւոյ բակի գերեզմանատան մէջ։

ԿենսագրութիւնԽմբագրել

Լուսինէ հասակ առած է Ջաւախքի մէջ։ 1952 թուականին իր ընտանիքին հետ տեղափոխուած է Երեւան, ուսանած է Ռոմանոս Մելիքեանի անուան երաժշտական ուսումնարանէն ներս։ 1957 թուականին ընդունուած է Երեւանի պետական կոնսերվատորիա։ Այդ տարիներուն անոր տաղանդն արդէն բացայայտ էր։ Լուսինէ Զաքարեան սերած էր երաժիշտներու գերդաստանէ։ Մօր կողմէ պապը՝ Իոսիֆ Տոմաշեւիչը (ծագումով լեհահայ) եղած է Սենթ Փեթերսպուրկի Կայսերական օփերային թատրոնի մեներգիչ, ձայնային հարուստ տուեալներով օժտուած պաս-փրոֆունտօ, որ իր ձայնը մշակած էր Իտալիոյ մէջ։ Տատը՝ Ելենա Թոմաշեւսքաեան, դաշնակահարուհի էր։ 1970-1983 եղած է Հայաստանի Ազգային հեռուստաընկերութեան եւ ձայնասփիւռի սինֆոնիկ նուագախումբի մեներգչուհի։ Այդ ընթացքին երգած է նաեւ Էջմիածնայ Մայր տաճարի երգչախմբէն։ Գերազանց կատարած է ինչպէս արեւմտաեւրոպական ստեղծագործութիւններ, այնպէս ալ՝ հայկական ժողովրդական եւ հոգեւոր երաժշտութիւն։ Դեռեւս սովետական տարիներուն, երբ կ՛արգիլուէին բազմաթիւ երաժշտական ոճեր, ինչպէս նաեւ հոգեւոր երաժշտութիւնը, ան յամարձակութիւն ունեցած է հայկական հոգեւոր երաժշտութիւնը բարձրացնել բեմ։

1972 թուականին արժանացած է ՀԽՍՀ ժողովրդական արտիստի կոչման[1]։

Բազմիցս համերգներով ելոյթներ ունեցած է արտասահմանի տարբեր երկիրներու մէջ, ուր փառքով ներկայացուցած է Կոմիտասին հայ ժողովրդական երգերը, տաղերն ու շարականները։ Պարբերաբար համերգներ տուած է հայազգի աշխարհահռչակ երգեհոնահար Պերճ Ժամկոչեանի հետ։ Լուսինէի համար երգահան Առնօ Բաբաջանեան գրած է իր «Վոկալիզը»։ Նրան բանաստեղծութիւններ ձօնած է Սիլվա Կապուտիկեանը,բՎահագն Դաւթեանը, Պարոյր Սեւակը, այլազգի բանաստեղծներ։ Շնորհիւ հոգեթով ձայնի, Լուսինէ Զաքարեանի ձայնագրութիւնները մտած են համաշխարհային երաժշտութեան ձայնադարան։

 
Լուսինէ Զաքարեանի յուշատախտակը (Երեւանի Եղզնիկ Կողբացի փողոց)

Մէջբերումներ Լուսինէ Զաքարեանի մասինԽմբագրել

  Երբ Լուսինէն երգում է «Սուրբ-սուրբը», ամբողջ հրեշտակները բազմութեամբ իջնում են Մայր աթոռ ու փառաբանում Աստծուն իր այդ երգեցողութեան ու նրան ի վերուստ տրուած շնորհի համար։
- Կաթողիկոս Վազգէն Ա․
 


  Լուսինէն հայ երգարուեստի մէջ նոյն դերն ունի, ի՛նչ ճարտարապետութեան մէջ՝ Թորոս Թորամանեանը։  


  Անզուգական երգչուհի, հոգեւորի փայլուն զգացողութեամբ, որը գերել ու «գրաւել» է ոչ միայն հայ, այլեւ այլազգիներու սրտերն ու փառքով ներկայացուցած Կոմիտասի, հայ ժողովրդական երգերը, տաղերը եւ շարականները։
- Փրոֆէսոր Դաւիթ Ղազարեան
 


ԾանօթագրութիւններԽմբագրել

  1. Ով ով է. Հայեր. Կենսագրական հանրագիտարան, հատոր առաջին, Երեւան, 2005 

Արտաքին յղումներԽմբագրել