Յովհաննէս Աւագեան

Յովհաննէս Աւագեան (12 Հոկտեմբեր 1882(1882-10-12), Բինկեան, Սեբաստիոյ նահանգ10 Յունիս 1959(1959-06-10), Նիւ Եորք, Նիւ Եորք), ամերիկահայ գրագէտ-քննադատ, գրող եւ լրագրող։

Յովհաննէս Աւագեան
Ծնած է 12 Հոկտեմբեր 1882(1882-10-12)
Ծննդավայր Բինկեան, Տեւրիկ, Սեբաստիոյ նահանգ, Թուրքիա
Մահացած է 10 Յունիս 1959(1959-06-10) (76 տարեկանին)
Մահուան վայր Նիւ Եորք, Նիւ Եորք, Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներ
Ազգութիւն հայ
Մասնագիտութիւն գրագէտ, գրականագէտ
Աշխատավայր Հայաստանի կոչնակ

Յովհաննէս ծնած է Ակնայ գիւղերէն Բինկեանի մէջ։ Նախնական կրթութիւնը տեղւոյն վարժարանին մէջ ստանալէ ետք 1897-ին Սեբաստիոյ Զուիցերիական որբանոցը կը ղրկուի, ուրկէ շրջանաւարտ կ’ելլէ 1902-ին: Երկու տարի նոյն հաստատութեան մէջ ուսուցչութիւն կ’ընէ եւ 1904-ին կը մտնէ Մարզուանի Անաթոլիա Գոլէճը, ուրկէ ընթացաւարտ կ’ըլլայ 1907-ին B.A. տիտղոսով: Երկու տարի նոյն քաղաքի Աւետ. վարժարանի մէջ Տնօրէն-Ուսուցչի պաշտօն վարելէ յետոյ՝ հրաւէրով մեկնած է Վանի Ամերիկեան վարժարանը, ուր հայ լեզուի եւ գրականութեան, ինչպէս նաեւ մաթեմաթիքայի ուսուցչութիւն կ’ընէ մինչեւ 1915-ի տեղահանութեան տարին: Վանի մէջ 1911-1914 զուտ գաւառական գրականութեան նուիրուած Վանտոսպ հանդէսը խմբագրած է: 1915-ի վերջերը գացած է Նիւ Եորք, ուր ժամանակ մը գրասենեկային աշխատանք կատարելէ յետոյ մեկնած է Պոստոն 1917-1919 Ազգ. օրաթերթի օգնական խմբագրի պաշտօնով: 1919-ին կը գտնուի Հայաստանի Կոչնակ շաբաթաթերթի խմբագրական կազմին մէջ, հոն բացի ազգային բաժինը խմբագրելէ՝ երեւցած է իր լուրջ քննադատական յօդուածներով: Աշխատակցած է զանազան Տարեգիրքերու, թերթերու եւ հանդէսներու, (Թէոդիկի՝ Ամենուն Տարեցոյցը, Արեւելք, Հայրենիք, Բիւրակն, Պայքար, Փիւնիկ, Նաւասարդ եւայլն):

Աւագեան առանձին հատորներով լոյս ընծայած է Գոհարներ հայ գրականութեան, Գրական դէմքեր, Նշանաւոր օփերաներ, Աւետիս Ահարոնեան եւ Այսպէս ապրեցանք:

Հայ Գրական եւ Գեղարուեստական գրեթէ ամէն շարժումի եւ երեւոյթի շուրջ պարզած է իր տեսութիւնները՝ ցրուած հոս ու հոն: Իր ծածկանուններն եղած են Վաղարշ Վաղարշեան, Հրայր, Ասպարունի, Գրասէր, Գեղարուեստասէր, Երաժշտասէր եւայն:

Հայերէնի վերածած է բազմաթիւ կարճ պատմուածքներ: Իր թարգմանութեանց կարգին պէտք է յիշել Կոմս Ելիքսի Թոլստոյի հինգ արար թարգմանութիւնը Ցար Ֆիօտօր Իվանովիչ, հրատարակուած 1928-ի Հայաստանի Կոչնակի թիւերուն մէջ:

ԱղբիւրներԽմբագրել

  • Հայ Հանրագիտակ, Հ. Մկրտիչ Վարդ. Պոտուրեան, 1938, Պուքրէշ, Հատոր Բ., էջ 320: