Արփիար Ասլանեան

Արփիար Ասլանեան (ֆր.՝ Arpiar Aslanian, հայ․՝ Արփիար Ասլանեան), ի ծնէ` Արփիար Լեւոն Ասլանեան (16 Դեկտեմբեր 1895, Վաղարշապատ, Էջմիածնի գաւառ, Երեւանի նահանգ, Ռուսական կայսրութիւն - 15 Փետրուար, 1945, Mittelbau-Dora concentration camp, Գերմանիա), ֆրանսահայ հակաֆաշիստ, Երկրորդ համաշխարահային պատերազմի տարիներու ընթացքին եղած է դիմադրութեան շարժման անդամ:

Արփիար Ասլանեան
Arpiar Aslanian.jpg
Ծնած է 16 Դեկտեմբեր 1895
Ծննդավայր Վաղարշապատ, Էջմիածնի գաւառ, Երեւանի նահանգ, Ռուսական կայսրութիւն
Մահացած է 15 Փետրուար 1945 (45 տարեկանին)
Մահուան վայր Mittelbau-Dora concentration camp, Գերմանիա
Քաղաքացիութիւն Ռուսական կայսրութիւն
Ազգութիւն Հայ
Մասնագիտութիւն French Resistance fighter, փաստաբան եւ իրաւաբան
Անդամութիւն Q2450536?
Կուսակցութիւն Ֆրանսայի Կոմունիստական Կուսակցութիւն եւ Հայ Յեղափոխական Դաշնակցութիւն
Ամուսին Լուիզա Ասլանեան

ԿենսագրութիւնԽմբագրել

 
Վառովառա Ասլանեանը` Արփիարի մայրը

Վաղ տարիներԽմբագրել

Արփիար Լեւոն Ասլանեանը ծնած է 16 Փետրուար 1895-ին Վաղարշապատ քաղաքը՝ Լեւոն եւ Վառովառա Ասլանեաններու ընտանիքին մէջ։ Աւագ եղբայրը Դերենիկն էր, իսկ քոյրը Արփիկն էր։ Հայրը դպրոցի տնօրէն էր եւ կ՛աշխատէր Էջմիածնի վանքի գրադարանին մէջ։ Արփիարը իրաւագիտական կրթութիւն ստացած է ռուսական համալսարաններէն մէկուն մէջ։ Համարուած է «Հայ Յեղափոխական Դաշնակցութիւն» կուսակցութեան անդամ: Հոկտեմբերեան յեղափոխութենէն ետք տեղափոխուած է Թաւրիզ, ուր1923-ին ամուսնացած է Լուիզա Գրիգորեանի հետ, անորմէ տասը տարի երիտասարդ էր:

 
Լուիզան եւ Արփիարը Ֆրանսայի մէջ

Կեանքը Ֆրանսայի մէջԽմբագրել

1923-ինն Լուիզայի հետ մեկնած են Փարիզ եւ իրենց հետ տարած են նաեւ Լուիզայի մօրը՝ Մարիամին, եւ քրոջը՝ Արշալոյսին: Լուիզան կը ցանկար ստանալ իր երաժշտական կրթութիւնը Ֆրանսայի մէջ՝ քանի որ տարուած էր դաշնամուրի խաղով: Վերջինիս ուսումը ապահովելու համար՝ Արփիարը բանուորական աշխատանք կը կատարէ՝ քանի որ չէր գտած իրաւաբանական աշխատանք:

1940-ին համալրած է «Ֆրանսայի համայնավար կուսակցութեան» շարքերը:

Ֆրանսական դիմադրութիւնԽմբագրել

1940-ին իր հարսնցուին հետ միասին համալրած է Ֆրանսական դիմադրութեան շարքերը: Ասլանեանները ձեռնարկած են ընդյատակեայ արտադրութիւն եւ ֆրանսական պարտիզաններուն մատակարարել են զէնք[1]: Արփիարը ծանօթ եղած է այլ դիմադրութեան հայ մասնակիցներու հետ, ինչպիսին էին Միսաք Մանուկեանը, Մելինէ Մանուկեանը, Արպէն Դաւթեանը, Հայկ Դպիրեանը, Շագ Տատուրեանը եւ ուրիշներ:

Ձերբակալություն, համակեդրոնացման ճամբար եւ մահԽմբագրել

26 Յուլիս 1944-ին Ասլանյանները ձերբակալուած են Գեստապոյի գործակալներու կողմէն, իսկ Լուիզայի օրագիրները եւ ձեռագիրները, ինչպէս նաև՝ «Histoire de la Resistance»-ը («Դիմադրութեան պատմութիւն») եւ «La Chute de Paris»-ը («Փարիզի անկումը»), այրուած են նացիստներու կողմէն[2]: Նոյն թուականի 15 Օգոստոսին անոնց Թուլուզէն տեղափոխած են Պուխենվալտ, որմէ ետք Արփիարին բանտարկած են «Տորա Միթելպաու» համակեդրոնացման ճամբարին մէջ` բաժնելով անոր կնոջմէն: Լուիզային տեղափոխած են Ռաւենսպրիւկ[3]:

30 Յունուար1945-ին անյայտ պատճառով մահացած է Լուիզան: 15 Փետրուարին Արփիարը համակեդրոնացման ճամբարին մէջ մահապատժի ենթարկուած է[4]:

Արտաքին յղումներԽմբագրել

ԾանօթագրութիւններԽմբագրել

  1. «Résistance. l’Affiche rouge Henri Karayan: „Notre groupe était l’incarnation d’une Europe“» L’Humanité, 21 Février, 2004 (ֆր.)
  2. Vosgerichian D. "Memories of the Armenian franc tireur", Publishing house "G. Donikian & Fils", Beirut, 1974, p. 50-51 Կաղապար:Ref-hy
  3. «Le LIVRE-MEMORIAL des déportés de France arrêtés par mesure de répression et dans certains cas par mesure de persécution 1940—1945», Tome I, Fondation pour la mémoire de la déportation, «Tirésias», Paris, 2004, p.105-108 (ֆր.)
  4. La memoire de deportation. Livre memorial (ֆր.)