Գուրգէն Ալէմշահ

Գուրգէն Միքայէլի Ալեմշահ (22 Մայիս 1907(1907-05-22), Պարտիզակ14 Դեկտեմբեր 1947(1947-12-14), Դետրոյթ, Միչիգան), հայ երաժշտագէտ, խմբավար եւ նուագավար։

Գուրգէն Ալէմշահ
Ծնած է 22 Մայիս 1907(1907-05-22)
Պարտիզակ, Թուրքիա
Երկիր Flag of Turkey.svg Թուրքիա
Flag of Italy.svg Իտալիա
Flag of France.svg Ֆրանսա
Flag of Italy (1861–1946).svg Իտալիայի թագավորութիւն
Մահացած է 14 Դեկտեմբեր 1947(1947-12-14) (40 տարեկանում)
Դետրոյթ, Միչիգան, Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներ
Ազգութիւն հայ
Մասնագիտութիւն խմբավար, երգահան
Շրջանաւարտ Միլանի կոնսերվատորիա

ԿենսագրութիւնԽմբագրել

Ծնած է 1907 թուականին Թուրքիոյ հայկական Պարտիզակ աւանին մէջ։ 1930 թուականին աւարտած է Միլանի երաժշտանոցը։ Այնուհետեւ Փարիզի մէջ երաժշտութիւն դասաւանդած է Մուրատ-Ռափայէլեան վարժարանի բաժանմունքին։ Դաշնամուրի ուսուցիչ ունեցած է փրոֆ. Ձիարտանը[1]։

1933ականներուն, Ժան Վալդոն ծածկանունով, Ալեմշահն ստեղծած է եւրոպական ներշնչանքով բազում գործեր, առաւելաբար՝ երաժշտական զուգերգեր եւ եռեակներ, որոնք ժողովրդականութիւն գտած են[2]:

Կազմակերպած է «Կիլիկիա» երգչախումբը եւ դասաւանդած անոր, ու 1937 թուականին, ժողովուրդներու երաժշտութեան մրցահանդէսին իր «Հայկական հարսանիք» ստեղծագործութեամբ շահած է 2-րդ մրցանակը։ Որոշ ժամանակ ղեկավարած է ՀՕԿ-ի «Ալագեազ» երգչախումբը, իսկ 1939-1947 թուականներուն կազմած ու ղեկավարած է Փարիզի «Սիփան-Կոմիտաս» երգչախումբը[1]։

իբրեւեւ նուագավար եւ խմբավար հանդէս եկած է Ֆրանսայի, Իտալիոյ եւ ԱՄՆ-ու մէջ սիմֆոնիկ եւ խմբերգային համերգներով։ Կատարած է Կոմիտասի, Սպենդիարեանի, Չուխաճեանի, Քրիստափոր Կարա-Մուրզայի, Արմէն Տիգրանեանի եւ այլ հեղինակներու ստեղծագործութիւնները։ Մահացած է 1947 թուականին ԱՄՆ-ի Տիթրոյիթ քաղաքին մէջ սրտի կաթուածէ[3]։

ՍտեղծագործութիւններԵրգեր ԲուխարիկԽմբագրել

  • Իմ երգը
  • Ես սիրեցի
  • Իմ եարը
  • Աղուորներուն
  • Նազերով
  • Ծաղիկ էի
  • Իղձ
  • Սիրելիս
  • Պճինկօ
  • Իմ հեռաւոր հայրենիք
  • Հայաստան
  • Անուշիկ եար ջան
  • Մեր պարտէզում
  • Հունձք
  • Պլպուլն Աւարայրի
  • Հայկական ժողովրդական պարեր (ջութակի եւ դաշնամուրի համար)
  • Արեւելեան գիշերներ (1931)
  • Հեքիաթ
  • Երկու պատմուածք հազար ու մէկ գիշերներէն
  • Աւարայրի պատերազմը (1934).
  • Վարդավառ (1932)
  • Ծովինար

ՁայնագրութիւններԽմբագրել

  • Եղիսաբէթ Փեհլիվանեան - Երգեր դաշնամուրի նուագակցութեամբ
  • Փոքր Ասիայի հայ կոմպոզիտորները - Երգչախմբային ստեղծագործութիւններ
  • Կոմիտաս
  • Աւարայրի պատերազմը

ԾանօթագրութիւններԽմբագրել

  1. 1,0 1,1 «Գուրգէն Ալէմշահ. Հայկական երաժշտութեան հմայքն ու ջերմութիւնը»։ lurer.com 
  2. «Գուրգէն Ալեմշահ (1907-1947) - «ԱԼԻՔ» Օրաթերթ»։ www.alikonline.ir (hy-am) 
  3. Ewen, David (1948). The Year in American Music. Allen, Towne & Heath (անգլ.)

ԳրականութիւնԽմբագրել

  • Ցիցիլիա Բրուտեան (1968). Սփիւռքի հայ երաժիշտները. «Հայաստան» հրատարակչութիւն, Երեւան. էջ. 55–60