Կորնթոս

(Վերայղուած է Կորինթոս-էն)

Կորնթոս (կամ Քորինթոս), ((յուն.) եւ հին յուն․՝ Κόρινθος / Kórinthos)․ Պեղոպոնեզի քաղաք եւ գլխաւոր նաւահանգիստ։  Կորնթոս նահանգին մայրաքաղաքը։  Պեղոպոնեզի Շրջանային Միաւորի երրորդ մեծ քաղաքն է 30.177 բնակչութեամբ, ըստ 2011-ի մարդահամարին։

Քաղաք
Կորնթոս
2007 Greece Corinthian Gulf & Corinth.jpg
Կորնթոս․ Կորնթոսի Ծոցին հարաւ արեւելքը, Կորնթոսի Նեղուցին արեւմտեան մասին։ Դիտուած Աքրօքորինթօ գագաթէն Յունիս 2007
Յունաստանի վարչական բաժանում Պելոպոնեզ
Յունաստանի վարչական բաժանում Քորինթիա
Խտութիւն 358 մարդ/քմ²

Կորնթոսը հին համանուն քաղաքին շարունակութիւնն է եւ աշխարհի ամենահին քաղաքներէն է․ փաստագրուած աղբիւրները կը հասնին մինչեւ Ք․ա․ 5000 թուական։  Հին Կորնթոսը, Աքրոքորինթօ ժայռին ստորոտին բնակելի վայր մըն է։

Քաղաքը ենթակայ եղած էր եւ է երկրաշարժի յաճախակի զօրաւոր ցնցումներու։

Պատմական անդրադարձԽմբագրել

Նոր քաղաքըԽմբագրել

1858 թուականին երկրաշարժի պատճառով, Կորնթոսի հին քաղաքը ծանօթ իբրեւ՝ Հին Կորնթոս, հիմնովին կը քանդուի.   Նոր քաղաքը կը կառուցուի Լեխէօ հին նաւահանգիստին հարաւ արեւելեան կողմը, Կորնթոսի Ծոցին ափերուն։

Սակայն, 1928 Ապրիլ 22-ի սարսափելի երկրաշարժը Կորնթոսը գետնի հաւասար կը դարձնէ։ 5․000 ընտանիքներ անտուն կը մնան։ Քաղաքը կը վերակառուցուի լրիւ հետեւելով հակաերկրաշարժային օրէնքներուն։

1981 Փետրուար 24-ին զօրաւոր երկրաշարժին, վնասները քիչ են շնորհիւ կառուցման հակաերկրաշարժային օրէնքներուն։

Աշխարհագրութիւն եւ ԿլիմաԽմբագրել

Քաղաքին ԴիրքըԽմբագրել

 
Կորնթոս քաղաքը 1882 թուականին

Կորնթոսը ծովեզերիայ քաղաք է, ծովու մակերեսէն 10մ․ բարձրութեամբ։  Կը գտնուի Կորնթոսի Ծոցին արեւելեան մասին, Կորնթոսի Նեղուցին ծայրամասին, ուր Պեղոպոնեզը Կեդրոնական Յունաստանին կը միանայ։ Շրջապատուած է Լեխէօի ծովեղերիայ շրջանէն ու Էքսամիլիա եւ Քսիլոքերիզա գիւղական շրջաններէն։  Քաղաքը այս վայրին կը գտնուի 1858 թուականէն ետք, երբ հզօր երկրաշարժ մը Հին Կորնթոսը հիմնովին կը քանդէ։ Կորնթոսը կը գտնուի Աթէնք եւ Փաթրաս քաղաքներուն միջեւ եւ կը հանդիսանայ գլխաւոր խաչմերուկ մը։ Շնորհիւ 21-րդ դարուն կառուցուած նոր մայրուղիին եւ Քաղաքացիական Երկաթուղիին ան հասանելի է բոլորէն։  Նոր քաղաքը,  կառուցուած 19-րդ դարուն երկրորդ կէսին, հիմնուեցաւ արդի քաղաքի տեսլականով ․ ուղղահայեաց ճամբաներ որոնք ծով կ՛առաջնորդեն։ 

Քաղաքին կլիմանԽմբագրել

Քաղաքին կլիման միջերկրականեան է, մեղմ ձմեռներով եւ տաք ու չոր ամառներով։  Միջին ջերմաստիճանը 18 °C։  Անձրեւները չափաւոր են։

ՔաղաքըԽմբագրել

Քաղաքին հարաւային մասը, կոչուած Իոնիա, անկարգ կառուցում ունի, որովհետեւ յառաջատաբար եւ առանց ձեւաւորումի կը զարգանայ, մանաւանդ երբ կ՛ողողուի Փոքր Ասիոյ աղետէն փրկուած գաղթականներէն։  Քաղաքին սուրբն է՝ Պօղոս Առաքեալը։

Քաղաքին կեդրոնին մեծ մասը մայթի վերածուած է եւ հոն կը գտնուի շուկան։

Ժողովրդային հաւաքի վայր է ծովեզերիայ« Քալամիա»ն․ հոն հաւաքուած են սրճարաններ, ժամանցի վայրեր եւ ունի լաւ կազմակերպուած ծովափ։

Տեսարժան վայրերԽմբագրել

Հնագիտական վայրերԽմբագրել

Կորնթոս հարուստ հարուստ է հնագիտական վայրերով․ Հին Կորնթոսը, Աքրօքորինթօ, Տիոլքոս (Կորնթոսի Նեղուց), Էքսամիլիոն (Կորնթոսի Նեղուց), հին Լեխէօ եւ այլն։

ԹանգարաններԽմբագրել

  • Պատմա-Ժողովրդագրական թանգարան
  • Եկեղեցական թանգարան
  • Քաղաքային Պատկերասրահ

Ուրիշ տեսարժան վայրերԽմբագրել

Կորնթոսի Նեղուցը, Կորնթոսի Ջրանցքը, ծովափները եւ Կորնթոսի բոլոր շրջակայքը։

ՄարզականԽմբագրել

Կորնթոսի մէջ կը գործեն ոտնագնդակի, կողովագնդակի, վոլլէյի (կնոջական) եւ լողի մարզական խումբեր, իրենց ենթաբաժանումներով։

ՃարտարարուեստԽմբագրել

Կորնթոսը Յունաստանի ճարտարարուեստի գլխաւոր կեդրոններէն է։ Կորնթոսի զտարանը Եւրոպայի քարիւղի ամենամեծ զտարաններէն մէկն է։ Նաեւ, Կորնթոսի շրջանին շուրջ կ՛արտադրուին խեցեգործական իրեր, պղինձէ պարաններ, խէժ, բռաքար, կաշի, մարմար, բժշկական իրեր, հանքային ջուր եւ խմիչքներ, քարիւղի արտադրութիւններ եւ աղ։ Սակայն 2005 թուականէն, շարք մը ճարտարարուեստի գործարաններ նուազեցուցին իրենց գործողութիւնները․ խողովակներու հսկայ գործարանը, հիւսուածեղէնի գործարանը եւ մսեղէնիգործարկութիւն մը։

Փոխադրական միջոցներԽմբագրել

 
Կորնթոսին երկաթուղային գիծը Կորնթոսի Նեղուցին երկայնքին

Կորնթոս ունի փոխադրական միջոցներու խիտ ցանց մը․ -

Ազգային մայրուղին կ՛անցնի Կորնթոսէն․ Պեղոպոնեզի  մուտքն է։

Երկաթուղին կը գործէ 1884 թուականէն, սակայն այժմ վերանորոգուած է եւ կը հասնի մինչեւ Աթէնքին էլէֆթերիոս Վենիզելոս օդակայանը։

Ծովային փոխադրամիջոցներԽմբագրել

Կորնթոսին նաւահանգիստը քաղաքին հիւսիսային մասին եւ Կորնթոսի Ջրանցքին հիւսիս արեւմտեան մուտքին կողմը կը գտնուի։  Կը ծառայէ շրջանի տեղական ճարտարարուեստի եւ գիւղատնտեսութեան կարիքներուն։ Արուեստական նաւահանգիստ մըն է, որ կը զարգանայ Ջրանցքին բացումով։

ԿրթութիւնԽմբագրել

Կորնթոս հաստատուած են Պեղոպոնեզի Համալսարանի Ընկերաբանական եւ Քաղաքաղագիտութեան Դպրոցները իրենց բաժիններով։

Հայերու ներկայութիւնը ԿորնթոսԽմբագրել

1893 թուականին, Կորնթոսի Ջրանցքին կառուցման աշխատանքներուն կը մասնակցին նաեւ հայեր, որոնք կը հասնին արեւմտեան Հայաստանի գաւառներէն։ Կառուցման աշխատանքներու լրումէն ետք, անոնցմէ շատեր կը հաստատուին շրջանին մէջ։

1922 թուականին, Փոքր Ասիոյ Աղետէն փրկուած մօտաւորապէս  8․000 որբեր, մարդասիրական կազմակերպութիւններու միջոցաւ Յունաստան կը փոխադրուին։  Այս որբերը նախապէս պատսպարուած էին Թուրքիոյ տարածքին որբանոցներու մէջ։  Յունաստան կը խնամուին հաստատութիւններու մէջ։  Անոնցմէ գլխաւորներն են՝ Սիրոսի, Կորնթոսի եւ Քերքիրայի (Քորֆու) որբանոցները։

Կորնթոսի որբանոցին մէջ կը խնամուին 1․670 հայ որբեր։  1927 թուականին, այս որբանոցներուն մեծամասնութիւնը այլեւս չի գործեր։  Որբերէն մաս մը, որոնք արդէն հասակ նետած են կը փոխադրուին Մակետոնիոյ հայահոծ շրջանը հողագործութեամբ զբաղելու համար, իսկ ուրիշ որբեր տնտեսական դժուարութիւններու պատճառով կը մեկնին (ներգաղթ) դէպի Սովետական Հայաստան եւ (արտագաղթ) Ֆրանսա։  Ամերիկեան Near East Relief մարդասիրական կազմակերպութիւնը 2․500 որբեր Եգիպտոս կը ղրկէ հայկական ընտանիքներու կողմէ որդեգրումի յատուկ ծրագրի մը գործադրութեան պատճառով (տես Արսէն Պալեան

1938 թուականին յունահայոց Ազգային Կեդրոնական Վարչութեան Յունաստանի տարածքին կազմակերպած մարդահամարին, Կորնթոսի մէջ մնացած հայերու թիւը 100 է։ Իսկ 1960-ական թուականներուն՝ 25։

Ներկայիս մնացած են քանի մը ընտանիքներ միայն։

Եղբայրացած քաղաքներԽմբագրել

  • Սիրաքուսես, Սիքելիա, Իտալիա (Syracuse, Sicily)
  • Ճակոտինա, Սերպիա (Jagodina, Serbia)
  • Քորինթ, Միսիսիփի, ԱՄՆ (Corinth, Mississippi)
  • Ապիլենէ, Թեքսաս ԱՄՆ (Abilene, Texas, United States)

ՊատկերասրահԽմբագրել

[1][2][3][4][5][6][7][8][9][10][11]


ԱղբիւրներԽմբագրել

Ամենուն Տարեգիրք, Կարօ Գէորգեան, 1959

Տե՛ս նաեւԽմբագրել

Հին Կորնթոս

Սելանիկի հայկական գաղութը

Քոքինիոյ հայկական գաղութը

Փաթրայի հայերը

Քեֆալոնիայի հայերը

Քերքիրայի հայերը

Սիրոս․ Հայ որբերը եւ Near East Relief Որբանոցը

Արսէն Պալեան

Յունաստան

Աթէնք

Փիրէա

Սելանիկ

Փաթրա

Նաֆփլիօ

Էգէական Ծով

Կորնթոսի Նեղուցը

Կորնթոսի Ջրանցքը

Կորնթոսի Ծոցը

ԾանօթագրութիւններԽմբագրել

Արտաքին յղումներԽմբագրել

  1. Կորնթոսի քաղաքապետութիւն(յուն.)