Ալպերթ Ազարեան

Հայ մարմնամարզիկ։
(Վերայղուած է Ալբերտ Ազարեան-էն)

Ալպերթ Ազարեան (11 Փետրուար 1929(1929-02-11)[1][2][3], Վանաձոր, Խորհրդային Ընկերվարական Հանրապետութիւններու Միութիւն[3]), Խորհրդային Հայաստանի մարմնամարզիկ, օղակներու վարժութեան ախոյեան ու մասնագէտ, մարմնամարզութեան զանազան վարժութիւններու քանիցս ախոյեան․ Ողիմպիական խաղեր (1956, 1960), համաշխարհային ախոյեանութեան խաղեր (1954, 1958), Ասիական խաղեր (1963), Եւրոպայի խաղեր (1955), եւայլն։

Ալպերթ Ազարեան
Albert Azaryan stamp.jpg
Ծնած է 11 Փետրուար 1929(1929-02-11)[1][2][3] (93 տարեկան)
Ծննդավայր Վանաձոր, Խորհրդային Ընկերվարական Հանրապետութիւններու Միութիւն[3]
Քաղաքացիութիւն Flag of the Soviet Union.svg Խորհրդային Ընկերվարական Հանրապետութիւններու Միութիւն
Flag of Armenia.svg Հայաստան
Ազգութիւն Հայ[3]
Ուսումնավայր Մարմնակրթութեան հայկական պետական դպրոց
Մասնագիտութիւն Մարմնամարզութեան մարզիկ
Կուսակցութիւն Խորհրդային Միութեան համայնավարական Կուսակցութիւն
Երեխաներ Էդուարդ Ազարեան

Կենսագրական գիծերԽմբագրել

Առաջին տարիներըԽմբագրել

Ծնած է 1929-ին, հայազգի արհեստաւորի ընտանիքի մէջ։  1939-ին ընտանեօք Վանաձոր կը տեղափոխուին եւ 1947-ին՝ Երեւան։ 1944-ին, հօր մահէն ետք, կը ստիպուի աշխատիլ իրեւ դարբնի աշակերտ եւ միաժամանակ երեկոյեան դպրոց կը յաճախէ։

ՄարմնամարզիկԽմբագրել

1946-ին կը սկսի մարմնամարզումով զբաղիլ՝ ըմբշամարտով եւ ծանրամարտով։

1948-ին կ՛ ընդունուի Մարմնակրթութեան հայկական պետական դպրոցը (Հայկական ֆիզկուլտուրայի տեխնիկում), ուրկէ շրջանաւարտ կ՛ ըլլայ 1952-ին։  Ուսման զուգահեռ մարմնամարզութեամբ կը զբաղի։

Մարմնամարզութեան ախոյեանԽմբագրել

1953-ին Հայաստանի հաւաքականին հետ կը մասնակցի Լենինկրատի մէջ կայացած Խորհրդային Միութեան միջ-մարմնամարզական մրցումներուն եւ ԽՍՀՄ ախոյեան կը դառնայ օղակի վարժութեան մէջ։  Այնուհետեւ, ԽՍՀՄ հաւաքականին հետ կը մասնակցի բազմաթիւ ախոյեանական մրցաշարքերու որոնք տեղի ունեցած են 49 պետութիւններու մէջ՝ Ողիմպիական խաղեր, Համաշխարհային Ախոյեանութեան խաղեր, Ասիական խաղեր, Եւրոպայի ախոյեանութեան մրցաշարքեր, Խորհրդային Միութեան միջ-երկիրներու ախոյեանութեան խաղեր, Միջազգային մրցաշարքեր, նուաճելով 45 ոսկեայ, 42 արծաթեայ եւ 10 պղինձէ մետալներ։

Ողիմպիական ԽաղերԽմբագրել

Մարմնամարզումի օղակներու վարժութեան պատմութեան մէջ, Ազարեան երկու մարզիներէն մէկն է որ երկու Ողիմպականներու ոսկեայ մետալակիր է։ Երկրորդը, Ճափոնացի Աքինորի Նաքայաման է, որ յաջողած է Ազարեանէն 12 տարի ետք՝ (1968, 1972)։

  • 1956, (Մելպուրն, Աւստրալիա)․ 2 ոսկեայ՝ օղակներու վարժութիւն եւ ընդհանուր հաւաքական
  • 1960, (Հռոմ)․ 1 ոսկեայ մետալ՝ օղակներու վարժութիւն եւ 1 արծաթեայ ընդհանուր հաւաքական

Մարմնամարզի Համաշխարհային ախոյեանութեան մրցաշարքներԽմբագրել

  • 1954, (Հռոմ)․ 2 ոսկեայ մետալներ՝ 1 օղակներու վարժութեան եւ 1 հաւաքական ընդհանուր
  • 1958, (Մոսկուա)․ 2 ոսկեայ մետալներ՝ 1 օղակներու վարժութիւն ու 1 ընդհանուր հաւաքական եւ 1 արծաթեայ՝ զուգաձողեր

Եւրոպային Ախոյեանութեան մրցաշարքներԽմբագրել

1955, (Ֆրանքֆուրթ)․ 2 ոսկեայ մետալներ՝ օղակներու վարժութեան ու զուգաձողեր, 2 արծաթեայ՝  ընդհանուր անձնական ու բարձրաձողեր

Ալպերթ Ազարեան (1977)

Ասիական երկիրներու միջազգային մրցաշարքԽմբագրել

1963, (Ճաքարթա, Հնդկաչին)․ 2 ոսկեայ մետալներ՝ օղակներու եւ զուգաձողերու վարժութիւններ

Մարմնակրթութեան ասպարէզԽմբագրել

1964-ին կը քաշուի մարմնամարզումի մարզիկի գործունէութենէն եւ յանձն կ՛ առնէ «Երեւանի քաղաքային ժողովակրթութեան մարմնամարզութեան մասնագիտացած Դպրոց»ին տնօրէնութիւնը։ 

1964 -2000 թուականներուն ընթացքին կայացող Ողիմպիական խաղերուն պատուաւոր հիւրը կ՛ ըլլայ։

2004-ի (Աթէնք) եւ 2008-ի (Փեքին) Ողիմպիական Խաղերուն բացման շքերթին, Հայաստանի հաւաքականի դրօշակակիրն է։

 
Ալպերտ Ազարեան մարմնամարզութեան ողիմպիական հերթափոխի մանկապատանեկան մարզադպրոց

ՊարգեւներԽմբագրել

  • 2000-ին կը հռչակուի Երեւանի պատուաւոր քաղաքացի։
  • 2000-ին կ՛ արժանանայ «Լոռուայ ասպետ» շքանշանին։
  • 1964-ին հիմնուած Երեւանի մարմնամարզութեան ողիմպիական հերթափոխի մանկապատանեկան մարզադպրոցը կը վերանուանուի Ալպերտ Ազարեան մարմնամարզութեան ողիմպիական հերթափոխի մանկապատանեկան մարզադպրոց։
  • 2000-ին Հայաստանի Մարզական Մամուլի Լրագրողներու Դաշնակցութեան կողմէն կը ճանչցուի իբրեւ Ի․ դարու Հայաստանի լաւագոյն մարզիկը։
  • 2007-էն, ամէն տարի Երեւան կը հիւրասիրէ «Ալպերթ Ազարեան մարմնամարզումի մրցաշարք»ը։
  • 2009-ին, Ազարեանի ի պատիւ դրոշմաթուղթ կը հրատարակուի։
  • 2013-ին կ՛ արժանանայ «Հայրենիքին մատուցած ծառայութիւններուն համար» ա․ աստիճանի մետալին։
  • Հ․Հ․ Ողիմպիական Կոմիտէի պատուաւոր նախագահն է եւ Հ․Հ․ մարմնամարզութեան դաշնակցութեան նախագահը։
 
Ալպերթ Ազարեան մարմնամարզութեան ողիմպիական հերթափոխի մանկապատանեկան մարզադպրոց․ Հայաստանի առաջին Ողիմպիական մետալակիր Հրանդ Շահինեանի յուշարձանը

Անձնական կեանքԽմբագրել

Ալպերտ Ազարեան բախտաւորուած է 3 զաւակներով՝ երկու աղջիկ եւ մէկ տղայ։  Տղայ զաւակը, Էդուարդ, հետեւած է հօր հետքերուն եւ դարձած է 1980-ին Մոսկուայի Ողիմպիական խաղերուն մարմնամարզումի հաւաքական մրցումներուն ոսկեայ մետալակիր, իսկ 1978-ին Համաշխարհային Ախոյեանութեան խաղերուն անձնական ընդհանուր վարժութիւններուն պղինձէ մետալակիր եւ հաւաքական ընդհանուր վարժութիւններուն արծաթեայ մետալակիր։

«Ազարեանական խաչ»Խմբագրել

1953-ին Հայաստանի հաւաքականին հետ Լենինկրատի մէջ կայացած Խորհրդային Միութեան միջ-մարմնամարզական մրցումներուն մասնակցած ժամանակ, օղակներու վարժութեան ոսկեայ մետալը կը նուաճէ։  Օղակներու վարժութեան ունեցած ներկայացման ընթացքին, անգիտակցաբար կը յաջողի անկարելին․  «խաչի վարժութեան» կանգուն մնալ անհրաժեշտ երեք վայրկեանը եւ մարմինը շրջել դէպի աջ ու դէպի ձախ։ Այս 3 վայրկեանի կատարած վարժութիւններու ամբողջութիւնը, Մարմնամարզումի Միջազգային Ֆետերասիոնը (դաշնակցութիւնը) անուանակոչեց «Ազարեանական խաչ» Azaryan Cross[4],[5]։

[6] [7] [8] [9] [10] [11] [12] [13] [14] [15] [16] [17] [18]

Տե՛ս նաեւԽմբագրել

Հրանդ Շահինեան

ԾանօթագրութիւններԽմբագրել

  1. 1,0 1,1 filmportal.de — 2005.
  2. 2,0 2,1 Գերմանիայի ազգային գրադարանի կատալոգ
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 3,5 Հայկական սովետական հանրագիտարան / խմբ. Վ. Համբարձումյան, Կ. Խուդավերդյան — 1974. — հատոր 1. — է. 101.
  4. Ազարեանի օղակներու վարժութիւնը (անգլերէն)
  5. Տեսերիզ՝ Ազարեանական խաչ
  6. Լոռուայ ասպետ
  7. ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹԵԱՆ ՄԵՏԱԼՆԵՐՈՎ ՊԱՐԳԵՒԱՏՐԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ
  8. Ալբերտ Ազարեան
  9. Հայ լեգենդար մարմնամարզիկ Ալբերտ Ազարյանը 80 տարեկան է, 11-2-2009
  10. Ալբերտ Ազարեան. «Իմ հաշուարկներով ես հիմա 40 տարեկան եմ», 13-2-2009(անգլերէն)
  11. Ալբերտ Ազարեան
  12. ԱԶԱՐՅԱՆԱԿԱՆ ԽԱՉԻ ՊԱՏՄՈՒԹԻՒՆԸ
  13. «Ազարեանական խաչի» 3 վայրկեանները. ինչպէս էին իտալացիները անհնարինը պահանջում նրա համար, 31-12-2017, Ռուբեն Գիւլմիսարեան
  14. 1956-ի Ողիմպիական խաղերու մարմնամարզումի ախոյեաններ
  15. Էդուարդ Ազարեան
  16. Երեւանում տեղի կ՛ ունենայ «Ալբերտ Ազարյեանի գաւաթ» մարմնամարզութեան մրցաշարքը, 8-6-2010
  17. «Հայփոստը» թողարկում է Հայաստանի օլիմպիական չեմպիոններին նուիրուած նամականիշեր
  18. Տեսերիզ, Ալպերտ Ազարեան, International Gymnastics Hall of Fame, 2013 դասապահ

Արտաքին յղումներԽմբագրել

  1. Մարմնամարզի համաշխարհային Ախոյեաններու ցուցակ(անգլերէն)
  2. Մարմնամարզի համաշխարհային Մրցաշարքի հաւաքականներու Ախոյեաններ(ֆր.)
  3. Երեւանի պատուաւոր քաղաքացիներու ցանկ
  4. Ալպերթ Ազարեանի անուան մարմնամարզութեան օլիմպիական հերթափոխի մանկապատանեկան մարզադպրոց
  5. Ողիմպիական Խաղերուն բացման շքերթին, Հայաստանի հաւաքականի դրօշակակիրներ(անգլերէն)