Յոնիական կղզիներ (Էփթանիսա)

Յոնիական կղզիներ (Էփթանիսա), Յունաստան(յուն.) Ιόνια Νησιά (Επτάνησα). Յոնիական Ծովուն 7 գլխաւոր կղզիներու խմբաւորում․ Επτάνησα, επτά = եօթը) եօթնակղզիներու խումբը ընդհանուրին կ՛ընդգրկէ 30 կղզի-կղզիակներ, մեծ մասը` բնակելի:  Եօթը գլխաւոր եւ մեծ կղզիներն են՝ Քեֆալոնիա Κεφαλονιά, Քերքիրա Κέρκυρα, Զաքինթոս Ζάκυνθος, Լեֆքատա Λευκάδα, Քիթիրա Κύθηρα, Իթաքի Ιθάκη եւ Փաքսի Παξοί։

Յոնիական կղզիները (Էփթանիսա)

Յոնիական կղզեխումբը կ՛ընդգրկէ նաեւ բաւական փոքր կղզիներ․ Անդիքիթիրա, Անդիփաքսι, Արքուտի, Էրիքուսա, Քալամոս, Քալողիրոս, Քարլոնիսի, Քասթոս, Լապրինոս, Մաթրաքի, Մաքրի, Մեղանիսի, Մոտի, Օթոնի, Օքսիա, Փեթալա, Փոնտիքոս, Փրովաթի, Սքորփիոս, Սոֆիա, Սրօֆատես, Սորոս եւ ուրիշ։  Յոնիական կղզեխումբին կը պատկանի նաեւ Սասոն (Ալպանիա) կղզին․ մինչեւ 1914 Յունաստանին պատկանած է։

Յոնիական․ չշփոթել Փոքր Ասիոյ արեւմտեան ափերուն եւ Էգէական Ծովուն արեւելեան ափերուն տարածուող Յոնիա* Ιωνία, շրջանին հետ։

  • Յոնիա․ արեւմտեան Փոքր Ասիոյ մէջ, հին Յունաստանի քաղաք-պետութիւններուն կողմէ հիմնուած գաղթօճախներու շրջան։

Աշխարհագրական տուեալներԽմբագրել

Յոնիական կղզիները կը գտնուին արեւմտեան Յունաստանի ցամաքամասի ափերուն մօտ․  Իփիրոս, Կեդրոնական Յունաստան եւ Պեղոպոնեզ շրջաններուն արեւմտեան ափերուն երկայնքին։  Քիթիրա եւ Անդիքիթիրա կղզիները կը գտնուին Պեղոպոնեզին հարաւ արեւմուտքը՝ անոր եւ Կրետէ կղզիին միջեւ, կազմելով Յոնիական եւ Էգէական Ծովերուն սահմանագիծը։

Շրջանը ենթակայ է երկրաշարժի յաճախակի զօրաւոր ցնցումներու։

Յոնիական կղզիները Քիքլատես կղզեխումբին հակապատկերն են․ կանանչապատ, ծածկուած՝ սոճիներու անտառներով եւ նաեւ ձիթենիի պուրակներով։

Յոնիական կղզիներուն ընհանուր պատկերԽմբագրել

Կղզի Տարածութիւն (ք․քլ․) Բնակչութիւն (2011) Մայրաքաղաք
1 Քեֆալոնիա Κεφαλονιά 781,482 35.801 Արղոսթոլի Αργοστόλι
2 Քերքիրա Κέρκυρα 592,082 100.853 Քերքիրա (քաղաք)
3 Զաքինթոս Ζάκυνθος 404,611 40.758 Զաքինթոս (քաղաք)
4 Լեֆքատա Λευκάδα 302,511 22.076 Լեֆքատա (քաղաք)
5 Քիթիրա Κύθηρα 279,593 3.973 Քիթիրա (քաղաք)
6 Իթաքի Ιθάκη 96,262 3.231 Վաթի Βαθύ
7 Փաքսի Παξοί 25,322 2.280 Ղէոս Γάιος
8 Քալամոս Լեֆքատա Κάλαμος Λευκάδας 24,964 496 Քալամոս Κάλαμος
9 Մեղանիսի Μεγανήσι 22,356 1.040 Քաթոմերի Κατωμέρι
10 Անդիքիթիրա Αντικύθηρα 20,430 68 Փոթամոս Ποταμός
11 Օթոնի Οθωνοί 10,078 392 Ամոս Άμμος
12 Քասթոս Լեֆքատա Καστός Λευκάδας 5,901 80 Քաղթոս գիւղ Καστός
13 Փեթալաս Էհինատոն Πεταλάς Εχινάδων 5,497 0
14 Էրիքուսա Ερεικούσσα 4,449 496 Էրիքուսա (գիւղ)
15 Աթոքոս Իթաքիս Άτοκος Ιθάκης 4,375 0
16 Արքուտի Իթաքիս Αρκούδι Ιθάκης 4,275 0
17 Օքսիա Էհինատոն Οξεία Εχινάδων 4,223 0
18 Անդիփաքսի Αντίπαξοι 4,099 20 Անտիփաքսի (գիւղ)
19 Մաթրաքի Μαθράκι 3,532 329 Մաթրաքի (գիւղ)
20 Սթամֆանի Սրոֆատոն Σταμφάνη Στροφάδων 2,531 1
21 Տրաքոներա Էհինատոն Δρακονέρα Εχινάδων 2,442 0
22 Փրովաթի Էհինատոն Προβάτι Εχινάδων 1,210 0
23 Վրոմոնաս Էհինատոն Βρομώνας Εχινάδων 1,047 0
24 Մաքրի Էհինատոն Μάκρη Εχινάδων 0,983 0
25 Սքորփիոս Լեֆքատաս Σκορπιός Λευκάδας 0,878 1
26 Քիթրոս Մեղանիսիու Κύθρος Μεγανησίου 0,814 0
27 Փոնտիքոս Էհինատոն Ποντικός Εχινάδων 0,736 0
28 Քարլոնիսի Էհինատոն Καρλονήσι Εχινάδων 0,719 0
29 Սփարթի Լեֆքատաս Σπάρτη Λευκάδας 0,538 0

Ընդհանուր տեղեկութիւններԽմբագրել

 
Քերքիրա

Յոնիական կղզեխումբը կամ էփթանիսա (բառացի թարգմ․՝ Եօթնակղզիները) վարչականօրէն կը պատկանին  Յոնիական Կղզիներուն Շրջանային Միաւորումին, բացի Քիթիրա եւ Անդիքիթիրա կղզիներէն, որոնք մաս կը կազմեն Ատտիկէի Շրջանային Միաւորումին։

Յոնիական Կղզիներուն Շրջանային Միաւորումը կ՛ընդգրկէ Զաքինթօ, Քերքիրա, Քեֆալոնիա եւ Լեֆքատա նահանգները։

Կղզեխումբին եօթը գլխաւոր կղզիներըԽմբագրել

Յոնիական կղզեխումբին եօթը գլխաւոր կղզիները կարճ տեղեկութիւններով (կը ներկայացուին ըստ աշխարհագրական դիրքին, հիւսիսէն՝ հարաւ)․-

ՔերքիրաԽմբագրել

 
Փաքսի․ Ղէոս նաւահանգիստը

Քերքիրա Κέρκυρα կամ՝ Քորֆու Corfou, մայրաքաղաքը՝ Քերքիրա․ Յոնիական կղզիներուն աշխարհաքաղաքացի կղզին։ Յունաստանի հիւսիսային եւ արեւմտեան մասի ամենամեծ կղզիներէն։ Օտարները զայն Քորֆու կ՛անուանեն։

Կղզին, Յոնիական Ծովուն զօրավոր երկրաշարժներէն (մանաւանդ 1953) շատ չի տուժեր․ մեծ աւերներ չունենար։ Այդպէս կը պահպանէ կղզիին հմայքը պատճառող Վենետիկեան Հանրապետութեան ընթացքին եղած ճարտարապետութեան շինութիւնները, որոնք կը հարստանան ֆրանսական եւ անգլիական ազդեցութիւններով։ Տե՛ս բուն արձանագրութիւն՝ Քերքիրա

 
Լեֆքատա

ՓաքսիԽմբագրել

Փաքսի Παξοί (յուն․՝ յոգնակի իմաստով)․ մայրաքաղաքը՝ Ղէոս Γάιος։  Փաքսի կղզեխումբը կը գտնուի Քերքիրա կղզիէն 7 մղոն դէպի հարաւ, իսկ Յունաստանի հիւսիս արեւմտեան ափերէն՝ 8 մղոն։  Տե՛ս բուն արձանագրութիւն՝ Փաքսի

ԼեֆքատաԽմբագրել

Լեֆքատա Λευκάδα․ մայրաքաղաքը՝ Լեֆքատա․   Վենետիկցիները զայն կոչած են նաեւ՝ Այիա Մաւրա Santa Maura։  Կը կոչուի նաեւ բանաստեղծներու կղզի․ տուած է հանրածանօթ բանաստեղծներ:  Կղզիին արեւելեան ափերուն դիմաց կը գտնուի Սքորփիոս պզտիկ կղզին․ համաշխարհային ուշադրութեան առարկայ դարձած էր յոյն միջազգային համբաւի արժանացած գործարար եւ կղզիակին սեփականատէր Ալեքսանտրոս Օնասսիսին կողմէն։

Լեֆքատային ծովափները շարունակ կը պարգեւատրուին իրենց ջինջ եւ բաց կապուտկ ջուրերուն համար։ Տե՛ս բուն արձանագրութիւն՝ Լեֆքատա

 
Քեֆալոնիա (վերէն եւ հարաւ արեւմուտքէն դիտուած), արեւելքին՝ Իթաքի եւ խորին՝ (հիւսիս արեւելք) Լեֆքատա կղզիները

ՔեֆալոնիաԽմբագրել

Քեֆալոնիա Κεφαλονιά ․ մայրաքաղաքը՝  Արղոսթոլի Αργοστόλι։  Յոնիական կղզիներուն ամենամեծը։  Կղզին հանրածանօթ կը դառնայ երբ 2001 թուականին, Քեֆալոնիա կղզիին մէջ կ՛արդատրուի «Հրամանատար Քորելլիին մանտոլինը» Captain Corelli's Mandolin ժապաւէնը։  Այժմ ամառները կղզին կ՛այցելեն արուեստի բնագաւարէն համբաւի արժանացած արուեստագէտներ, օրինակ՝ Մատօնա, Սթիվըն Սփիլպերկ, Թոմ Քրուզ եւ շատ ուրիշներ։ Տե՛ս բուն արձանագրութիւն՝  Քեֆալոնիա

ԻթաքիԽմբագրել

Իթաքի Ιθάκη․ մայրաքաղաքը՝ Վաթի Βαθύ։  Տարածքով Յոնեական կղզիներուն երկրորդ ամենափոքր կղզին է Փաքսիներէն ետք։  Կը գտնուի Լեֆքատա կղզիին հարաւը եւ Քեֆալոնիային հիւսիս արեւելեան կողմը։  Հնադարէն ծանօթ է․ Հոմերոսի   Ոդիսականին մէջ Օտիսէասին Իթաքին է։  Տե՛ս բուն արձանագրութիւն՝  Իթաքի

ԶաքինթոսԽմբագրել

 
Զաքինթոս - (3D)

Զաքինթոս Ζάκυνθος․ մայրաքաղաքը՝ Զաքինթոս։ Յոնիական Ծովուն կեդրոնական կղզիներէն։  Վենետիկցիներուն նախընտրած կղզին։  Ծանօթ նաեւ իբրեւ՝ Φιόρο του Λεβάντε («Ֆիորօ թու Լեվանթէ» թարգմ․՝ Արեւելքին ծաղիկը) կամ Ծանթէ։  Անոր ծովափները Յոնիական կղզիներուն լաւագոյներէն են։  Մայրաքաղաք Զաքինթոս, արեւմտեան Եւրոպային մեծագոյն բնական նաւահանգիստն է․ կը գտնուի հսկայ ժայռի մը ստորոտին, ուր Տիոնիսիոս Սոլօմոս (յոյն հռչակաւոր բանաստեղծ) գրեց «Երգն Ազատութեան»  Յունաստանի ազգային ոգերգը։  Զբօսաշրջիկութիւնը շատ զարգացած է եւ ամէն տարի հազարաւոր զբօսաշրջիկներ կ՛ընդունի։  Տե՛ս բուն արձանագրութիւն՝ Զաքինթոս

ՔիթիրաԽմբագրել

 
Քիթիրա

Քիթիրա Κύθηρα, մայրաքաղաքը՝ Քիթիրա։  Կղզին ծանօթ է նաեւ հին անունով (տրուած Վենետիկցիներուն կողմէ)՝ Ցիրիղօ Τσιρίγο-Cerigo։  Ըստ դիցաբանութեան, Երկնային Աֆրոտիթիին եւ Սէրին կղզին է։  Կը գտնուի հարաւային Յունաստան, Պեղեպոնեզին արեւելեան ոտքին հարաւը, Էլաֆոնիսոսին եւ Քաւօ Մալէա հրուանդանին դիմացը  (դէպի հարաւ)։ Տե՛ս բուն արձանագրութիւն՝  Քիթիրա

Պատմական անդրադարձԽմբագրել

Ք․ա․ 1200 թուականներէն արդէն իսկ յոյները բնակութիւն հաստատած են Յոնիական կղզիներուն վրայ։  Ք․ա․ 734 թուականին Էրեթրիա (Էվիա կղզիին արեւմտեան ափեր) քաղաք-պետութեան հիմնած Յոնիական Ծովուն վաղահաս գաղթօճախները կը գրաւուին Կորնթոսցի գաղթականներէն։ 

Հնադարեան շրջանին, կղզիները յունական քաղաքական կեանքին մէջ բացառիկ դեր չեն խաղար, քանի մեկուսացած են։  Բացառութիւն է Քերքիրային վէճը մայր քաղաք Կորնթոսի հետ։

Հին յունական դիցաբանութեան Հոմեռոսին Ոդիսական Օտիսիա դիւցազներգութեան մէջ Օտիսէային կղզին Իթաքին է։   Քեֆալոնիա եւ Իթաքի կղզիներուն մէջ հնագիտական պեղումները բաւական տուեալներ յայտնաբերած են։

Հռոմէական եւ Բիւզանդական գերիշխանութեան շրջաններԽմբագրել

Ք․ա․ 4-րդ դարէն, Յոնիական կղզիներուն մեծ մասը ենթակայ է Մակետոնիոյ իշխանութեան։  Ք․ա 146 թուականէն, անոնք մէկ առ մէկ կ՛իյնան Հռոմէական կայսրութեան ձեռքը։  400 խաղաղ տարիներէ ետք, կղզիները մաս կը կազմեն Արեւելեան Հռոմէական Կայսրութեան՝ Բիւզանդական իշխանութեան։

 
Քեֆալոնիայի եւ Զաքինթոսի Պալատական Կոմսութիւն

8-րդ դարէն ետք կղզիները յաջորդաբար թիրախ կ՛ըլլան արաբներու (Սարազեններ կամ՝ Սարաքինի), Նորմանտներու եւ Իտալացիներու արշաւանքներուն։  1185 թուականին, Յոնիական Ծովուն Քեֆալոնիա եւ Զաքինթոս կեդրոնական կղզիները «Քեֆալոնիայի եւ Զաքինթոսի Պալատական Կոմսութեան»County Palatine of Cephalonia and Zakynthos մաս կը կազմեն, իսկ 1357-ին կը միանան  Լեֆքատա եւ Իթաքի կղզիներուն եւ կը կազմեն «Լեֆքատային Դքսութիւն»ը Ֆրանսացի եւ Իտալացի դուքսերու իշխանութեան տակ։  Իսկ Քերքիրա կղզին (1214-1257) մաս կը կազմէ Իփիրոսի Իշխանութեան եւ ետքը՝ «Նափոլիի Թագաւորութեան»։

Վենետիկի Հանրապետութեան ժամանակաշրջանԽմբագրել

Խաչակիրներու Դ․ արշաւանքէն ետք, 1238-1797 Յոնիական Ծովուն կղզիները յաջորդաբար կը միացուին Վենետիկի Հանրապետութեան․ Քիթիրա 1238, Քերքիրա 1386, Զաքինթոս 1485, Քեֆալոնիա 1500, Իթաքի 1503 եւ Լեֆքատա 1718։

 
Վենետիկի Հանրապետութիւնը 1700-ական թուականներուն

Վենետիկի Հանրապետութեան իշխանութեան ընթացքին, առեւտուրը կը զարգանայ ։ Յոնիական կղզիները կարեւոր նաւահանգիստներ են Վենետիկի եւ Լեվանդինի Levant (միջին Արեւելքի ափամերձ՝ Միջերկրական Ծովուն արեւելեան եւ հարաւ արեւելեան շրջաններ) միջեւ։

Նորագոյն շրջանԽմբագրել

1797-ին, երբ Նափոլէոն Պոնափարթը Վենետիկը կը գրաւէ, Յոնիական կղզիները Քամփօ Ֆորմիօ դաշինքով traité de Campo-Formio ֆրանսական գերիշխանութեան տակ կը գտնուին։

21-3-1800 մինչեւ 8-6-1807 Յոնիական կղզիները «Եօթը կղզիներու Հանրապետութիւն» անուանումով կը գտնուին Ռուսիոյ եւ Օսմանեան լուծին տակ։

1807-1809 կղզիները կրկին կը գտնուին ֆրանսական տիրապետութեան տակ։

1809 թուականին, ֆրանսական նաւատորմիղին պարտութեամբ, Անգլիացիները յաջորդաբար կը գրաւեն Յոնիական Ծովուն գլխաւոր կղզիները։

 
Միացեալ Յոնիական կղզիներու Պետութեան դրօշակ

1815-1864 կղզիները Անգլիոյ հովանաւորութեան տակ կը գտնուին՝ «Յոնիական կղզիներու միացեալ Պետութիւն» անունին տակ։  Սակայն, կղզիներուն բնակիչները տեւաբար կը ճնշեն պահանջելով անոնց միացումը Յունաստանին։

Յունաստանի հետ միացումԽմբագրել

Յունաստանի Անկախութենէն տասնամեակներ ետք է որ Յոնիական կղզիները մայր Յունաստանին կը միանան 21 Մայիս 1864-ին՝ 17-29 Մարտ 1864 թուականին Անգլիոյ, Ֆրանսայի, Ռուսիոյ եւ Յունաստանի միջեւ ստորագրուած դաշինքով։

20-րդ դարԽմբագրել

1914 թուականին, Յունաստան տեղի կու տայ Իտալիոյ եւ Աւստրո-հունգարիոյ ճնշումներուն եւ Յոնիական կղզիներուն հիւսիսային Սասօն կղզին կը պարպէ։  Յունաստանի Պետական Օրէնքով (ΦΕΚ 151/Α’ 7-6-1914) Սասօն Ալպանիային կը յանձնուի. շարունակութիւն Ֆլորանսի կամ Ֆիրենզէի Համաձայնագրին։

Փոքր Ասիոյ աղետէն ետք եւ Լոզանի Դաշինքի իբրեւ հետեւանք բնակչութեանց փոխանակումով, բազմաթիւ յոյն գաղթականներ կը հաստատուին Յոնիական Ծովուն գլխաւոր կղզիներուն մէջ։

Քերքիրա կղզիին որբանոցին մէջ կը պատսպարուին 1․627 հայ որբեր։  Տե՛ս Քերքիրայի հայ որբերը

Բ․ Համաշխարհային ՊատերազմԽմբագրել

1941 թուականին, երբ Գերմանիան Յունաստանը կը գրաւէ, Յոնիական կղզիներուն հսկողութիւնը կը յանձնէ զինակից՝ Իտալացիներուն (կը բացառէ Քիթիրա կղզին)․ Իտալացիները արդէն գրաւած են Քեֆալոնիա կղզին։   1943 թուականին գերմանացիները կը պարտադրեն իրենց բիրտ ներկայութիւնը։  Սակայն 1944 թուականին կղզիները կը գտնուին յոյն ազատամարտիկներուն հսկողութեան տակ։

1953 թուականի երկրաշարժըԽմբագրել

 
1953 Զաքինթոս եւ Քեֆալոնիա կղզիներուն երկրաշարժը․ Յունաստանի ՀՄԸՄ-ի սկաուտներուն փրկախումբը – նկարին առջեւը՝ Սկաուտական խմբապետ Եղբ. ­­Պերճ Գ­րի­գո­րեան

1953 թուականին Օգոստոս ամսուան մէջ Քեֆալոնիա եւ Զաքինթոս կղզիներուն միջեւ կ՛արձանագրուին 113 զօրաւոր երկրաշարժներ, որոնցմէ ամենազօրաւորը եւ քանդիչն է 12 Օգոստոս 1953 թուականին 6,8 Ռիխթըրի ուժգնութեամբ երկրաշարժը։  Քեֆալոնիա եւ Զաքինթոս կղզիներուն մեծ մասը գետնի հաւասար կ՛ըլլայ։  Քեֆալոնիա կղզին ծովուն մակերեսէն 60 սմ․ կը բարձրանայ։ 455 հոգի կը մահանան, 2․412՝ վիրաւոր եւ 21 անյայտ։  Քեֆալոնիայի Արղոսթոլի մայրաքաղաքին մէջ միայն երկու բնակարաններ ոտքի կը մնան․․․։

Յունաստանի ՀՄԸՄ-ի սկաուտներուն փրկախումբըԽմբագրել

Սարսափելի երկրաշարժին լուրը առած առաջին իսկ ժամերէն, Քոքինիոյ ՀՄԸՄ Սկաուտական խմբապետի՝ Եղբ. ­­Պերճ Գ­րի­գո­րեան, ­­նախաձեռնութեամբ, արագօրէն կը կազմուի Հայ Սկաուտներու փրկախումբը։  Անոնք երկրաշարժին երկրորդ օրն իսկ Քե­ֆա­լո­նիա կը հասնին։  Փ­լա­տակ­նե­րուն տա­կէն կը յա­ջո­ղին փրկել տեղ­ւոյն հի­ւան­դա­նո­ցի վի­րա­բու­ժա­կան գոր­ծիք­նե­րը, ինչ­պէս նաեւ հի­ւան­դա­նո­ցի գան­ձը:

­­Նոյն ժա­մա­նակ, եղբ. ­­Պերճ Գ­րի­գո­րեան, իր կեան­քը վտան­գե­լով, փլա­տակ­նե­րու տա­կէն կ­­՚ա­զա­տէ ծե­րու­նի զոյգ մը եւ փոք­րիկ մը:  Իր այս ա­րիու­թեան հա­մար եղ­բ․ Պերճը կ­­՚ար­ժա­նա­նայ ­­Յու­նաս­տա­նի ­­Զի­նեալ ու­ժե­րու «­­Պա­տո­ւոյ» շքա­նա­շա­նին:

Ժամանակակից շրջանԽմբագրել

Յոնիական կղզիներուն գլխաւոր ճարտարարուեստը զբօսաշրջիկութիւնն է։ Անոր զուգահեռ, կղզիներուն բնակիչները գլխաւորաբար կը զբաղին նաեւ երկրագործութեամբ, գիւղատնտեսութեամբ եւ ձկնորսութեամբ։

Կղզիներուն պատմութիւնն եւ բնական գեղեցկութիւնը  բեմարտադրիչներ կը ներգրաւէ։ 

1956, 1969 եւ 1978 թուականներուն Քերքիրա կղզիին մէջ կը նկարահանուի Տուրելիին «Քորֆուին Քերքիրա եռաբան» ժապաւէններու շարքը։  Երեք ժապաւէններ, որոնք կը ներկայացնեն Տուրելի ընտանիքին կեանքը Քերքիրա կղզիին վրայ 1935-1939 թուականներուն․-

·       «Ընտանիքս եւ ուրիշ կենդանիներ» 1956

·       «Թռչուններ, Գազաններ եւ Ազգականներ» 1969

·       «Աստուածներուն Պարտէզը» 1978

2001 թուականին, Քեֆալոնիա կղզիին մէջ կ՛արդատրուի «Հրամանատար Քորելլիին մանտոլինը» Captain Corelli's Mandolin ժապաւէնը։ 

ՄշակոյթԽմբագրել

Յոնիական Ծովուն կղզիները, դարերու ընթացքին գտնուելով տարբեր երկիրներու գերիշխանութեան տակ, կը զարգացնեն իւրայատուկ մշակոյթ մը, որ ներկայիս կը բացատրուի իբրեւ Էփթանեզեան Դպրոց Επτανησιακή Σχολή (ճարտարապետութիւն, գեղարուեստ, երաժշտութիւն, եւայլն)․  կ՛արտայայտէ  յունական գեղարուեստի առաջին հոսանքը արեւմտեան եւրոպայի ազդեցութեամբ 17-րդ դարէն մինչու 19-րդ դար։

Սակայն նոր սերունդը չ՛ապրիր կամ չի գիտեր Էփթանեզեան սովորութիւնները, որոնք այժմ սահմանափակուած են թանգարանային եւ ժողովրդագրական մակարդակի։

ԽոհանոցԽմբագրել

Վենետիկիեան ազդեցութեամբ հանրածանօթ կերակուրներու շարք մը մինչեւ այսօր կը յատկանշէ Յոնիական կղզիներուն խոհանոցը․ օրինակ՝ փաստիցատա եւ սոֆրիթօ՝ Քերքիրա, փիսարա՝ Քեֆալոնիա, պուրտեթօ՝ Օթօնի,  սոֆիղատօ՝ Լեֆքատա,  ֆրիթուրա՝ Զաքինթոս, Վենետիկեան փաստիցիօ՝  Քիթիրա եւ շատ ուրիշ։

ԲնապահպանումԽմբագրել

Յունաստանը իր ծովեզրերուն երկայնքին, հաստատած ու սահմանած է քանի մը ծովային բնապահպանման շրջաններ։ Յունական տարածաշրջաններ այս ցանցին կը մասնակցին, անոնցմէ մեծամասնութիւնը Յոնիական Ծովուն գլխաւոր կղզիներուն մէջ են։

Զաքինթոս, Քերքիրա, Փաքսի, Լեֆքատա եւ Քեֆալոնիա։

[1] [2] [3] [4] [5][6] [7] [8] [9] [10] [11] [12] [13][14] [15] [16] [17][18][19][20][21][22][23][24][25][26] [27] [28] [29] [30] [31] [32][33][34][35][36][37][38][39][40]

Տե՛ս նաեւԽմբագրել

Յոնիական Ծով

Էգէական Ծով

Քիքլատես

ԾանօթագրութիւններԽմբագրել

  1. Յունաստանի 2011ի մարդահամար HELLENIC STATISTICAL AUTHORITY - 2011 POPULATION AND HOUSING CENSUS (յուն.)
  2. Լատինական իշխանութիւնը, 1204-1261(ֆր.)
  3. Յոնիական Կղզիներու Շրջանային Միաւոր
  4. Յոնիական Ծովը կը ներշնչէ(յուն.)
  5. Տեղեկութիւններ Յոնիական կղզեխումբին մասին(յուն.)
  6. Յոնիական կղզեխումբին միոացումը Յունաստանին, Քաթիմերինի Η Καθημερινή օրաթերթ, Γεωργιου Ν. Μοσχοπουλου, 21-1-2012(յուն.)
  7. corfutvnews – Յունաստանի տարածքին Շրջաններու վարչակարգի փոփոխութիւններ․ Յոնիական կղզիներ(յուն.)
  8. [ http://www.greek-language.gr/digitalResources/ancient_greek/history/ag_history/browse.html?start=48 Հին յունարէն լեզուին ծագումին պատմութիւնը, Α.-Φ. Χριστίδη(յուն.)]
  9. Յունական Քաղաքակրթութիւն, Օտիսիա․ հին գրութիւնը(յուն.)
  10. Յոնիական կղզիները Պղինձէ դարէն մինջեւ Երկաթի շրջան(յուն.)
  11. Յոնիական կղզիները Բիւզանդական կայսրութեան շրջանին(յուն.)
  12. Եօթնակղզիներուն պատմութիւնը․ Վենետիկ Հանրապետութեան շրջանէն մինչեւ Յունաստանի հետ միացումը․ աղբիւր՝ Փիրէայի Համալսարան, Μπατιστάτος Ευάγγελος(յուն.)
  13. Յոնիական կղզիները Բրիտանական գերիշխանութեան տակ(յուն.)
  14. Նափոլէոն եւ յոյները(յուն.)
  15. նանթի համալսարան․ Յոնիական կղզիները 1823-1923 (ֆր.)
  16. Նոր Յունաստանի պատմութիւն(յուն.)
  17. Ի՞նչպէս Ալպանիոյ յանձնուեցաւ Սասօն ռազմական կարեւորութեամբ կղզին - 5-5-1914 Յունաստանի Պետութեան օրէնքի լրիւ հրատարակումը(յուն.)
  18. «Յունական կղզի յանձնեցինք Ալպանիային», 4-3-2013, Μάκη Βραχιολίδης (յուն.)
  19. Լեֆքատա կղզիին գաղթականներուն թաղամասերը, Γιώργος Καζάνας, 21-8-2014 (յուն.)
  20. Յունաստանի Հանրապետութիւն, Յոնիական Կղզիներու Շրջանային Միաւորում – վերջին տեղեկատուութիւն՝ Յուլիս 2019, Շրջ․ կառավարիչ՝ տիկին Ρόδη Κράτσα Τσαγκαροπούλου(յուն.)
  21. The United States National Centers for Environmental Information (NCEI) «Յատկանշական երկրաշարժը»(յուն.)
  22. Յակոբ (Պերճ) Գրիգորեանի յիշատակին, Հ.Մ.Ը.Մ.Ի ԿԵԴՐՈՆԱԿԱՆ ՎԱՐՉՈՒԹԻՒՆ, 3-2-2020, Ազատ Օր թիւ 4896 (Եղբ. Պերճ Գրիգորեան Քեֆալոնիայի մէջ 1953ին, ահաւոր երկրաշարժէն ետք, փլատակներուն մէջ կը հսկէ Հ.Մ.Ը.Մ.ի սկաուտներու փրկութեան գործին։)
  23. ΟΑΣΠ. Հակաերկրաշարժման Ծրագրի Կազմակերպութիւն, Յունաստանի կառոյցներու եւ փոխադրութեան նախարարութիւն․ Արղոսթոլի՝ Քէֆալոնիա, 1953 (յուն.)
  24. Το Βήμα օրաթերթ․ Զաքինթօ կղզիին դժոխք վայրէջը․ 24-11-2008, ΝΙΚΟΣ Ι ΜΕΓΑΔΟΥΚΑΣ(յուն.)
  25. wikiwand- 1953 Յոնիական Ծովուն երկրաշարժները(անգլերէն)
  26. Իոաննինայի Քաղաքային Պատկերասրահ․ Յունական նկարչութեան նորագոյն պատմութիւն․ 5-2-2005(յուն.)
  27. ΕΡΤ – Յունաստանի Պետական հեռասփռման կայան - Յունաստան եւ Արեւմուտքը՝ Էփթանեզեան նկարչութեան Դպրոցը․ ժապաւէն(յուն.)
  28. Քեմպրիճ համալսարանի հրատարակութիւններ - Յոնիական կղզիները․ Ակնարկ անոնց Պատմութեան եւ Մշակոյթին, Patrick Sammon (26-6-2014)(անգլերէն)
  29. Զաքինթոյի Ծովային Ճեմապարտէզը(անգլերէն)
  30. Զաքինթոյի Ծովային Ճեմապարտէզը․ Ծովային կրիային պահպանումը (անգլերէն)
  31. Զաքինթոյի Ծովային Ճեմապարտէզը․ Ծովային կրիային պահպանումը(անգլերէն)
  32. – Յունաստանի Պետական հեռասփռման կայան․ Զաքինթոյի Ծովային Կրիաներու Ճեմապարտէզը․(յուն.)
  33. ΕΡΤ – Յունաստանի Պետական հեռասփռման կայան․ Քարեթա-Քարեթա, կրիաներ եւ մարդիկ(յուն.)
  34. Բնապահպանում․ Յոնիական կղզիներ․ Զաքինթոսի արեւմտեան եւ հիւսիսային շրջաններ – 17/6/2019(յուն.)
  35. ΕΡΤ – Յունաստանի Պետական հեռասփռման կայան․ Քարեթա-Քարեթա, կրիաներ եւ մարդիկ (յուն.)
  36. NATURA 2000 - STANDARD DATA FORM Բնապահպանում GR2210001(անգլերէն)
  37. Յունական պետութեան օրէնսդրութիւն՝ Բնապահպանում․ ΝΟΜΟΣ 3937/2011 – ΦΕΚ 60/Α/31-3-2011, վերջին փոփոխութիւններ՝ ΦΕΚ 108/Α/9-6-2020(յուն.)
  38. NATURA 2000 - STANDARD DATA FORM․ Բնապահպանում GR2210002(անգլերէն)
  39. Յոնիական կղզիներուն խոհանոցին զանազան բաղադրութիւններ - Յունաստանի Եօթնակղզեան Միութիւն(յուն.)
  40. NATURA 2017 արձանագրութեամբ Յուանաստանի Բնապահպանման Ծրագրին մէջ ներառնուած շրջաններ(յուն.)

Արտաքին յղումներԽմբագրել

  1. Իլիրիա(յուն.)
  2. Սասոն(յուն.)
  3. Սասոն(յուն.)
  4. «Հրամանատար Քորելլիին մանտոլինը» ժապաւէնը(անգլերէն)
  5. «Ընտանիքս եւ ուրիշ կենդանիներ» հեռատեսիլի ժապաւէններու շարքը(անգլերէն)
  6. «Քորֆուին Քերքիրա եռաբանը» ֆիլմը(փորթ.)
  7. Սարաքինի (արաբներ)(ֆր.)
  8. Զաքինթոսի Ծովային Ճեմապարտէզը(յուն.)